19 January 2026 Gelecek Geçmişin Ürünüdür

İnsanlar, Avrupa’da “daha önce düşünülenden 1.000 yıl önce” büyük ölçekli savaşlara girdiler

Yeni bir araştırmaya göre, bir mezar alanından çıkarılan yüzlerce insan kalıntısı, Avrupa’da güçlü devletlerin oluşumundan çok önce Taş Devri insanları arasında bir savaşa işaret ediyor.

Kanıtlar, kuzey İspanya’da ortaya çıkarılan 300’den fazla iskelet kalıntısının (5.400 ila 5.000 yıl öncesine tarihlenen radyokarbon) yeniden analizinden geliyor.

Kemikler ağırlıklı olarak erkektir ve birçoğunda bıçaklama ve künt kuvvet travmasından kaynaklanan yaralanmalara dair kanıtlar vardır – bu da onların bir savaşçı sınıfına ait olduklarını düşündürür.

Çalışma, büyük ölçekli savaşın ilk kanıtlarını 1.000 yıldan daha geriye itiyor ve çatışma dönemlerinin aylarca sürdüğünü gösteriyor.

Önceki araştırmalar, Geç Neolitik olarak bilinen bu dönemdeki çatışmaların, birkaç günden fazla sürmeyen ve 20-30 kişilik küçük grupları içeren kısa baskınlardan oluştuğunu öne sürdü. Bu nedenle, varsayım, ilk toplumların daha uzun, daha büyük ölçekli çatışmaları destekleyecek lojistik yeteneklerden yoksun olduğuydu.

Yeni çalışmada araştırmacılar, İspanya’nın kuzeyindeki Rioja Alavesa bölgesindeki sığ bir mağarada toplu mezar alanından çıkarılan 338 kişinin iskelet kalıntılarını yeniden incelediler. Söz konusu site, İspanya’nın kuzeyindeki bir vadide bulunan bir kaya sığınağı olan San Juan ante Portam Latinam’dır.

San Juan ante Portam Latinam’ın alanı yaklaşık 20 metrekaredir. Bu küçük alanda, araştırmacılar yoğun bir şekilde paketlenmiş insan kemikleri buldular. 90 tam iskelet, 200’den fazla kısmi iskelet ve görünüşte izole edilmiş binlerce kemik içerirler. Ayrıca bıçaklar, ok uçları ve baltalar da dahil olmak üzere birçok taş silah vardı.

Teresa Fernández-Crespo ve Oxford Üniversitesi’nden meslektaşları, iyileşmiş ve iyileşmemiş yaralanmaların kanıtı için 338 kişinin iskelet kalıntılarını yeniden inceledi.

Aynı bölgede yaklaşık 52 çakmaktaşı ok ucu da keşfedilmişti ve önceki araştırmalar, bunlardan 36’sının bir hedefi vurmakla ilişkili küçük hasara sahip olduğunu buldu.

Kafa yaralanmalarının çoğu, baltalar, tahta sopalar, sapanlar veya atılan taşların neden olabileceği künt kuvvet travmasına bağlanabilir. Fotoğraf: Scientific Reports
Kafa yaralanmalarının çoğu, baltalar, tahta sopalar, sapanlar veya atılan taşların neden olabileceği künt kuvvet travmasına bağlanabilir. Fotoğraf: Scientific Reports

Yazarlar, bireylerin %23.1’inde iskelet yaralanması olduğunu, %10.1’inde iyileşmemiş yaralanmalar olduğunu, bu oranın o dönem için tahmin edilen yaralanma oranlarından önemli ölçüde daha yüksek olduğunu bulmuşlardır (sırasıyla %7-17 ve %2-5).

Kafa yaralanmalarının çoğu, baltalar, tahta sopalar, sapanlar veya atılan taşların neden olabileceği künt kuvvet travmasına bağlanabilir.

Araştırmacılar ayrıca, yaralanmaların çoğunun ergen veya yetişkin erkeklerde meydana geldiğini buldular – kadınlardan önemli ölçüde daha yüksek bir oran. Bulgular, mezar alanındaki bireylerin çoğunun şiddete maruz kaldığını ve çatışma kurbanları olabileceğini gösteriyor.

Avrupa’daki bu tür en eski çatışmanın daha önce yaklaşık 4.000 ila 2.800 yıl önce bronz çağında meydana geldiği düşünülüyordu.

Yazarlar, nispeten yüksek iyileşmiş yaralanma oranına dayanarak çatışmanın birkaç ay boyunca devam ettiğini tahmin ediyorlar. Yazarlar, Geç Neolitik Çağ’da bölgedeki çeşitli kültürel gruplar arasındaki çatışma da dahil olmak üzere bir dizi teori sunsa da, çatışmanın nedenleri belirsizliğini koruyor.

Çalışma Scientific Reports’ta yayınlandı.

DOI: 10.1038/s41598-023-43026-9

Kapak Fotoğrafı: Scientific Reports

Banner
Benzer Yazılar

Yerebatan Sarnıcı Ziyarete Açılıyor

21 Temmuz 2022

21 Temmuz 2022

Bizans İmparatoru I. Justinianus (527-565) tarafından yaptırılan İstanbul’un en önemli kültürel varlıklarından biri olan Yerebatan Sarnıcı yeniden ziyarete açılıyor. Ayasofya’nın...

Fransa’nın Güneyinde, Antik Olbia Kenti Yakınlarında 160 Roma Kremasyon Mezarından Oluşan Nekropol Keşfedildi

2 Kasım 2025

2 Kasım 2025

Arkeologlar, Fransa’nın güneydoğusundaki Hyères kentinde, antik Olbia yerleşimi yakınlarında M.S. 1 ila 3. yüzyıllara tarihlenen geniş bir Roma nekropolü keşfetti.Antik...

3 Numaralı Bronz Kutsal Sanxingdui Ağacı Restore Ediliyor

9 Nisan 2021

9 Nisan 2021

Sanxingdui Müzesi’nin duyurusuna göre arkeologlar, Güneybatı Çin’in Sichuan Eyaleti, Guanghan Şehrindeki Sanxingdui mevkiinde ortaya çıkarılan 3 numaralı bronz kutsal ağacı...

Galler’de “Tuvalet Kaşığı” olarak da kullanılan gümüş “ligula” bulundu

31 Ocak 2024

31 Ocak 2024

Galler’deki bir metal dedektör kullanıcısı, yaygın olarak “tuvalet kaşığı” olarak da kullanılan bir Roma gümüş “ligula” ortaya çıkardı. Haziran 2020’de...

Türk Arkeoloji Öğrencisi Likya Araştırmasıyla Uluslararası Ödüle Layık Görüldü

28 Temmuz 2025

28 Temmuz 2025

Durham Üniversitesi’nden Batuhan Özdemir, 19. yüzyılda Britanya’daki Likya koleksiyonlarını merkeze alan çalışmasıyla prestijli BIAA-Bilkent doktora sonrası bursuna değer görüldü. İngiltere...

Mısır’da Ölüler Kitabı’nı içeren bir papirüs keşfedildi

17 Ekim 2023

17 Ekim 2023

Mısır’ın Minya Valiliği’ndeki Tuna Al-Gabal arkeolojik alanında devam eden arkeolojik kazılarda Ölüler Kitabı’nı içeren bir papirüs keşfedildi. Papirüs, MÖ 16....

Moğolistan’da bir mezarda keşfedilen boyalı bir ahşap eyer, modern biniciliğin en eski kanıtlarını temsil ediyor

14 Aralık 2023

14 Aralık 2023

Araştırmacılar, Moğolistan’ın Khovd eyaletinin engebeli arazisinde halk arasında “atlılar mağarası” olarak bilinen Urd Ulaan Uneet’teki bir mezarda demir üzengi ile...

Eflatunpınar Hitit Su Anıtı Adeta Can Çekişiyor

1 Ekim 2021

1 Ekim 2021

Hitit İmparatorluğu’nun en önemli kült merkezlerinden birisi olan Beyşehir Eflatunpınar Hitit Su Anıtı, son görüntüsü ile içleri sızlatıyor. MÖ 13’üncü...

30 Yıl Önce Keşfedilen 3.500 Yıllık Hitit Keten Kumaşı İlk Kez Sergileniyor

10 Mart 2025

10 Mart 2025

Çorum’un Ortaköy ilçesindeki Şapinuva Ören Yeri’nde 1995 yılında yapılan arkeolojik kazılarda ortaya çıkarılan 3500 yıllık Hitit keten kumaşı, ilk kez...

Theodosius Limanı’ndaki gemi enkazında bulunan 1.600 yıllık kadın sandalet ve tarak

14 Nisan 2023

14 Nisan 2023

Marmara Denizi kıyısında inşa edilen ikinci büyük liman olan Theodosius Limanı’nın (Portus Theodosiacus) kazıları sırasında ortaya çıkarılan 1.600 yıllık sandalet...

Oxford Üniversitesi araştırmacıları şimdiye kadarki en büyük insan soy ağacını oluşturdu

27 Şubat 2022

27 Şubat 2022

Oxford Üniversitesi araştırmacıları, günümüzden binlerce yıl önce Afrika’dan başlayan insan genetik çeşitliliğini izleyerek şimdiye kadar oluşturulan en büyük insan soy...

Lagina’daki Hekate Tapınağı: Muğla’nın Gizemli Kutsal Alanı

9 Haziran 2025

9 Haziran 2025

Ege Bölgesi’nin kalbinde, Muğla’nın Yatağan ilçesi yakınlarında yer alan Lagina Antik Kenti, antik dünyanın en gizemli ve etkileyici kutsal alanlarından...

Assos Antik Kenti’nde “ıslah” çalışmaları yargıya taşındı

29 Eylül 2021

29 Eylül 2021

Assos Antik Kenti’ne giden yola düşen taşların güvenlik sorunu yarattığı için antik kent 500 gün boyunca ziyaretçilere kapatılarak ıslah çalışmasına...

Leonardo da Vinci’nin kayıp eskizleri, Newton’dan çok önce yerçekimini anladığını gösteriyor

21 Şubat 2023

21 Şubat 2023

Leonardo da Vinci’nin yüzlerce yıllık eskizleri, yerçekiminin kilit yönlerini Galileo, Newton ve Einstein’dan çok önce anlamış olabileceğini gösteriyor. Caltech’ten mühendisler,...

Kız Kulesi Anıt Müze Olarak Ziyarete Açılacak

9 Eylül 2022

9 Eylül 2022

Kız Kulesi restorasyon çalışmalarını inceleyen Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, restorasyon çalışmalarının yıl sonuna kadar bitirilmesini hedeflediklerini söyledi....

Yorumlar
Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

[mc4wp_form id=”621″]