22 October 2021 Gelecek Geçmişin Ürünüdür

Afrika’da 3.500 Yıl Önce Bal Toplanmaya Başlanmış

Bal, tarih boyunca  insan için en önemli besin maddesi aynı zaman da şifa kaynağı olmuştur. Yaklaşık 3 bin yıldan birçok rahatsızlığın tedavisinde kullanılan bal dini ritüellerde de kült malzemesidir. Sümer, Hitit, Yunan, Mısır, Hint, Afrika ve Çin tıbbında kullanılan bal, Kur’an’da da şifa veren olarak övülmüş hatta bir sureye Nahl (Türkçe karşılığı arı) adı verilmiştir.

İnsan evladı için bu kadar önemli olan balın tarihi 8.000 ila 40.000 yıl önce çeşitli kıtalardaki tarih öncesi petrogliflerle başlatılmaktadır. Arıcılığın ise Mısır’da M. Ö. 2600 yılında başlamış olduğu biliniyordu. Ancak Goethe Üniversitesi’ndeki arkeologlar, Bristol Üniversitesi’ndeki kimyagerlerle işbirliği içinde, Nok kültürünün 3500 yıllık çanak çömlek parçalarındaki balmumu kalıntılarını incelemişler ve arıcılık tarihi M.Ö. 3.500 yılına çekilmiş oldu

Nok Kültürü çanak çömlekleri yeni bulgular kazandırdı

Nijerya’nın merkezindeki Nok kültürü, MÖ 1500 ile Ortak Çağ’ın başlangıcı arasına tarihlenir ve özellikle ayrıntılı pişmiş toprak heykelleri ile bilinir. Bu heykeller, Afrika’daki en eski figüratif sanatı temsil ediyor. Birkaç yıl öncesine kadar, bu heykellerin yaratıldığı sosyal bağlam tamamen bilinmiyordu. Alman Araştırma Vakfı tarafından finanse edilen bir projede, Goethe Üniversitesi bilim adamları on iki yıldan fazla bir süredir Nok kültürünü tüm arkeolojik yönleriyle inceliyorlar. Araştırma, pişmiş toprak heykellerin yerleşim düzeni, kronolojisi ve anlamının yanı sıra çevre, geçim ve beslenme konularına da odaklandı.

Nok Kültürünün insanları hayvanları evcilleştirdi mi yoksa avcı mıydı? Arkeologlar, bu soruları cevaplamak için tipik olarak kazılardan elde edilen hayvan kemiklerini kullanırlar. Peki toprak, Nok bölgesinde olduğu gibi kemikler korunmayacak kadar asidikse ne yapmalı?

3500 yıllık bal kapları Afrika Nok Kültürü
Nok Kültürü çanak çömlekleri moleküler gıda kalıntılarının analizi yapıldı ve bal bulgularına ulaşıldı.

Çanak çömleklerdeki moleküler gıda kalıntılarının analizi yeni olasılıklar ortaya çıkarır. Bunun nedeni, bitkisel ve hayvansal ürünlerin kil kaplarda işlenmesinin kararlı kimyasal bileşikler, özellikle yağ asitleri (lipitler) açığa çıkarmasıdır. Bunlar damar duvarlarının gözeneklerinde binlerce yıl korunabilir ve gaz kromatografisi yardımı ile tespit edilebilir.

Araştırmacıların büyük sürprizine göre, vahşi hayvan kalıntılarının yanı sıra çok sayıda başka bileşen de buldular ve önceden bilinen hayvan ve bitki spektrumunu önemli ölçüde genişletti. Özellikle beklemedikleri bir hayvanı gördüler; bal arısı. İncelenen parçaların üçte biri, balmumu için tipik olan yüksek moleküler lipitler içeriyordu.

Nok Kültüründe Arıcılık ve Bal Kullanımı

Nok kültürünün insanları tarafından kullanılan arı ürünlerinin lipitlerinden rekonstrüksiyon yapmak mümkün değildir. Muhtemelen balmumsu peteklerden tencerelerde ısıtarak ayırdılar. Ancak balın, hayvanlardan veya bitkilerden elde edilen diğer ham maddelerle birlikte işlendiği veya bal likörü yaptıkları da düşünülebilir. Balmumunun kendisi teknik veya tıbbi amaçlara hizmet etmiş olabilir. Diğer bir olasılık da, geleneksel Afrika toplumlarında bugüne kadar uygulandığı gibi, kil kapların arı kovanı olarak kullanılmasıdır.

Arkeolojik Nok projesinin direktörü olan Goethe Üniversitesi’nden Profesör Peter Breunig, “Bu çalışmaya Bristol’deki meslektaşlarımızla başladık çünkü Nok halkının evcil hayvanlara sahip olup olmadığını öğrenmek istedik” diyor. “Balın günlük menülerinin bir parçası olması tamamen beklenmedikti ve şimdiye kadar Afrika’nın ilk tarihlerinde benzersizdi.”

Çalışmanın ilk yazarı olan Bristol Üniversitesi’nden Dr Julie Dunne: “Bu, prehistorik çömleklerden elde edilen biyomoleküler bilgilerin etnografik verilerle birlikte 3500 yıl önce balın kullanımına dair nasıl bir içgörü sağladığına dair dikkate değer bir örnek” dedi.

Bristol Üniversitesi Organik Kimya Enstitüsü Başkanı ve çalışmanın ortak yazarı Profesör Richard Evershed, insanlar ve bal arıları arasındaki özel ilişkinin antik çağlarda zaten bilindiğine işaret ederek “Ancak Nok çanak çömleklerindeki balmumu kalıntılarının keşfi, diğer tüm kanıt kaynakları eksikken bu ilişkiye çok benzersiz bir bakış açısı sağlıyor” ifadesini kullandı.

Noc Culture
Neumann: “Afrika’da bal kullanımının çok uzun bir geleneğe sahip olduğunu varsayıyoruz. Kıtadaki en eski seramik yaklaşık 11.000 yaşında. Belki de balmumu kalıntıları içeriyor.”

Goethe Üniversitesi’ndeki Nok projesinde arkeobotanikten sorumlu Profesör Katharina Neumann ise; “Arkeolojik kazılardan elde edilen bitki ve hayvan kalıntıları, tarih öncesi insanların yediklerinin yalnızca küçük bir bölümünü yansıtıyor. Kimyasal kalıntılar, tarih öncesi diyetin daha önce görünmeyen bileşenlerini görünür kılıyor. Balmumunun ilk doğrudan kanıtı, Afrika arkeolojisi için büyüleyici perspektifler sunuyor. Afrika’da bal kullanımının çok uzun bir geleneğe sahip olduğunu varsayıyoruz. Kıtadaki en eski seramik yaklaşık 11.000 yaşında. Belki de balmumu kalıntıları içeriyor mu? Dünyanın dört bir yanındaki arşivler, sırlarını gaz kromatografisiyle açığa çıkarmayı ve tarih öncesi insanların günlük yaşamlarının ve diyetlerinin bir resmini çizmeyi bekleyen, arkeolojik kazılardan elde edilen binlerce seramik parçasını depoluyor” diye konuştu.

Kaynak: https://www.eurasiareview.com/

Banner
Benzer Yazılar

4500 yaşında Tunç Çağı Çiftçisinin Mezarı Ortaya Çıkarıldı

8 Ağustos 2021

8 Ağustos 2021

İngiltere’de Cambridgeshire arkeolojik kazısında yaklaşık 4500 yıllık tunç çağı çiftçisinin mezarı ortaya çıkarıldı. Tunç çağı çiftçisine ait iskelet, Cambridgeshire Burwell’de,...

Beçin Antik Kentinde Bulunan Tarihi Bey Hamamı, Restorasyonun Ardından Misafir Kabulüne Başlayacak

4 Kasım 2020

4 Kasım 2020

Beçin kalesi Türk İslam dönemi yerleşmelerinin önemli merkezlerinden biridir. Antik şehrin tarihi M.Ö 2000’lere kadar gitmesine rağmen, burayı kendilerine başkent...

Kayıp Olduğu Bilinmeyen Da Vinci Kopyası Bulundu

20 Ocak 2021

20 Ocak 2021

Leonardo da Vinci’nin ünlü “Salvator Mundi” tablosunun önemli bir kopyasının, geçen yıl kaybolduğu ve bugüne kadar da kimsenin haberinin olmadığı...

Urartu Kralı II. Rusa Döneminde Yapılan Sarayın Fil Ayakları Çıkarılacak

15 Ekim 2021

15 Ekim 2021

M. Ö. 685-645 yılları arasında hüküm süren Urartu Kralı II. Rusa tarafından inşa edilen sarayın fil ayaklarının çıkarılması için çalışmalar...

Kayıp Atlantis Kıtası Ege Denizi’nde Olabilir mi?

21 Aralık 2020

21 Aralık 2020

Gizemini koruyan efsanevi iki kayıpk ıtası Atlantis ve Mu için lokalizasyon çalışmaları devam ediyor. Kayıp kıta Atlantis‘in, günümüz Yunan adalarından...

İsrail’de 10.000 Yıl Öncesine Ait Tsunami İzleri

25 Aralık 2020

25 Aralık 2020

Arkeologlar, birçok eski sel olayını Tufan hikayesi ile ilgili olabileceğini teorileştirdiler. Ancak bu sel olaylarının çok azı kuzey İsrail’deki Tel...

Sayı Saymayı Ne Zaman Öğrendik!

2 Haziran 2021

2 Haziran 2021

Neandertal insanı sayı saymayı ne zaman öğrendi. Yazının bulunuşundan binlerce yıl önce Neandertal insanının sayı saymayı öğrendiği ve sayıları kullandığına...

Eskişehir’de Roma Dönemi Eserler Ele Geçirildi

23 Haziran 2021

23 Haziran 2021

Eskişehir İl Jandarma Komutanlığ ekipleri tarihi eser kaçakçılarına yönelik operasyon düzenledi. Yapılan operasyonda Roma Dönemi eserler ele geçirildi. DHA’nın verdiği...

Pandemi Süreci Antik Kent Petra’da ki Eşekleri Aç Bıraktı

15 Kasım 2020

15 Kasım 2020

Covid 19 bütün ülke ekonomilerini zor durumda bırakmaya devam ederken salgından en çok etkilenen sektör kuşkusuz turizm oldu. Ürdün’ün Meşhur...

Arkeologlar 2000 Yıl Önce Moda Olduğunu Düşündükleri Bir Saç Stili Ortaya Çıkardı

20 Şubat 2021

20 Şubat 2021

Cambridgeshire’daki Wimpole’da yapılan kazılarda bulunan 5 cm boyutundaki küçük heykelcik detaylarıyla şaşırttı. National Trust arkeologları ve Oxford Archaeology East’ten meslektaşları,...

Karakuş Tümülüsü’nde Kommagene Kraliçe Mezarları Bulundu

22 Eylül 2021

22 Eylül 2021

Adıyaman Karakuş Tümülüsü ‘nde, Kommagene Kralı II. Mithritades’in (M.Ö 36-21 ) annesi İsias, kız kardeşi Antiokhis ve Antiokhis’in kızı Aka...

Arkeoloji, Eski Afrika Toplumlarının Salgınları Nasıl Yönettiğini Gösteriyor

7 Kasım 2020

7 Kasım 2020

İnsan ırkı belirli dönemlerde büyük salgınlar yaşamıştır. Bunlardan en yıkıcı olanlardan biri şüphesiz Kara Veba (1347-1351), diğeri ise İspanyol Gribi...

Haydarpaşa Gar Alanı, Arkeopark ve Gar Kompleksi, tasarım konseptiyle dünyada bir ilk olacak

8 Şubat 2021

8 Şubat 2021

Ulaştırma ve Alt Yapı Bakanı Adil Karaismailoğlu Haydarpaşa Gar alanı için beklenen müjdeyi verdi. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Adil Karaismailoğlu...

İki Kültür Varlığımız Daha UNESCO Dünya Miras Geçici Listesinde

30 Nisan 2021

30 Nisan 2021

Kültür Bakanlığı’nın ülkemizin önemli tarihi yerlerini UNESCO’nun miras listesine aldırma gayretleri meyvelerini vermeye devam ediyor. Kültür Bakanlığı’nın UNESCO nezdinde yaptığı...

İzmir Arkeoloji Müzesi “Görmediklerinizi Göreceksiniz” Projesine Bir Prenses Kemeri İle Başladı

21 Ocak 2021

21 Ocak 2021

İzmir Arkeoloji müzesi “Görmediklerinizi Göreceksiniz” adı altında başladığı projede bugüne kadar depolarındaki görülmemiş eserleri sergileyecek. Projeye ilk olarak Urartu Krallığından...

Yorumlar
Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Mail bültenimize katılmak için e-posta adresinizi yazınız.