30 January 2023 Gelecek Geçmişin Ürünüdür

Dünyanın en eski runik alfabesi ile yazılmış sözcüğün yer aldığı taş keşfedildi

Yazı, Sümerliler tarafından bulundu ve geliştirildi. Zamanla dünyanın birçok noktasında yazı kullanılmaya başladı. Norveç’te bilinen en eski yazı rün bunlardan biridir.

Vikingler’in kullandığı ve yaklaşık Orta Çağ’ın sonlarına kadar kullanımı devam eden Runik yazı sistemi örnekleri Norveç’te 30 rün taşında görülür.

Bu taşlar, Roma Demir Çağı ve Göç Dönemi’ne (yaklaşık MS 550’ye kadar) tarihlendiriliyor.

Roma ile ticaret yapan İskandinav halkları, Roma alfabesini örnek alarak kendilerine yeni karakterli alfabe geliştirdiler. Germen halkları runik alfabe ile kayalara yazı yazdılar. Fakat, kayalara yazmayı ne zaman başlattılar sorusuna hala araştırmacılar net bir cevap bulamadılar.

2000 yıllık rün taşı İskandinavya’da yazılı ilk kelimeyi taşıyor

Dünyanın en eski tarihli rün taşı, Oslo Üniversitesi Kültür Tarihi Müzesi‘ndeki arkeologların Doğu Norveç’teki Tyrifjorden yakınlarındaki Hole’daki bir mezar alanını araştırdıkları 2021 sonbaharında keşfedildi.

Dünya'nın en eski runik alfabesi ile yazılmış sözcüğün yer aldığı taş keşfedildi
Fotoğraf: Alexis Pantos/KHM, UiO.

Radyokarbon tarihleme yöntemi, mezarın yaşının ve dolayısıyla taş üzerindeki yazıtların muhtemelen MS 1-250 yıllarına kadar uzandığını göstermektedir. Bu nedenle bu rün taşı, İskandinavya’da yazılı olarak kaydedilen kelimelerin en eski örneklerinden biridir ve yazıtlar, erken Demir Çağı boyunca runik yazının gelişimi ve kullanımı hakkında yeni bilgiler sağlıyor.

Tyrifjorden yakınında bulunan taş, kırmızımsı kahverengi Ringerike kumtaşındadır. Taş üzerinde 31×32 cm’lik rünler oyulmuş.

“Böyle bir runik bulgunun kucağımıza düşmesi eşsiz bir deneyim ve tüm runologların hayali. Benim için bu çok önemli bir buluntu, çünkü diğer korunmuş rün taşlarından farklı olan eşsiz bir bulgu, “diyor Oslo Üniversitesi Kültür Tarihi Müzesi’nde Yazılı Kültür ve İkonografi Profesörü olan runolog Kristel Zilmer.

Taş, sitenin adını almıştır ve şimdi Svingerudsteinen (Svingerud Taşı) olarak adlandırılmaktadır.

Taş, Idibera adında bir kadına ait olabilir.

Taşa yazılan isim, orada gömülü olan kişinin adı mıdır? Taşın ön yüzünde diğer yazıtlardan daha belirgin bir şekilde göze çarpan sekiz rün vardır. Karakterler, Roma harflerine dönüştürüldüler. Çıkan sonuç; idiberug.

Fotoğraf: Alexis Pantos/KHM, UiO.

“Metin muhtemelen Idibera adında bir kadına atıfta bulunuyor ve yazıt “Idibera İçin” anlamına gelebilir. Diğer olasılıklar, idiberug’un Idibergu / Idiberga gibi bir ismin veya belki de akraba adı Idiberung’un oluşturulması olmasıdır “diyor Profesör Zilmer.

Runik alfabeye futark denir, çünkü ilk altı rün “f u th a r k” dır. Alfabenin ilk üç rünü, ᚠ (f), ᚢ (u) ve ᚦ (th) taşı üzerinde tek bir yerde bulunabilir.

“Taşın birkaç çeşit yazıtı var. Bazı çizgiler bir ızgara deseni oluşturur ve küçük zikzak figürler ve diğer ilginç özellikler vardır. Tüm yazıtların dilsel bir anlamı yoktur. Birinin yazıyı taklit etmiş, araştırmış veya onunla oynamış olması mümkündür. Belki birisi rün oymayı öğreniyordu,” diyor Profesör Zilmer.

Hala yapılması gereken çok araştırma var, ancak Profesör Zilmer, runik yazının erken tarihi ve rün taşları yapma geleneği hakkında gelecekte çok daha değerli bilgiler edineceklerinden emin.

Kapak Fotoğrafı Oslo Üniversitesi Kültür Tarihi Müzesi/Alexis Pantos/KHM, UiO.

Banner
Benzer Yazılar

Milyon Taşı’nın Yanındaki Tarihi Bina Satılıyor

9 Aralık 2020

9 Aralık 2020

Bizans İmparatorluğu döneminde yapılan ve  dünyanın sıfır noktası olarak kabul gören Milyon Taşı‘nı duymayan kalmamıştır. Ama bu Milyon Taşı‘nın yanında...

Umman’da Yeni Bir Arkeolojik Sit Alanı Keşfedildi

8 Temmuz 2021

8 Temmuz 2021

Umman Miras ve Turizm Bakanlığı yakın zamanda Al Dakhiliyah Valiliği, Sumail (Samail) Eyaleti, Al Khobar kasabasında antik bir alan keşfetti. Oman...

Arkeologlar, 5300 yıllık bir kafatasında bilinen ilk kulak ameliyatının kanıtlarını buldular.

20 Şubat 2022

20 Şubat 2022

İspanyol arkeologlar, insanların 5000 yıldan daha uzun bir süre önce kulak ameliyatı yapmaya başlamış olabileceğini söylüyor. İspanyol araştırmacılar, bir İspanyol...

Arkeologlar, Utah Çölü’nde Buzul Çağı insan ayak izlerini keşfettiler – 12.000 yıldan daha eski olabilir.

27 Temmuz 2022

27 Temmuz 2022

Cornell Üniversitesi’nde Araştırma Bilimcisi olan Daron Duke ve Thomas Urban, Utah Çölü’nde 88 korunmuş Buzul Çağı insan ayak izi keşfetti....

Antandros Antik Kentinde ki Kazılar Yıl Boyu Devam Edecek

28 Ocak 2021

28 Ocak 2021

Antandros Antik Kenti Balıkesir’in Edremit ilçesine bağlı Altınoluk Mahallesi’ne 2 km uzaklıkta yer almaktadır. Mysia ile Troas şehirleri arasında önemli konumda...

Mısırlılar köleleri damgalıyordu

29 Aralık 2022

29 Aralık 2022

Eski Mısır metinleri, oymalar ve resimlerinin incelendiği bir araştırmaya göre, Mısırlılar köleleri demirden yapılmış damga mühürler ile damgalıyorlardı. Geçmiş yıllarda...

Trabzon’da Yaşam 13.000 Yıl Önce Bu Mağarada Başlamış

11 Mart 2021

11 Mart 2021

Karadeniz Teknik Üniversitesi Arkeoloji Bölümü akademisyenleri, Trabzon’da yaşamın 13.000 yıl önce Koskarlı Mağarası’nda başlamış olduğunu gösteren bulgulara ulaştılar. Trabzon’un Düzköy...

Yeni araştırma; Troya ile Mezopotamya ve İndus Vadisi altın ticaret ilişkisini ortaya koyuyor

1 Aralık 2022

1 Aralık 2022

Heinrich Schliemann, 1873’te Troya Antik Kenti’nde Priamos Hazinesi’ni keşfettiğinden beri, Troya’da çıkarılan altın ve mücevherlerinin kökeni bir gizem olarak kaldı....

Denizci bir halk olmayan Hititler Doğu Akdeniz ticaretini nasıl elinde tuttu

11 Aralık 2022

11 Aralık 2022

Anadolu, Tunç Çağı’nda önemli kara ticaret yollarına sahipti. Asurlu tüccarların kurduğu karumlar MÖ 2 binli yıllarda ticaretin ana damarlarını oluşturdu....

Efes Antik Kentine Su Götüren Kanal Bulundu

25 Mayıs 2021

25 Mayıs 2021

Efes Antik Kentine su götüren 2000 yıllık su kanalı bulundu. Aydın Arkeoloji Müzesi ekipleri tarafından ortaya çıkarılan 50 metrelik su...

Dicle Nehri kenarında 3400 yıllık Mitanni Kenti ortaya çıkarıldı

30 Mayıs 2022

30 Mayıs 2022

Medeniyetin yeşerdiği topraklar olarak bilinen Mezopotamya’da 3400 yıllık Mitanni Kenti ortaya çıkarıldı. Mezopotamya’yı oluşturan iki nehirden biri olan Dicle nehrinin...

Çin Seddi Yakınlarında Antik Kale Ortaya Çıkarıldı

16 Haziran 2021

16 Haziran 2021

Çin Seddi, Dünya’nın bilinen en uzun savunma amaçlı yapılan bir mimari yapıdır. Uzunluğu tam olarak bilinmeyen yapı, Çin’in doğusunda Pekin...

Tarihi Eser Kaçakçılarına Yönelik “Miras” Operasyonu Düzenlendi

31 Mayıs 2022

31 Mayıs 2022

İçişleri Bakanlığı, Konya merkezli 38 ilde Anadolu’ya ait tarihi eserlerin yurtdışına kaçırılmasını sağlayan şüphelilere yönelik “Miras” operasyonu düzenlendiğini duyurdu. Bakanlık...

Trabzon’da 700 Yıllık Kilise Müze Oluyor

31 Ocak 2021

31 Ocak 2021

St. Michael kilisesinin 2018 yılında başlayan restorasyonu tamamlandı. Trabzon’un Akçaabat beldesinde bulunan 7 asırlık kilisenin bundan sonra müze olarak hizmet...

El Algar’ı Tunç Çağında Kadınlar Yönetmiş Olabilir

12 Mart 2021

12 Mart 2021

El Algar kültürüne ait olan Tunç Çağı mezarında bulunan diadem bir kraliçeye ait olabilir. Mezar içinde bulunan değerli eşyaların çokluğu...

Yorumlar
Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

[mc4wp_form id=”621″]