Özbekistan’ın doğusunda yürütülen arkeolojik kazılarda, Kuva antik kentinin surlarının yaklaşık 1.300 yıl boyunca kesintisiz kullanıldığını ortaya koyan önemli bulgulara ulaşıldı. MÖ 3. yüzyıldan MS 10. yüzyıla kadar farklı dönemlerde inşa edilen, onarılan ve yeniden düzenlenen surlar, Kuva’nın İpek Yolu üzerindeki kalıcı ve stratejik rolünü gözler önüne seriyor.
Fergana Vadisi’nde Stratejik Bir Kent
Verimli Fergana Vadisi içinde yer alan Kuva, yaklaşık 110 bin metrekarelik alanıyla yalnızca bir geçiş noktası değil, savunma, üretim ve yönetim işlevlerini barındıran gelişmiş bir kent olarak öne çıkıyor. Kentin, antik çağda İpek Yolu üzerindeki ticaret ve kültürel etkileşim ağının önemli merkezlerinden biri olduğu değerlendiriliyor.
Antik kaynaklar, bölgenin Dayuan olarak bilinen siyasi oluşumun parçası olduğunu gösteriyor. Han Hanedanı döneminde Orta Asya’ya gönderilen elçi Zhang Qian, Dayuan’ı tarımsal zenginliği ve ticari gücüyle betimlemişti.
Çin–Özbekistan Ortak Kazıları
Kuva’daki çalışmalar, Luoyang Arkeoloji Enstitüsü ile Fergana Devlet Üniversitesi iş birliğinde 2023 yılından bu yana sürdürülüyor. Kazılarda kent kapıları, surlar, sokaklar, atölyeler, konut temelleri ve bir saray kompleksine ait kalıntılar tespit edildi.
Araştırma ekibi, özellikle 2025 sezonunda kentin kuzey kapısı ve ona bağlı hendek alanına odaklandı. Yapılan incelemeler, surların zaman içinde farklı ihtiyaçlara göre yeniden şekillendirildiğini ortaya koydu.
Sürekli Yenilenen Savunma Yapıları
Kazı sonuçlarına göre Kuva surları, adobe ve kerpiç tuğla gibi farklı yapı malzemeleri kullanılarak birçok kez onarıldı ve genişletildi. Bu durum, kentin savunma sistemlerinin statik değil, yüzyıllar boyunca değişen koşullara uyum sağlayan dinamik yapılar olduğunu gösterdi.
Uzmanlara göre bu uzun süreli kullanım, Kuva’nın yalnızca askeri değil, idari ve ekonomik açıdan da önemini koruduğunu kanıtlıyor. Aynı zamanda farklı dönemlere ait inşa teknikleri, Orta Asya’daki mimari gelenekler ve kültürel etkileşimler hakkında değerli veriler sunuyor.
Kentsel Planlamaya Dair Yeni Veriler
Surların yanı sıra, saray kompleksinin doğu kesiminde yürütülen sistematik araştırmalarda temel hendekleri ve çevreleyici bir su hendeği de belirlendi. Bu bulgular, antik kentin genel planının ve işlevsel bölgelerinin yeniden kurgulanmasına olanak sağlıyor.
Kazı ekibi, önümüzdeki dönemde saray alanında daha kapsamlı çalışmalar yaparak Kuva’nın idari, savunma ve yerleşim düzenini ayrıntılı biçimde ortaya koymayı hedefliyor.
Arkeologlara göre Kuva, elde edilen bu yeni verilerle birlikte, İpek Yolu üzerindeki en uzun süreli kentsel devamlılık örneklerinden biri olarak öne çıkıyor.
