22 April 2024 Gelecek Geçmişin Ürünüdür

Tanrıçaların Meyvesi Nar

Eski çağ insanı doğayı yorumlarken kişileştirme somutlaştırma yoluna gitmiştir. Anlam veremediği yada zihninde şekillendiremediği güçlere insan, hayvan ve nebattan yakıştırmalar yapmıştır. Bu yakıştırmalar beraberinde yorumlamaları getirmiş bu yorumlamalarda mitolojinin kökenini oluşturmuştur.

Mitoloji, eski çağ toplumlarının birçoğunda görülmektedir. Türklerde, Çinlilerde, Aborjinlerde, Afrika kabilelerinde, Mezopotamya ve Anadolu medeniyetleri Hitit, Sümer, Akad, Babil, Assur ve daha buraya yazamadığımız birçok toplumda görülür.

Mitoloji, tanrıların, insanüstü varlıkların yaşantılarını, tanrılarla insanlar arasında geçen olayları içinde barındıran hikayelerden oluşur. Mitoloji doğa ile iç içedir. Doğada görülen bellirli bitki ve meyveler mitolojik hikayelerde yer alır. Bu meyveler tanrı ve tanrıçalara atfedilerek kutsallık verilir.

Mitolojik Meyveler Limon, Zeytin, Nar

Yunan mitolojisinde, Tanrıça Gaia’nın Tanrıça Hera’ya evlilik hediyesi olarak verdiği limon en çok bilinen mitolojik meyvedir. Anlatıya göre; Ladón adı verilen limon yüz başlı yılan ve bir ejderha tarafından korunur. Doğurganlık, ölümsüzlük atfedilen limonun ağacı, Hespérides Bahçesi’ne konulur.  Hespérides Bahçesi, aynı zamanda kayıp kıta Atlantis’te var olduğu düşünülür.

Yunan mitolojisinde zeytin
Zeytin, barışın, özgürlüğün, kutsallığın, bolluğun, bereketin, adaletin, sağlığın, arınmanın ve yeniden doğuşun sembolüdür.

Limon gibi, ölümsüzlük atfedilen bir başka meyve ise zeytindir. Homeros’un ünlü destanı İlyada’da zeytinin ölümsüzlüğü: “Ben herkese aitim ve kimseye ait değilim, sen gelmeden önce de buradaydım, sen gittikten sonra da burada olacağım” dizesi ile anlatılır.

Zeytin sadece, ölümsüzlük meyvesi değildir.  Zeytin, barışın, özgürlüğün, kutsallığın, bolluğun, bereketin, adaletin, sağlığın, arınmanın ve yeniden doğuşun sembolüdür. Günümüzde hala barış denilince ilk akla gelen sembol zeytin dalı olmaktadır.

Efsane Meyve Nar

Limon, zeytin gibi bir diğer ölümsüzlük meyvesi nardır. Nar, eskiçağ toplumların birçoğunda görülmektedir. Ve görüldüğü tüm toplumlarda doğurganlığın, ölümsüzlüğün, bolluk ve bereketin sembolü olmuştur. Nar, ayrıca bir kült öğesi olarak değerlendirilmiştir.

Anavatanı İran, Hindistan olduğu düşünülen nar, Mezopotamya, Anadolu ve Akdeniz bölgesinde görülen bir meyvedir. Çivi yazılı belgelerde Sümerce NU.ÚR.MA Akadça NURMŪ Hititçe nuurmu ya da narma olarak kayıtlara geçmiştir.

Yakındoğu kültürlerin hepsinde nar, ölümsüzlük, doğurganlık, bereket ve yaşam kaynağı olarak kutsallık atfedilen baş üstünde tutulan bir meyvedir. M. Ö. IV. binyıl bir Uruk vazosunda nar motifi görülmektedir. Nar biçimli bir kutu ve kuru nar tanelerinin olduğu bir mezar Eriha’daki Hiksos mezarlığında ortaya çıkarılmıştır.

XIV. ve XIII. yüzyıllarına tarihlenen Ugarit bölgesinde bulunan altın kutu üzerinde ve Eski Mısır’ın XVIII. Hanedanlık dönemine ait mezar ve tapınaklarında nar motifleri dikkat çekmektedir. Tutankhamon’un mezarında ele geçirilen hazine içinde nar biçimli bir kap oldukça önemlidir.

M. Ö. IV. binyıl bir Uruk vazosunda nar motifi görülmektedir.
M. Ö. IV. binyıl bir Uruk vazosunda nar motifi görülmektedir.

Nar tasvirlerini M. Ö. IX. ve VIII. yüzyılara ait Assur sarayları duvar rölyeflerinde ve Fenike bölgesinde bulunan fildişi oyma eserler üzerinde görmekteyiz.

Doğurganlığın bereketin meyvesi Nar

Sümerlerde Tanrıça İNANNA ile özdeşleşen HULUPPU ağacının nar ağacı olduğu düşünülmektedir. Çivi yazılı metinlerde GIŞ. NU.UR.MA olarak geçen kelime nar ağacı olarak değerlendirilir. Tanrıça İNANNA, aşkın sevginin doğurganlığın, kadınlığın simgesidir dolaysıyla narı seven tanrıça olarak geçer tabletlerde…

sumerian pomegranate
Sümerlerde nar, ölümsüzlüğün, doğurganlığın, sonsuz yaşamın sembolüdür.

Assur kaynaklarında da nar, aynı özelliklere sahiptir. Ancak, Assur metinlerinde nar sadece gebeliği sağlayıcı olarak değil gebeliği engelliyici (u MUNUS nu peš) hatta çocuk düşürmede de (u ša-mi arhuš šub-e)  kullanılması dikkat çeker. Assur silindir mühürlerde  nar ağacı motifi işlenir ve hayat ağacı olarak okunur. Bu durumda zıtlığı gösterir.

Limon ve zeytin ağaçlarına bolluğu bereketi, sonsuz hayatı, ölümsüzlüğün anlamını yükleyen Yunanlılar, nar ve ağacına da bu anlamları yüklemişlerdir. Mezoptamya kültürlerinde Tanrıça meyvesi olan nar Yunan mitolojisinde Tanrıça Aphrodit için geçerlidir. Tanrıça Aphrodit, Kıbrıs Adasına nar ağacını dikmiş ve dolaysıyla onun ağacı olmuştur.  Çok fazla tanesi ve kırmızı rengi ile nar, antik kültürlerde kadını temsil etmiştir. Yunan mitolojisinde nar birçok kadına isim olarak verilmiştir. Nar anlamına gelen “Side” şehrinin ismi bunlara bir örnektir.Side’nin baş tanrıçası Athena, onun kutsal meyveside nardır. Side şehrinde ele geçen sikkeler üzerinde nar motifleri bulunmaktadır.

Ancient greek mytology pomegranate
Yunan mitolojisinde nar ölümsüzlüğün doğurganlığın bereketin sembolüdür. Nar Tanrıça Aphrodit’in meyvesidir.

Maniheizmin Kurucusu Mani Nardan Doğmuş

Zerdüştük inancında da nar, diğer mitolojik hikayelerde olduğu gibi doğurganlık, ölümsüzlük ve zenginliğin bolluk ve bereketin sembolüdür. Ayinlerde nar ve kutsiyetlik kazandırılan nar meyvesi, “urvaram” ya da “ağaç” olarak değerlendirilmektedir.

Ruhun ölümsüzlüğünün bir sembolü olarak görülen nar daneleri, çocukların takdis törenlerinde pirinç ve üzüm daneleri ile birlikte etrafa saçılır.

Maniheizm dininin kurucusu Mani’nin doğumunda nar meyvesinin önemli bir rolü vardır.  Fa-Ta adındaki kralık karısı yediği nardan gebe kalmış ve göğsünden Mani doğmuştur.

 

Yazımızda H. Hande Duymuş Florioti’nin “Eski Yakındoğu Üzerine Notlar” adlı kitabından notlar kullanılmıştır.

Banner
Benzer Yazılar

Yaramazlık Yapan Çocukları Cezalandıran Krampus Gecesi Şeytanı

3 Aralık 2020

3 Aralık 2020

Avrupa’nın bazı yörelerinde Hristiyanların 6 Aralık tarihinde kutladıkları Aziz Nicholas Günü‘nde,  yaramazlık yapan çocukları cezalandırdığına  inandıkları bir şeytan varmış. Bu...

Hakas Türklerinde kötü ruhlar

17 Ekim 2022

17 Ekim 2022

Hakas Türkleri, Sayan dağlarından kuzey denizine doğru Yenisey Nehri boyunca uzanan bölgede oturan göçebe Türk boyudur. Hakaslar, Abakan Türkleri, Yenisey...

İskandinav Tanrısı Odin’de Türk İzleri

4 Aralık 2021

4 Aralık 2021

İskandinav panteonunda tanrıların tanrısı, savaş ve bilgelik tanrısı Odin’de Türk izleri görüldüğüne dair iddialar ele alınıyor. Mitolojide İskandinav dünyasının Zeus’u...

Sümer Bira Tanrıçası Ninkasi Ve O’nun İlahisi

9 Haziran 2021

9 Haziran 2021

Yerleşik kültür ürünü bira yazılı kayıtlara göre Sümer medeniyetinde ortaya çıkmıştır. Biranın Sümer medeniyetinden önce bir geçmişe sahip olup olmadığına...

Cinlerin Kralı Şemharuş’un Dağı: Toubkal

14 Ağustos 2022

14 Ağustos 2022

Fas’ta 4167 metrelik yüksekliği ile tüm Kuzey Afrika ve Arap dünyasının en yüksek dağı olan Toubkal, Berberi dilinde “Her Şeyi...

İnsanlığın En Büyük Korkularını Açığa Çıkaran 5 Mitolojik Yaratık

16 Ocak 2021

16 Ocak 2021

Mitolojik yaratıklar genelde bir inanıştan daha fazlasını ifade eder. Atalarımızın bir zamanlar dünyayı nasıl gördüklerine ve geceleri bir şeyin çarptığını...

Türk Mitolojisinde Kurt Kurtarıcı ve Rehberdir

3 Mayıs 2021

3 Mayıs 2021

Her ulusun mitolojisinde hayvan totemleri vardır. Türk ulusunun mitolojisinde de birçok hayvanın varlığını görmekteyiz. Bu hayvanların başında Türk ulusunun zor...

İskandinav Tanrıçası “Frigg” ve Hüzünlü Hayatı

16 Mayıs 2021

16 Mayıs 2021

İskandinav Tanrıçası Frigg, Asgard’ın Kraliçesi ve en güçlü tanrıçasıdır. Evinin adı “bataklıklar salonu” anlamına gelen Fensalir’dir. Babasının adı Fjorgynn ve Tanrı ...

Vikingler, Kıyameti Önlemek İçin Volkanik Mağaraya Devasa Bir Tekne Oydular

26 Nisan 2021

26 Nisan 2021

Arkeologlar, Vikinglerin Ragnarök ile yani tanrıların öldürüldüğü ve dünyanın alevler içinde kaldığı hikaye ile ilişkilendirilen İzlanda da bir mağarada da...

Yunan Tanrısı Apollon’u Tasvir Eden 2000 Yıllık Mühür Kudüs’te Bulundu

8 Kasım 2020

8 Kasım 2020

Yunan tanrı panteonunda müziğin, sanatların, Güneş’in, ateşin ve şiirin tanrısı, Apollon‘un tasvir edildiği 2000 yıllık mühür Kudüs’te bulundu. Olympos Dağı’nın...

Türk mitolojisinde Ayaz Ata figürü var mı?

14 Ekim 2021

14 Ekim 2021

Kadim inanç sistemlerinin ortak noktasını Güneş’in hareketleri oluşturmuştur. Güneş’in günlük doğuş ve batışı, yıllık mevsimsel hareketi inanç sistemini şekillendirmiştir. Güneş,...

Friglerin yeniden doğuş tanrısı Sabazios

10 Nisan 2023

10 Nisan 2023

Sabazios, Frig mitolojisinde doğa, tarım ve bereket tanrısı olarak tapınım görür. Aynı zamanda Trakya ve Makedonya mitolojisinde de yer alır....

Hitit Dağ Tanrıları ve Kökenleri

10 Mayıs 2021

10 Mayıs 2021

İnsanoğlu varoluşundan itibaren kontrol altına alamadığı birçok doğa olayını daha yüce bir güce bağlamış ve bu gücü de bir şekilde...

Yaratılış Destanı “Türk Mitolojisi”

12 Ekim 2020

12 Ekim 2020

Türkler dünyanın en eski kültürüne sahip ırklardan biridir. Bu yüzdendir ki kendine ait mitolojik inançlarının olmaması düşünülemez. Mitolojinin en belirleyici...

Tevrat’da Geçen Hz. İbrahim’in Hikayesi Hangi Mitolojik Hikayeye Benziyor?

30 Eylül 2020

30 Eylül 2020

Mitolojik hikayelerdeki genel karakterlerin bir çoğu günümüz dinsel hikayelere de kaynaklık etmektedir. Hatta o kadar fazla benzeyenler vardır ki insanlarda...

Yorumlar
Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

[mc4wp_form id=”621″]