29 March 2023 Gelecek Geçmişin Ürünüdür

Hakas Türklerinde kötü ruhlar

Hakas Türkleri, Sayan dağlarından kuzey denizine doğru Yenisey Nehri boyunca uzanan bölgede oturan göçebe Türk boyudur. Hakaslar, Abakan Türkleri, Yenisey Kırgızları, Minusinsk Tatarları veya Abakan Tatarları olarak da bilinir.

Hakaslar, 2 bin yıl önce Hunların egemenliğinde yaşamışlar ve yazıyı yine Hun devleti idaresinin altında iken öğrenmişlerdir.

İki bin yılı aşan tarihe sahip Güney Sibirya Türk halklarından biri olan Hakas Türkleri, günümüzde Hristiyan inancını benimsemiş olsalar da şaman izlerini içlerinde barındırmaya ve uygulamaya devam ediyorlar.

Şamanizm de birçok inanç da olduğu gibi ruhlar alemi alt dünya (yeraltı dünyası) üst dünya ruhları olarak ikiye ayrılıyor. Üst dünya ruhlarının üzerinde Tanrı oturmaktadır.

Hakas Türklerin inanışında kötü ruhlar
Şamanlar, özellikle ata ruhlarla iletişim kurarak kötülükleri def eder, hastalıkları iyileştirir. Esenlik sağlarlar.

Göklerde yaşayan ruhlar, insanların iyiliklerini isterken yer altı ruhları karanlığın askerleri olarak insanlara eziyet, korku, ölüm, vahşeti getirirler.

Yaratılmış kainatın ortasında yaşayan insanlarda bu iki dünya ruhlarının enerjileri arasında yaşarlar.

Türklerde felaketlerin, hastalıkların ve diğer kötülüklerin kaynağı, kötü ruhlardır.

Hakas inanışlarına göre de kâinat üç bölümden oluşur. Üstte “Çağan Çiri” (Tanrı yeri) denilen dokuz katlı gök bulunmaktadır. En üst katta Tanrı, diğer katlarda iyi ruhlar oturmaktadır. İkinci bölüm yeraltı dünyasıdır. “Ayna Çiri” veya “Erikli Çiri” denen bu bölüm yedi kattır. Buranın da her katında kötülükle ilgili “varlıklar” bulunmaktadır. Bunların başı ise “İrlik Han” veya diğer adıyla “Cinges Han”’dır. Erlikler sürüngenleri, ufak canavarları ve hastalıkları oluşturmuştur. Erlik-Han’ın yardımcılarından en meşhurları ise Erlik’in Oğlu İtker-Molat ve Kızı Uçak Tolay’dır. Ayrıca kötü ruhların idarecisi Üzüt Han ve yedinci kattaki cehennemin idarecisi Tamı Han da en korkulan yeraltı güçleridir.

Hakas Türklerin inanışında kötü ruhlar

Ekrem Arıkoğlu tarafından hazırlanan sözlükte, Hakas inanışında yer alan kötü ruhlar şu şekilde geçmektedir.

Arsı: Kötü ruh, insanların içine girerek çocuk sahibi olmalarını engeller.

Ayna‐çik: Şeytan, kötü ruh. Çocuklara musallat olur.

Hubay: Kötü ruh

Imıl‐sımıl: Genel mânâda “kötü ruh” anlamındaki kelimeler

Incıh: Şeytan, kötü ruh

Alartpah: Kötü güç, şeytan

Hara ayna/Çabal ayna: Şeytan, iblis

Aza: Şeytan, Çitker: Şeytan, İrlĭk: Şeytan, Çik: Şeytan, iblis, Saydan: Şeytan, Seereñ: Kötü ruh, şeytan, Sĭle/sĭlee: Kötü ruh, şeytan, Hara töster: Kötü ruh, Pooncah: Kötü ruh.

Sımıl: Akşam vaktinde insanlara musallat olan kötü ruh, şeytan

Saldı: Akşam vaktinde ıssız evlerde bulunan kötü ruh

Tolaysı-: (Kötü ruhlardan dolayı) Hastalanmak

Sibirya Türklerinde iyi ruhlardan çok kötü ruhların fazlalığı dikkat çekiyor. Bu da, insanların yaşadıkları felaketlerin, kötü olayların yaratıcıdan değil yaratılmış ruhlardan kaynaklandığına inanmak istemeleri olarak düşünülebilir. Çünkü yaratıcı, iyiyi, güzeli, bereketi verir. Kötülük, yaratıcı ile eş tutulmaz.

Prof. Dr. Naciye Yıldız’ın Modern Türklük Araştırmaları Dergisi’nde yayınlanan “Sibirya Türklerinin Mitoloji ve İnançlarında Kötü Ruhlar” adlı makalesinden yararlanılmıştır.

Banner
Benzer Yazılar

İskandinav Tanrısı Odin’de Türk İzleri

4 Aralık 2021

4 Aralık 2021

İskandinav panteonunda tanrıların tanrısı, savaş ve bilgelik tanrısı Odin’de Türk izleri görüldüğüne dair iddialar ele alınıyor. Mitolojide İskandinav dünyasının Zeus’u...

Türk Tarihinde ki İlk Kadın Hakan “İskit Kraliçesi Tomris Hatun”

3 Ekim 2020

3 Ekim 2020

MÖ VIII. yüzyılda tarih sahnesine çıkan ve MS II. yüzyıla kadar hâkimiyetlerini devam ettiren İskitler de doğuda Çin Seddi’nden batıda...

İnsanlığın En Büyük Korkularını Açığa Çıkaran 5 Mitolojik Yaratık

16 Ocak 2021

16 Ocak 2021

Mitolojik yaratıklar genelde bir inanıştan daha fazlasını ifade eder. Atalarımızın bir zamanlar dünyayı nasıl gördüklerine ve geceleri bir şeyin çarptığını...

Türk mitolojisinde Ayaz Ata figürü var mı?

14 Ekim 2021

14 Ekim 2021

Kadim inanç sistemlerinin ortak noktasını Güneş’in hareketleri oluşturmuştur. Güneş’in günlük doğuş ve batışı, yıllık mevsimsel hareketi inanç sistemini şekillendirmiştir. Güneş,...

Hitit Dağ Tanrıları ve Kökenleri

10 Mayıs 2021

10 Mayıs 2021

İnsanoğlu varoluşundan itibaren kontrol altına alamadığı birçok doğa olayını daha yüce bir güce bağlamış ve bu gücü de bir şekilde...

Günlere İsim Veren İskandinav Tanrı ve Tanrıçaları “Odin, Thor, Frigg”

10 Ekim 2020

10 Ekim 2020

Marvels filmlerinin güzel oyuncu ve yakışıklı jönlerin dünyası Asgard sakinlerinin İskandinav Mitolojisinin gerçek kahramanları olduğunu biliyor muydunuz? Yunan Panteonunda var...

Cinlerin Kralı Şemharuş’un Dağı: Toubkal

14 Ağustos 2022

14 Ağustos 2022

Fas’ta 4167 metrelik yüksekliği ile tüm Kuzey Afrika ve Arap dünyasının en yüksek dağı olan Toubkal, Berberi dilinde “Her Şeyi...

Özgürlük Sembolü Frig Şapkası’nın Türkiye’den Kolombiya’ya Yolculuğunun Hikayesi

10 Ocak 2021

10 Ocak 2021

Anadolu uygarlıkları içinde önemli bir krallık olan Frigler (Phrygia) modern dünyamızda şapkaları ile ünlüdürler. Frig şapkası, günümüzde özgürlüğün sembolü olarak...

Tevrat’da Geçen Hz. İbrahim’in Hikayesi Hangi Mitolojik Hikayeye Benziyor?

30 Eylül 2020

30 Eylül 2020

Mitolojik hikayelerdeki genel karakterlerin bir çoğu günümüz dinsel hikayelere de kaynaklık etmektedir. Hatta o kadar fazla benzeyenler vardır ki insanlarda...

Yunan Tanrısı Apollon’u Tasvir Eden 2000 Yıllık Mühür Kudüs’te Bulundu

8 Kasım 2020

8 Kasım 2020

Yunan tanrı panteonunda müziğin, sanatların, Güneş’in, ateşin ve şiirin tanrısı, Apollon‘un tasvir edildiği 2000 yıllık mühür Kudüs’te bulundu. Olympos Dağı’nın...

İskandinav Tanrıçası “Frigg” ve Hüzünlü Hayatı

16 Mayıs 2021

16 Mayıs 2021

İskandinav Tanrıçası Frigg, Asgard’ın Kraliçesi ve en güçlü tanrıçasıdır. Evinin adı “bataklıklar salonu” anlamına gelen Fensalir’dir. Babasının adı Fjorgynn ve Tanrı ...

Hristiyanlık Öncesi İskandinav Dinine Yeni Yorum

26 Şubat 2021

26 Şubat 2021

Hristiyanlıktan önceki İskandinav dini hakkında yapılan araştırmalar İskandinav dininde düşünülenden çok fazla çeşitlilik olduğunu gösterdi. Stockholm Üniversitesinin yaptığı 10 yıllık...

Lohusa Kadınların Korkulu Rüyası

16 Aralık 2020

16 Aralık 2020

Türk mitolojisinde yer alan kötü karakterlerden birisidir Albastı… Lohusa kadınların ve bebeklerin korkulu rüyası Albastı, Türk coğrafyası ve  İç ve...

Akay Kine “Çinliler, Bozkurt Destanı’nı değiştirdi”

20 Şubat 2022

20 Şubat 2022

Türklerin en önemli destanlarından biri olan Bozkurt Destanı, bir başka adıyla Ergenekon Destanı, Türklerin yeniden güç bularak tarih sahnesine çıkma...

İyi ve Koruyucu Ruhların İnme Yolu Kayın Ağacı

28 Ocak 2021

28 Ocak 2021

Türk mitolojisinde ağaç sembolü önemlidir. Ağaç, kutsaldır ve içinde yer alan kutsal enerjisinden yararlanır. Türk mitolojisinde kutsal olarak olarak kabul...

Yorumlar
Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

[mc4wp_form id=”621″]