28 November 2022 Gelecek Geçmişin Ürünüdür

Afrika’da 3.500 Yıl Önce Bal Toplanmaya Başlanmış

Bal, tarih boyunca  insan için en önemli besin maddesi aynı zaman da şifa kaynağı olmuştur. Yaklaşık 3 bin yıldan birçok rahatsızlığın tedavisinde kullanılan bal dini ritüellerde de kült malzemesidir. Sümer, Hitit, Yunan, Mısır, Hint, Afrika ve Çin tıbbında kullanılan bal, Kur’an’da da şifa veren olarak övülmüş hatta bir sureye Nahl (Türkçe karşılığı arı) adı verilmiştir.

İnsan evladı için bu kadar önemli olan balın tarihi 8.000 ila 40.000 yıl önce çeşitli kıtalardaki tarih öncesi petrogliflerle başlatılmaktadır. Arıcılığın ise Mısır’da M. Ö. 2600 yılında başlamış olduğu biliniyordu. Ancak Goethe Üniversitesi’ndeki arkeologlar, Bristol Üniversitesi’ndeki kimyagerlerle işbirliği içinde, Nok kültürünün 3500 yıllık çanak çömlek parçalarındaki balmumu kalıntılarını incelemişler ve arıcılık tarihi M.Ö. 3.500 yılına çekilmiş oldu

Nok Kültürü çanak çömlekleri yeni bulgular kazandırdı

Nijerya’nın merkezindeki Nok kültürü, MÖ 1500 ile Ortak Çağ’ın başlangıcı arasına tarihlenir ve özellikle ayrıntılı pişmiş toprak heykelleri ile bilinir. Bu heykeller, Afrika’daki en eski figüratif sanatı temsil ediyor. Birkaç yıl öncesine kadar, bu heykellerin yaratıldığı sosyal bağlam tamamen bilinmiyordu. Alman Araştırma Vakfı tarafından finanse edilen bir projede, Goethe Üniversitesi bilim adamları on iki yıldan fazla bir süredir Nok kültürünü tüm arkeolojik yönleriyle inceliyorlar. Araştırma, pişmiş toprak heykellerin yerleşim düzeni, kronolojisi ve anlamının yanı sıra çevre, geçim ve beslenme konularına da odaklandı.

Nok Kültürünün insanları hayvanları evcilleştirdi mi yoksa avcı mıydı? Arkeologlar, bu soruları cevaplamak için tipik olarak kazılardan elde edilen hayvan kemiklerini kullanırlar. Peki toprak, Nok bölgesinde olduğu gibi kemikler korunmayacak kadar asidikse ne yapmalı?

3500 yıllık bal kapları Afrika Nok Kültürü
Nok Kültürü çanak çömlekleri moleküler gıda kalıntılarının analizi yapıldı ve bal bulgularına ulaşıldı.

Çanak çömleklerdeki moleküler gıda kalıntılarının analizi yeni olasılıklar ortaya çıkarır. Bunun nedeni, bitkisel ve hayvansal ürünlerin kil kaplarda işlenmesinin kararlı kimyasal bileşikler, özellikle yağ asitleri (lipitler) açığa çıkarmasıdır. Bunlar damar duvarlarının gözeneklerinde binlerce yıl korunabilir ve gaz kromatografisi yardımı ile tespit edilebilir.

Araştırmacıların büyük sürprizine göre, vahşi hayvan kalıntılarının yanı sıra çok sayıda başka bileşen de buldular ve önceden bilinen hayvan ve bitki spektrumunu önemli ölçüde genişletti. Özellikle beklemedikleri bir hayvanı gördüler; bal arısı. İncelenen parçaların üçte biri, balmumu için tipik olan yüksek moleküler lipitler içeriyordu.

Nok Kültüründe Arıcılık ve Bal Kullanımı

Nok kültürünün insanları tarafından kullanılan arı ürünlerinin lipitlerinden rekonstrüksiyon yapmak mümkün değildir. Muhtemelen balmumsu peteklerden tencerelerde ısıtarak ayırdılar. Ancak balın, hayvanlardan veya bitkilerden elde edilen diğer ham maddelerle birlikte işlendiği veya bal likörü yaptıkları da düşünülebilir. Balmumunun kendisi teknik veya tıbbi amaçlara hizmet etmiş olabilir. Diğer bir olasılık da, geleneksel Afrika toplumlarında bugüne kadar uygulandığı gibi, kil kapların arı kovanı olarak kullanılmasıdır.

Arkeolojik Nok projesinin direktörü olan Goethe Üniversitesi’nden Profesör Peter Breunig, “Bu çalışmaya Bristol’deki meslektaşlarımızla başladık çünkü Nok halkının evcil hayvanlara sahip olup olmadığını öğrenmek istedik” diyor. “Balın günlük menülerinin bir parçası olması tamamen beklenmedikti ve şimdiye kadar Afrika’nın ilk tarihlerinde benzersizdi.”

Çalışmanın ilk yazarı olan Bristol Üniversitesi’nden Dr Julie Dunne: “Bu, prehistorik çömleklerden elde edilen biyomoleküler bilgilerin etnografik verilerle birlikte 3500 yıl önce balın kullanımına dair nasıl bir içgörü sağladığına dair dikkate değer bir örnek” dedi.

Bristol Üniversitesi Organik Kimya Enstitüsü Başkanı ve çalışmanın ortak yazarı Profesör Richard Evershed, insanlar ve bal arıları arasındaki özel ilişkinin antik çağlarda zaten bilindiğine işaret ederek “Ancak Nok çanak çömleklerindeki balmumu kalıntılarının keşfi, diğer tüm kanıt kaynakları eksikken bu ilişkiye çok benzersiz bir bakış açısı sağlıyor” ifadesini kullandı.

Noc Culture
Neumann: “Afrika’da bal kullanımının çok uzun bir geleneğe sahip olduğunu varsayıyoruz. Kıtadaki en eski seramik yaklaşık 11.000 yaşında. Belki de balmumu kalıntıları içeriyor.”

Goethe Üniversitesi’ndeki Nok projesinde arkeobotanikten sorumlu Profesör Katharina Neumann ise; “Arkeolojik kazılardan elde edilen bitki ve hayvan kalıntıları, tarih öncesi insanların yediklerinin yalnızca küçük bir bölümünü yansıtıyor. Kimyasal kalıntılar, tarih öncesi diyetin daha önce görünmeyen bileşenlerini görünür kılıyor. Balmumunun ilk doğrudan kanıtı, Afrika arkeolojisi için büyüleyici perspektifler sunuyor. Afrika’da bal kullanımının çok uzun bir geleneğe sahip olduğunu varsayıyoruz. Kıtadaki en eski seramik yaklaşık 11.000 yaşında. Belki de balmumu kalıntıları içeriyor mu? Dünyanın dört bir yanındaki arşivler, sırlarını gaz kromatografisiyle açığa çıkarmayı ve tarih öncesi insanların günlük yaşamlarının ve diyetlerinin bir resmini çizmeyi bekleyen, arkeolojik kazılardan elde edilen binlerce seramik parçasını depoluyor” diye konuştu.

Kaynak: https://www.eurasiareview.com/

Banner
Benzer Yazılar

Venüs Figürleri Gerçekte Neyi Anlatıyor?

1 Aralık 2020

1 Aralık 2020

Venüs figürleri dünyanın en eski sanat eserlerinden biridir. 30.000 yıllık bir geçmişe sahip bu eserler araştırmacıların iki yüzyıldır ilgisini çekmiştir....

Sibirya’da 5000 Yıllık Mezarda “Maskeli ve Dövmeli” Heykel Keşfedildi

7 Ekim 2020

7 Ekim 2020

Batı Sibirya’nın Novosibirsk bölgesinin Vengerovsky bölgesinde Odinov kültüründen insanlara ait toplu mezar bulundu. Novosibirsk Arkeoloji ve Etnografya Enstitüsü ekibi tarafından...

Türkiye İş Bankası Müzesi’nde 250 İstiklal Madalyası “Bir Asrın Ardından” sergisinde ziyarete açılacak

27 Ekim 2021

27 Ekim 2021

29 Ekim’de Cumhuriyetimizin ilan edilişinin 98’nci yıl dönümünü kutlayacağız. İstiklal Savaşı’nda canını bu toprakların bağımsızlığı için bir an dahi tereddüte...

Avarlar hakkında yeni bulgulara ulaşıldı

2 Nisan 2022

2 Nisan 2022

250 yıl boyunca Orta ve Doğu Avrupa’nın çoğunu yöneten Avarlar, Attila’nın Hunlarından daha az biliniyordu, ancak şüphesiz daha başarılıydılar. MS...

500 yıllık tarihi Surp Sargis Ermeni Kilisesi restore edilecek

6 Şubat 2022

6 Şubat 2022

Diyarbakır’da 16. yüzyılda inşa edilen, cemaati olmadığı için harap durumda bulunan Surp Sargis Ermeni Kilisesi restore edilecek. Diyarbakır’ın merkez Sur...

Türkiye’nin İlk Kadın Arkeoloğu “Jale İnan”

8 Mart 2021

8 Mart 2021

Türkiye’nin ilk kadın arkeoloğu olan Jale İnan, Türk arkeoloji dünyası adına çok güzel işlere imza atmış, alanında ilk kadın uzman olarak ismini...

“Anadolu Antik DNA” projesi Urartuların kökeninin Anadolu ve Levant bölgesi olduğunu gösteriyor

8 Eylül 2022

8 Eylül 2022

Türkiye merkezli gerçekleştirilen “Anadolu Antik DNA” projesi Van bölgesini merkez edinen Demir Çağı medeniyeti Urartuların kökeninin Anadolu ve Levant bölgesi...

Suaygırları Yüzünden Çıkan Savaşta Öldürülen Mısır Firavunu

17 Şubat 2021

17 Şubat 2021

Firavun II. Seqenenre Taa savaş alanında korkunç bir ölümle karşılaştı. Live Science’de yayınlanan bir habere göre Firavun ülkesini korumak isterken...

IŞİD Tarafından Yıkılan Palmira Antik Kenti Yeni Bir Sergi İle Hatırlanacak

4 Şubat 2021

4 Şubat 2021

Işid tarafından tahrip edilen Palmira Antik Kenti ve onu savunurken ölen Halid El Es’ad’ın çalışmaları Getty Research Institute tarafından sergilenecek....

İlk Çağ kenti Daskyleion kazılarında 2 bin 500 yıllık içme su şebekesi bulundu

10 Ağustos 2022

10 Ağustos 2022

Balıkesir’in Bandırma ilçesinde bulunan İlk Çağ kenti Daskyleion arkeolojik kazılarında 10 metre uzunluğunda 2 bin 500 yıllık içme su şebekesi...

Bin 700 Yıllık Lahidin Soyulmasını Lanet Bile Engelleyememiş

15 Şubat 2021

15 Şubat 2021

Antik dönemlerde bazı lahit sahipleri ebedi huzurların bozulmaması ve lahitlerinin soyulmaması için lanetleme yoluna gitmiştir. Çoğunlukla zengin ve üst sınıf...

Bergama Antik Kenti’nde 2500 yıllık yeni sur duvarları keşfedildi

14 Şubat 2022

14 Şubat 2022

Bergama Antik Kenti’nde MÖ 500 yıllarına tarihlendirilen yeni sur duvarları keşfedildi. Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğünün Bergama Antik Kenti’ni...

30 bin yıl önce Sibirya’dan başlayan göç Göbeklitepe’yi şekillendirmiş olabilir

24 Haziran 2022

24 Haziran 2022

Neolitik tarihinin başlangıç noktasını M. Ö. 10 binlere çeken Göbeklitepe kültürünün şekillenmesinde 30 bin yıl önce Sibirya’dan başlayan göç dalgasının...

Prof. Dr. Mehmet Ölmez, İlteriş Kutluğ Kağan adına dikilen taş üzerindeki yazıtı değerlendirdi

24 Ağustos 2022

24 Ağustos 2022

Moğolistan’da II. Göktürk Kağanlığı’nın kurucusu İlteriş Kutluğ Kağan adına dikilen dikili taş üzerinde Eski Türkçe ve Soğdça yazıt bulunduğu Türk...

Esna Tapınağı’nın tavanında canlı renklerde 46 kartal ortaya çıktı

16 Mayıs 2022

16 Mayıs 2022

Mısır’da Luksor’un 35 mil güneyinde, Nil’in batı kıyısında bulunan Esna Tapınağı’nda Alman/Mısır uzmanlarının yaptıkları restorasyon çalışmaları sırasında tapınak kompleksinin bir...

Yorumlar
Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

[mc4wp_form id=”621″]