25 June 2024 Gelecek Geçmişin Ürünüdür

Hakas Türklerinde kötü ruhlar

Hakas Türkleri, Sayan dağlarından kuzey denizine doğru Yenisey Nehri boyunca uzanan bölgede oturan göçebe Türk boyudur. Hakaslar, Abakan Türkleri, Yenisey Kırgızları, Minusinsk Tatarları veya Abakan Tatarları olarak da bilinir.

Hakaslar, 2 bin yıl önce Hunların egemenliğinde yaşamışlar ve yazıyı yine Hun devleti idaresinin altında iken öğrenmişlerdir.

İki bin yılı aşan tarihe sahip Güney Sibirya Türk halklarından biri olan Hakas Türkleri, günümüzde Hristiyan inancını benimsemiş olsalar da şaman izlerini içlerinde barındırmaya ve uygulamaya devam ediyorlar.

Şamanizm de birçok inanç da olduğu gibi ruhlar alemi alt dünya (yeraltı dünyası) üst dünya ruhları olarak ikiye ayrılıyor. Üst dünya ruhlarının üzerinde Tanrı oturmaktadır.

Hakas Türklerin inanışında kötü ruhlar
Şamanlar, özellikle ata ruhlarla iletişim kurarak kötülükleri def eder, hastalıkları iyileştirir. Esenlik sağlarlar.

Göklerde yaşayan ruhlar, insanların iyiliklerini isterken yer altı ruhları karanlığın askerleri olarak insanlara eziyet, korku, ölüm, vahşeti getirirler.

Yaratılmış kainatın ortasında yaşayan insanlarda bu iki dünya ruhlarının enerjileri arasında yaşarlar.

Türklerde felaketlerin, hastalıkların ve diğer kötülüklerin kaynağı, kötü ruhlardır.

Hakas inanışlarına göre de kâinat üç bölümden oluşur. Üstte “Çağan Çiri” (Tanrı yeri) denilen dokuz katlı gök bulunmaktadır. En üst katta Tanrı, diğer katlarda iyi ruhlar oturmaktadır. İkinci bölüm yeraltı dünyasıdır. “Ayna Çiri” veya “Erikli Çiri” denen bu bölüm yedi kattır. Buranın da her katında kötülükle ilgili “varlıklar” bulunmaktadır. Bunların başı ise “İrlik Han” veya diğer adıyla “Cinges Han”’dır. Erlikler sürüngenleri, ufak canavarları ve hastalıkları oluşturmuştur. Erlik-Han’ın yardımcılarından en meşhurları ise Erlik’in Oğlu İtker-Molat ve Kızı Uçak Tolay’dır. Ayrıca kötü ruhların idarecisi Üzüt Han ve yedinci kattaki cehennemin idarecisi Tamı Han da en korkulan yeraltı güçleridir.

Hakas Türklerin inanışında kötü ruhlar

Ekrem Arıkoğlu tarafından hazırlanan sözlükte, Hakas inanışında yer alan kötü ruhlar şu şekilde geçmektedir.

Arsı: Kötü ruh, insanların içine girerek çocuk sahibi olmalarını engeller.

Ayna‐çik: Şeytan, kötü ruh. Çocuklara musallat olur.

Hubay: Kötü ruh

Imıl‐sımıl: Genel mânâda “kötü ruh” anlamındaki kelimeler

Incıh: Şeytan, kötü ruh

Alartpah: Kötü güç, şeytan

Hara ayna/Çabal ayna: Şeytan, iblis

Aza: Şeytan, Çitker: Şeytan, İrlĭk: Şeytan, Çik: Şeytan, iblis, Saydan: Şeytan, Seereñ: Kötü ruh, şeytan, Sĭle/sĭlee: Kötü ruh, şeytan, Hara töster: Kötü ruh, Pooncah: Kötü ruh.

Sımıl: Akşam vaktinde insanlara musallat olan kötü ruh, şeytan

Saldı: Akşam vaktinde ıssız evlerde bulunan kötü ruh

Tolaysı-: (Kötü ruhlardan dolayı) Hastalanmak

Sibirya Türklerinde iyi ruhlardan çok kötü ruhların fazlalığı dikkat çekiyor. Bu da, insanların yaşadıkları felaketlerin, kötü olayların yaratıcıdan değil yaratılmış ruhlardan kaynaklandığına inanmak istemeleri olarak düşünülebilir. Çünkü yaratıcı, iyiyi, güzeli, bereketi verir. Kötülük, yaratıcı ile eş tutulmaz.

Prof. Dr. Naciye Yıldız’ın Modern Türklük Araştırmaları Dergisi’nde yayınlanan “Sibirya Türklerinin Mitoloji ve İnançlarında Kötü Ruhlar” adlı makalesinden yararlanılmıştır.

Banner
Benzer Yazılar

Günlere İsim Veren İskandinav Tanrı ve Tanrıçaları “Odin, Thor, Frigg”

10 Ekim 2020

10 Ekim 2020

Marvels filmlerinin güzel oyuncu ve yakışıklı jönlerin dünyası Asgard sakinlerinin İskandinav Mitolojisinin gerçek kahramanları olduğunu biliyor muydunuz? Yunan Panteonunda var...

Yaratılış Destanı “Türk Mitolojisi”

12 Ekim 2020

12 Ekim 2020

Türkler dünyanın en eski kültürüne sahip ırklardan biridir. Bu yüzdendir ki kendine ait mitolojik inançlarının olmaması düşünülemez. Mitolojinin en belirleyici...

İskandinav Tanrıçası “Frigg” ve Hüzünlü Hayatı

16 Mayıs 2021

16 Mayıs 2021

İskandinav Tanrıçası Frigg, Asgard’ın Kraliçesi ve en güçlü tanrıçasıdır. Evinin adı “bataklıklar salonu” anlamına gelen Fensalir’dir. Babasının adı Fjorgynn ve Tanrı ...

Türk mitolojisinde Ayaz Ata figürü var mı?

14 Ekim 2021

14 Ekim 2021

Kadim inanç sistemlerinin ortak noktasını Güneş’in hareketleri oluşturmuştur. Güneş’in günlük doğuş ve batışı, yıllık mevsimsel hareketi inanç sistemini şekillendirmiştir. Güneş,...

Tevrat’da Geçen Hz. İbrahim’in Hikayesi Hangi Mitolojik Hikayeye Benziyor?

30 Eylül 2020

30 Eylül 2020

Mitolojik hikayelerdeki genel karakterlerin bir çoğu günümüz dinsel hikayelere de kaynaklık etmektedir. Hatta o kadar fazla benzeyenler vardır ki insanlarda...

Tanrıçaların Meyvesi Nar

10 Nisan 2021

10 Nisan 2021

Eski çağ insanı doğayı yorumlarken kişileştirme somutlaştırma yoluna gitmiştir. Anlam veremediği yada zihninde şekillendiremediği güçlere insan, hayvan ve nebattan yakıştırmalar...

İskandinav Tanrısı Odin’de Türk İzleri

4 Aralık 2021

4 Aralık 2021

İskandinav panteonunda tanrıların tanrısı, savaş ve bilgelik tanrısı Odin’de Türk izleri görüldüğüne dair iddialar ele alınıyor. Mitolojide İskandinav dünyasının Zeus’u...

Lohusa Kadınların Korkulu Rüyası

16 Aralık 2020

16 Aralık 2020

Türk mitolojisinde yer alan kötü karakterlerden birisidir Albastı… Lohusa kadınların ve bebeklerin korkulu rüyası Albastı, Türk coğrafyası ve  İç ve...

Türk Mitolojisinde Kurt Kurtarıcı ve Rehberdir

3 Mayıs 2021

3 Mayıs 2021

Her ulusun mitolojisinde hayvan totemleri vardır. Türk ulusunun mitolojisinde de birçok hayvanın varlığını görmekteyiz. Bu hayvanların başında Türk ulusunun zor...

Türk Tarihinde ki İlk Kadın Hakan “İskit Kraliçesi Tomris Hatun”

3 Ekim 2020

3 Ekim 2020

MÖ VIII. yüzyılda tarih sahnesine çıkan ve MS II. yüzyıla kadar hâkimiyetlerini devam ettiren İskitler de doğuda Çin Seddi’nden batıda...

Pers mitolojisinde yükselen güneş tanrısı Mithra

21 Mayıs 2022

21 Mayıs 2022

Mithra, Hint-Avrupa halkının en az iki kolunda, yani İranlılar ve Hint-Aryanlarda ortak olan bir tanrıydı. Mithra ayrıca antik Hint-İran mitolojisinde...

Vikingler, Kıyameti Önlemek İçin Volkanik Mağaraya Devasa Bir Tekne Oydular

26 Nisan 2021

26 Nisan 2021

Arkeologlar, Vikinglerin Ragnarök ile yani tanrıların öldürüldüğü ve dünyanın alevler içinde kaldığı hikaye ile ilişkilendirilen İzlanda da bir mağarada da...

Hitit Dağ Tanrıları ve Kökenleri

10 Mayıs 2021

10 Mayıs 2021

İnsanoğlu varoluşundan itibaren kontrol altına alamadığı birçok doğa olayını daha yüce bir güce bağlamış ve bu gücü de bir şekilde...

Yunan Tanrısı Apollon’u Tasvir Eden 2000 Yıllık Mühür Kudüs’te Bulundu

8 Kasım 2020

8 Kasım 2020

Yunan tanrı panteonunda müziğin, sanatların, Güneş’in, ateşin ve şiirin tanrısı, Apollon‘un tasvir edildiği 2000 yıllık mühür Kudüs’te bulundu. Olympos Dağı’nın...

İyi ve Koruyucu Ruhların İnme Yolu Kayın Ağacı

28 Ocak 2021

28 Ocak 2021

Türk mitolojisinde ağaç sembolü önemlidir. Ağaç, kutsaldır ve içinde yer alan kutsal enerjisinden yararlanır. Türk mitolojisinde kutsal olarak olarak kabul...

Yorumlar
Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

[mc4wp_form id=”621″]