19 April 2024 Gelecek Geçmişin Ürünüdür

Dünyanın en eski runik alfabesi ile yazılmış sözcüğün yer aldığı taş keşfedildi

Yazı, Sümerliler tarafından bulundu ve geliştirildi. Zamanla dünyanın birçok noktasında yazı kullanılmaya başladı. Norveç’te bilinen en eski yazı rün bunlardan biridir.

Vikingler’in kullandığı ve yaklaşık Orta Çağ’ın sonlarına kadar kullanımı devam eden Runik yazı sistemi örnekleri Norveç’te 30 rün taşında görülür.

Bu taşlar, Roma Demir Çağı ve Göç Dönemi’ne (yaklaşık MS 550’ye kadar) tarihlendiriliyor.

Roma ile ticaret yapan İskandinav halkları, Roma alfabesini örnek alarak kendilerine yeni karakterli alfabe geliştirdiler. Germen halkları runik alfabe ile kayalara yazı yazdılar. Fakat, kayalara yazmayı ne zaman başlattılar sorusuna hala araştırmacılar net bir cevap bulamadılar.

2000 yıllık rün taşı İskandinavya’da yazılı ilk kelimeyi taşıyor

Dünyanın en eski tarihli rün taşı, Oslo Üniversitesi Kültür Tarihi Müzesi‘ndeki arkeologların Doğu Norveç’teki Tyrifjorden yakınlarındaki Hole’daki bir mezar alanını araştırdıkları 2021 sonbaharında keşfedildi.

Dünya'nın en eski runik alfabesi ile yazılmış sözcüğün yer aldığı taş keşfedildi
Fotoğraf: Alexis Pantos/KHM, UiO.

Radyokarbon tarihleme yöntemi, mezarın yaşının ve dolayısıyla taş üzerindeki yazıtların muhtemelen MS 1-250 yıllarına kadar uzandığını göstermektedir. Bu nedenle bu rün taşı, İskandinavya’da yazılı olarak kaydedilen kelimelerin en eski örneklerinden biridir ve yazıtlar, erken Demir Çağı boyunca runik yazının gelişimi ve kullanımı hakkında yeni bilgiler sağlıyor.

Tyrifjorden yakınında bulunan taş, kırmızımsı kahverengi Ringerike kumtaşındadır. Taş üzerinde 31×32 cm’lik rünler oyulmuş.

“Böyle bir runik bulgunun kucağımıza düşmesi eşsiz bir deneyim ve tüm runologların hayali. Benim için bu çok önemli bir buluntu, çünkü diğer korunmuş rün taşlarından farklı olan eşsiz bir bulgu, “diyor Oslo Üniversitesi Kültür Tarihi Müzesi’nde Yazılı Kültür ve İkonografi Profesörü olan runolog Kristel Zilmer.

Taş, sitenin adını almıştır ve şimdi Svingerudsteinen (Svingerud Taşı) olarak adlandırılmaktadır.

Taş, Idibera adında bir kadına ait olabilir.

Taşa yazılan isim, orada gömülü olan kişinin adı mıdır? Taşın ön yüzünde diğer yazıtlardan daha belirgin bir şekilde göze çarpan sekiz rün vardır. Karakterler, Roma harflerine dönüştürüldüler. Çıkan sonuç; idiberug.

Fotoğraf: Alexis Pantos/KHM, UiO.

“Metin muhtemelen Idibera adında bir kadına atıfta bulunuyor ve yazıt “Idibera İçin” anlamına gelebilir. Diğer olasılıklar, idiberug’un Idibergu / Idiberga gibi bir ismin veya belki de akraba adı Idiberung’un oluşturulması olmasıdır “diyor Profesör Zilmer.

Runik alfabeye futark denir, çünkü ilk altı rün “f u th a r k” dır. Alfabenin ilk üç rünü, ᚠ (f), ᚢ (u) ve ᚦ (th) taşı üzerinde tek bir yerde bulunabilir.

“Taşın birkaç çeşit yazıtı var. Bazı çizgiler bir ızgara deseni oluşturur ve küçük zikzak figürler ve diğer ilginç özellikler vardır. Tüm yazıtların dilsel bir anlamı yoktur. Birinin yazıyı taklit etmiş, araştırmış veya onunla oynamış olması mümkündür. Belki birisi rün oymayı öğreniyordu,” diyor Profesör Zilmer.

Hala yapılması gereken çok araştırma var, ancak Profesör Zilmer, runik yazının erken tarihi ve rün taşları yapma geleneği hakkında gelecekte çok daha değerli bilgiler edineceklerinden emin.

Kapak Fotoğrafı Oslo Üniversitesi Kültür Tarihi Müzesi/Alexis Pantos/KHM, UiO.

Banner
Benzer Yazılar

Gürcistan’da 1.8 milyon yıllık insan dişi bulundu

9 Eylül 2022

9 Eylül 2022

Gürcistan’ın başkenti Tiflis’in yaklaşık 100 km güneybatısında Orozamni köyü yakınlarında 1.8 milyon yıllık insan dişi bulundu. Gürcü arkeologlar tarafından bulunan...

Kibatos Kalesi Deşifre Ediliyor

2 Şubat 2021

2 Şubat 2021

Yalova’nın Altınova ilçesinde Yalova Kıyıları Antik Liman ve Sualtı Yüzey Araştırması kapsamında yaklaşık 2 yıldır sürdürülmekte olan çalışmalar neticesinde Bizans...

Arkeologlar Punt Ülkesini (Tanrı’nın Ülkesi) Bulabilmek İçin 3300 Yıllık Mumyaları Araştırıyor

17 Aralık 2020

17 Aralık 2020

Eski Mısırlılar canlı babun ve tütsü gibi egzotik malları elde edebilmek için kilometrelerce yol katettiler. Punt diyarı yani Tanrı’nın ülkesini...

7 bin 500 yıllık ardıç ağacı gövdesi en eski Ana Tanrıça Aşera olabilir

17 Mayıs 2022

17 Mayıs 2022

Kızıldeniz kıyı şehri Eilat’ta 7 bin 500 yıl önce oluşturulan mezar alanında yapılan çalışmalarda bir gömünün içinde ardıç ağacı gövdesine...

Arkeologlar Mısır kraliçesinin mezarında 5000 yıllık şarap buldular

4 Ekim 2023

4 Ekim 2023

Uluslararası arkeoloji ekibi Yukarı Mısır’da Kraliçe Merneith’e ait olan mezarda açılmamış mühürlü çömleklerin içinde 5000 yıllık şarap buldu. Kraliçe Merneith’in...

5 bin 600 yıllık elit evlerin çıkarıldığı Arslantepe Höyük kazıları başlıyor

9 Ağustos 2022

9 Ağustos 2022

UNESCO Dünya Miras Listesi’nde yer alan Arslantepe Höyük, 2022 kazı sezonuna başlıyor. Geçtiğimiz kazılarda M. Ö. 3600 yıllarına ait elit...

Pompeii Kenti Kazılarında Daha Önce Görülmemiş Dört Tekerlekli Araba Ortaya Çıkarıldı

27 Şubat 2021

27 Şubat 2021

M.Ö. 79 yılında yaşanan Vezüv yanardağının korkunç patlaması sonrası Pompeii kenti kül ve lav altında kalmıştı. İki gün boyunca yağan...

Son kazılar Karyalılar hakkında yeni bilgilere ulaşılmasını sağlıyor

14 Ocak 2023

14 Ocak 2023

Muğla’nın Milas ilçesinde devam eden kurtarma kazıları, 4 bin yıllık geçmişe sahip Karyalılar hakkında yeni bilgilere ulaşılmasını sağlıyor. Milas ilçesinde...

Tarihteki ilk kadın parfümörü Tapputi’nin 3 bin 200 yıllık parfümü yeniden hayat buldu

24 Temmuz 2022

24 Temmuz 2022

Mezopotamya ve Anadolu kültüründe çiçek ve baharatlardan elde edilen kokular tanrılara sunu olarak kullanıldığı için önemli bir madde idi. Soyluların...

Aizanoi’de “Afrodit” ve “Dionysos” un heykel başları bulundu

29 Ekim 2021

29 Ekim 2021

Kütahya’nın Çavdarhisar ilçesinde yer alan 5 bin yıllık geçmişe sahip Aizanoi Antik Kenti kazılarında aşk ve güzellik tanrıçası Afrodit’in ve...

Köpekleri tarafından öldürülen Akteon’un mitolojik hikâyesinin resmedildiği mermer blok bulundu

6 Ağustos 2022

6 Ağustos 2022

Düzce Belediyesi’nin destekleri ile devam eden Prusias ad Hypium Antik Kenti kazı çalışmalarında, köpekleri tarafından öldürülen Akteon’un mitolojik hikâyesinin resmedildiği...

Bilim insanları İngiltere’de bir plajda 9 bin yıllık insan ayak izleri ile karşılaştı

3 Ekim 2022

3 Ekim 2022

Bilim insanları, Liverpool’daki Formby Plajı’nda 9 bin yıllık insan ayak izleri keşfettiler. İnsan ayak izlerinin dışında çeşitli hayvanlara ait ayak...

Umman’da 4 Bin Yıllık Taş Oyun Tahtası Bulundu

10 Ocak 2022

10 Ocak 2022

Arkeologlar, Umman’daki Ayn Bani Saidah köyü yakınlarında yer alan Tunç Çağı ve Demir Çağı yerleşim kazılarında 4 bin yıllık taş...

Yeni araştırma sonucu; Greko-Romen taş vazolar teknolojik bilginin yayılımını gösteriyor

12 Mart 2023

12 Mart 2023

Yunan, Helenistik ve Roma Dönemi taş vazolar üzerinde yapılan bir araştırma; Antik Dönem zanaatkarları arasında teknolojik bilginin yayıldığını ortaya koydu....

Çin’in Hebei bölgesinde antik şaraphane alanı ortaya çıkarıldı

6 Ocak 2022

6 Ocak 2022

Kuzey Çin’in Hebei bölgesinde, Ming Hanedanı sonlarına ve erken Qing Hanedanlıklarına kadar uzanan eski bir şaraphane ortaya çıkarıldı. 2021 yılının...

Yorumlar
Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

[mc4wp_form id=”621″]