Hatay’daki Üçağızlı II Mağarası’nda yürütülen araştırmalar, Neandertaller ile modern insanlar arasındaki geçiş sürecine ilişkin yerleşik görüşleri yeniden değerlendirmeye açabilecek bulgular ortaya koydu. Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) dergisinde yayımlanan yeni çalışma, mağarada 20 bin yılı aşkın süre boyunca taş alet teknolojileri, avcılık alışkanlıkları ve deniz kabuğu toplama geleneğinde dikkat çekici bir süreklilik bulunduğunu gösteriyor.
Araştırmaya göre, mağaranın en eski tabakaları Neandertallerle, daha genç tabakaları ise Homo sapiens kalıntılarıyla ilişkilendiriliyor. Buna karşın arkeolojik veriler, iki insan türü arasında keskin bir kültürel kopuş yaşanmadığına işaret ediyor.
Afrika’dan Avrasya’ya Uzanan Göç Yolunda Stratejik Bir Nokta
Akdeniz kıyısında, Hatay’da yer alan Üçağızlı II Mağarası, Afrika’dan Yakın Doğu ve Avrasya’ya uzanan en önemli göç koridorlarından biri üzerinde bulunuyor. Bu nedenle bölge, modern insanların Afrika dışına yayılışı ve Neandertallerle karşılaşma sürecini anlamak açısından uzun süredir büyük önem taşıyor.
Çalışmada tanımlanan Homo sapiens kalıntıları yaklaşık 50 bin ila 60 bin yıl öncesine tarihleniyor. Levant bölgesinde bu döneme ait insan fosilleri oldukça sınırlı olduğundan, Üçağızlı II bu kritik zaman aralığını belgeleyen en önemli arkeolojik alanlardan biri olarak öne çıkıyor.
Araştırmacılara göre bu bireyler, daha sonra Avrasya’ya yayılan modern insan topluluklarının atalarına yakın bir grubu temsil ediyor olabilir. Bir diğer olasılık ise, daha sonraki insan topluluklarına çok az genetik iz bırakan daha erken bir göç dalgasına ait olmaları.
Günlük Yaşamda Dikkat Çeken Süreklilik
Çalışmanın en dikkat çekici sonucu, mağarayı farklı insan türlerinin kullanmış olması değil, bu geçişe rağmen günlük yaşam pratiklerinin büyük ölçüde devam etmiş görünmesi.
Araştırmacılar taş alet üretiminde, avlanan hayvanlarda ve deniz kabuklarının toplanmasında uzun süreli bir süreklilik tespit etti. Özellikle besin amacıyla toplanmadığı anlaşılan deniz kabukları, yalnızca pratik ihtiyaçların değil, kuşaklar boyunca aktarılan kültürel davranışların da izlerini taşıyor olabilir.
Bununla birlikte araştırmacılar, Neandertaller ile modern insanların mağarada aynı anda yaşadığını öne sürmüyor. Bulgular ayrıca iki grubun tek ve ortak bir kültüre sahip olduğunu da göstermiyor. Ancak elde edilen veriler, Neandertal tabakalarından Homo sapiens tabakalarına geçiş sırasında günlük yaşam pratiklerinde ani bir değişim yaşanmadığını ortaya koyuyor.
İnsan Evriminin En Kritik Dönemlerinden Birine Işık Tutuyor
Üçağızlı II Mağarası, hem insan fosillerini hem de kültürel davranışlara ilişkin kanıtları birlikte koruyabilen az sayıdaki Paleolitik yerleşimden biri olarak kabul ediliyor. Bu özelliği sayesinde Neandertallerin ortadan kaybolduğu ve modern insanların Avrasya’da yaygınlaşmaya başladığı dönemin anlaşılmasına önemli katkı sağlıyor.
Araştırma, İsmail Baykara liderliğindeki uluslararası ekip tarafından yürütüldü ve Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) dergisinde “Long-term cultural continuity across the Neanderthal–modern human sequence at Üçağızlı II Cave, northern Levant” başlığıyla yayımlandı (DOI: 10.1073/pnas.2609061123).
Kapak Fotoğrafı: Ankara Üniversitesi
