Aspendos Antik Kenti’nde ortaya çıkarılan Roma Dönemi mozaiği, kentin tarihinde önemli bir yere sahip olan Eurymedon Nehri’ni genç bir nehir tanrısı olarak betimliyor.
Aspendos’ta sürdürülen kazılarda, Roma Dönemi Anadolu mozaik sanatı açısından dikkat çekici bir eser gün yüzüne çıkarıldı. “Genç Eurymedon” olarak adlandırılan figür, antik kentin gelişiminde büyük rol oynayan nehrin mitolojik bir tasviri olarak değerlendiriliyor.
Mozaik, Aspendos Akropolisi ile ünlü Roma tiyatrosunu birbirine bağlayan Tiyatro Caddesi’nin Doğu Meydanı’nda bulundu.
Yaklaşık 6 x 25 metre ölçülerindeki mimari yapının, ilk değerlendirmelere göre M.S. 3. yüzyıl başlarında bir havuz olarak tasarlandığı düşünülüyor. Bugüne kadar yürütülen çalışmalarda mozaikli alanın yaklaşık 6 x 7,50 metrelik bölümü açığa çıkarıldı.
Yapı, M.S. 262 yılında yaşanan büyük depremin ardından değişime uğradı. İç duvarlarla bölünen alan, sonraki dönemde farklı mekânlar olarak kullanıldı.
Mozaiğin Merkezinde Genç Eurymedon Yer Alıyor
Mozaiğin ana sahnesinde genç bir erkek figürü bulunuyor. Arkeologlar, ikonografik özellikleri ve Roma dünyasındaki benzer örneklerden hareketle bu figürü “Aspendos Nehir Tanrısı Genç Eurymedon” olarak tanımladı.
Eurymedon, içinden su akan bir amphoraya yaslanmış şekilde görülüyor. Başındaki ve elindeki saz yaprakları nehirlerle ilişkilendirilen geleneksel semboller arasında yer alırken, sahne balık figürleriyle tamamlanıyor.
Antik çağda Eurymedon adıyla bilinen Köprüçay, Aspendos’un yükselişinde önemli rol oynadı. Nehir, kentin tarımsal üretimine katkı sağladı ve iç bölgeler ile Akdeniz kıyısı arasındaki bağlantısında etkili oldu.
Aspendos’un Roma Dönemi Yaşamından Yeni Bir İz
Pamphylia Bölgesi’nin önde gelen kentlerinden Aspendos, özellikle Roma İmparatorluğu döneminde gelişti. Eurymedon Nehri yakınındaki konumu sayesinde ticari açıdan güç kazanan kent, su kemerleri ve anıtsal mimarisiyle tanındı.
Aspendos bugün çoğunlukla M.S. 2. yüzyıla tarihlenen ünlü Roma tiyatrosuyla bilinir. Ancak Tiyatro Caddesi’ndeki yeni buluntu, kentin farklı alanlarında da zengin bir mimari ve sanatsal yaşam olduğunu göstermekte.
Mozaikte nehrin kişileştirilerek bir tanrı figürü şeklinde aktarılması, Aspendos halkının yaşadığı coğrafyayla kurduğu bağı da yansıtmaktadır.
Anadolu Mozaikleri Arasında Özel Bir Yer
Küçük taş parçaları olan tesseralardan yapılan mozaik, renk geçişleri ve ayrıntılı figür işçiliğiyle öne çıkıyor.
Nehir tanrıları Greko-Romen sanatında bilinen bir tema olsa da, Anadolu’da yerel bir nehrin kişileştirildiği mozaik örnekleri oldukça sınırlı.
Aspendos’ta bulunan Genç Eurymedon mozaiği, yaklaşık 1.800 yıl önce bir kentin kendisini besleyen nehre nasıl anlam yüklediğini gösteren nadir örneklerden biri oldu.
