1 December 2022 Gelecek Geçmişin Ürünüdür

Arkeoloji, Eski Afrika Toplumlarının Salgınları Nasıl Yönettiğini Gösteriyor

İnsan ırkı belirli dönemlerde büyük salgınlar yaşamıştır. Bunlardan en yıkıcı olanlardan biri şüphesiz Kara Veba (1347-1351), diğeri ise İspanyol Gribi (1918) idi. Günümüzde yaşadığımız Küresel salgın Covid19 bu gruba dahil edebiliriz.

Kara Veba olarak da bilinen Kara Ölüm, insanlık tarihinde kaydedilen en ölümcül salgındır. Avrasya ve Kuzey Afrika’da 75-200 milyon kadar insanın ölümüne yol açtı. Yersinia pestis bakterisinin neden olduğu bir hastalık, veba idi.  Salgın, yalnızca 14. yüzyılda yaklaşık 200 milyon kişinin ölümüyle sonuçlanmıştır.

1918 – 1920 yılları arasında H1N1 virüsünün ölümcül bir alt türünün yol açtığı grip salgınıdır. İspanyol Gribi, 500 Milyondan fazla kişiye bulaşması sonucu 18 ay içinde 50 milyon dolayında insanın ölümüne sebep olarak insanlık tarihinde bilinen en büyük salgınlardan biri olmuştur.

Arkeologlar, geçmiş popülasyonlardaki hastalıkları uzun süredir incelemektedirler. Bunu yapmak için bütün kanıtları göz önünde bulundururlar. Bunlar: yerleşim düzeni, gömüler, mezar kalıntıları ve insan iskeletleridir.

Örneğin arkeologlar sayesinde, salgın hastalıkların zararlı etkisinin 14. yüzyılın başlarında Gana’daki Akrokrowa’daki yerleşimlerin terk edilmesine neden olduğunu biliyoruz.


Şu anda Güney Afrika’nın Limpopo Vadisi’ndeki Mapungubwe Dünya Mirası alanının bir parçasını oluşturan terk edilmiş bir yerleşim yerindeki yaklaşık 76 bebek mezar alanı, MS 1000’den sonra orada yaşayan insanlara bir pandeminin vurduğunu gösteriyor.

Arkeolojik ve tarihsel içgörüler, toplumların pandemilerle başa çıkmak için benimsedikleri bazı stratejileri de açığa çıkarır. Bunlar arasında yerleşimlerin dezenfektan olarak yakılması ve yerleşimlerin yeni yerlere kaydırılması yer alıyordu. Yerleşim yerlerini dağıtarak sosyal mesafelendirme uygulandı. Arkeologların güney Zimbabwe’deki Mwenezi’deki bulguları da, hastalıkların bu şekilde bulaşmaması için ölü kalıntılarına dokunmanın veya bunlara müdahale etmenin bir tabu olduğunu gösteriyor.

1960’ların sonlarında, Güney Afrika’nın Phalaborwa kentinde 13. yüzyıldan kalma evlerin zeminlerini kazı yapan arkeolojik kazıların bazı üyeleri, kutsal olduğuna inandıkları mezarlarla karşılaştıktan sonra çalışmaya devam etmeyi reddettiler. Ayrıca, mezarların bir hastalık salgınıyla ilgili olduğundan da endişelendiler.

Sosyal mesafe ve izolasyon, COVID-19 salgını sırasında slogan haline geldi. Arkeolojiden, aynı uygulamaların tarihi Afrika toplumlarında pandemileri yönetmenin kritik bir bölümünü oluşturduğunu biliyoruz. Bugün Zimbabwe olan bölgede, 17. ve 18. yüzyıllarda Shona halkı, geçici konut yapılarında – cüzzam gibi – bulaşıcı hastalıklardan muzdarip olanları izole etti. Bu, çok az insanın hastayla temasa geçebileceği anlamına geliyordu. Bazı durumlarda, bulaşmanın yayılmasını önlemek için cesetler yakıldı.

İnsanların, felaketler sona erdiğinde gevşeme ve önceliklerini değiştirme eğilimi vardır. Arkeologlar tarafından toplanan ve yerli bilgi sistemlerinin Afrika’daki eski toplumların hastalık şoku ve salgınlarla başa çıkmasına nasıl yardımcı olduğunu gösteren veriler, politika yapıcılara modern toplumları aynı sorunlara hazırlamanın farklı yollarını hatırlatmaya yardımcı olabilir.

Sosyal mesafe ve izolasyon

Mapungubwe Dünya Mirası alanının bir parçası olan K2’nin erken kentsel yerleşim yerindeki araştırmalar, antik pandemilere önemli bir ışık tuttu.

K2’nin sakinleri (geçmişi 1 000 ile 1 200 arasında) mahsul tarımı, sığır yetiştiriciliği, metalurji, avcılık ve ormandan yiyecek toplamada başarılı oldular.

Hint Okyanusu kenarıyla uluslararası mübadele ağlarını besleyen iyi gelişmiş yerel ve bölgesel ekonomilere sahiptiler. Doğu Afrika’nın Swahili kasabaları kanal görevi gördü.

K2’deki arkeolojik çalışmalar, 76’sı 0-4 yaş kategorisindeki bebeklere ait olan, alışılmadık derecede yüksek sayıda gömü ortaya çıkardı (94). Bu,% 5’lik bir ölüm oranına çevrildi. Alandan elde edilen kanıtlar, yerleşimin bu mezarlarla aynı zamanlarda aniden terk edildiğini gösteriyor. Bu, bir pandeminin, topluluğun başka bir çözüme geçme kararına yol açtığı anlamına gelir.

Afrika’nın başka bir bölgesine kayan orta ve güney Gana’daki erken kentsel yerleşimlerde yapılan arkeolojik çalışmalar, Gana’nın merkez bölgesindeki Akrokrowa (MS 950Gana-1300) ve Asikuma- Odoben- Brakwa gibi yerlerde pandeminin etkisini tespit etti.

Bu yerleşim yerleri, Gana’nın güneyindeki Birim Vadisi’ndeki diğerleri gibi, karmaşık hendek sistemleri ve toprak setleriyle sınırlanmıştı. Kanıtlar, birkaç yüzyıl süren sürekli ve istikrarlı işgalden sonra yerleşimlerin aniden terk edildiğini gösteriyor. Terk edilme dönemi, Avrupa’da Kara Ölüm’ün yıkımı ile aynı zamana denk geliyor.

Salgın sonrası evler yeniden inşa edilmedi; günlük aktivitelerden de çöp birikmedi. Bunun yerine, bozulan topluluklar başka bir yerde yaşamaya başladı. Arkeologlar, uzun süreli zorluklar, ölümler veya şiddetli sosyoekonomik veya politik değişiklikler şeklinde uzun vadeli etkilere dair hiçbir işaret olmadığından, bu toplulukların pandemiyi yönetebildiklerine ve buna uyum sağlayabildiklerine inanıyorlar.

Arkeolojik kanıtların analizi, bu eski Afrika topluluklarının pandemileri yönetmek için çeşitli stratejiler benimsediğini ortaya koymaktadır.

Bunlara yerleşim yerlerini dezenfektan olarak yakmak ya da çiftlik evlerini yeni yerlere kaydırmak da dahildir. Afrika yerli bilgi sistemleri, yerleşim alanlarını veya ormanları yakmanın hastalıkları yönetmenin yerleşik bir yolu olduğunu açıkça ortaya koyuyor.

Yerleşim yerlerinin düzeni de önemliydi. Örneğin, Zimbabve ve Mozambik’in bazı bölgelerinde yerleşim birimleri bir alanda bir veya iki aileyi barındıracak şekilde dağıtıldı.

Bu, insanların birbirlerinden uzakta kalmalarına izin verdi – ancak günlük bakım, destek ve işbirliğine girmek için çok uzak değil. Toplumsal tutarlılık, toplumu bir arada tutan tutkal iken, sosyal uzaklık destekleyici bir şekilde inşa edildi.

Topluluklar, salgınların öngörülemez ancak olası olduğunu biliyordu, bu yüzden ileriyi planlamak için yerleşim yerlerini dağınık bir şekilde inşa ettiler.

Bu topluluklarda pandeminin birçok uzun vadeli etkileri vardı. Belki de en önemlisi, insanların salgın hastalıklarla yaşamayı kolaylaştıran, onları yöneten ve aynı zamanda iyi hijyen, sanitasyon ve çevre kontrolü gibi temellere bağlı kalmalarını sağlayacak şekilde organize olmalarıdır.

Kaynak: https://www.newsday.co.zw/2020/11/archaeology-shows-how-ancient-african-societies-managed-pandemics/?cn-reloaded=1 çeviri yapılmıştır.

Banner
Benzer Yazılar

Adramytteion Antik Kenti kazılarında Roma hamamına ait yer altı ısıtma sistemi ortaya çıkarıldı

8 Ekim 2022

8 Ekim 2022

Antik çağ tarihçilerinden Strabon, Heredot ve Stephanos Byzantinos’un eserlerinde adı geçen Adramytteion Antik Kenti’nde devam eden kazılarda Roma dönemine ait...

Avarlar hakkında yeni bulgulara ulaşıldı

2 Nisan 2022

2 Nisan 2022

250 yıl boyunca Orta ve Doğu Avrupa’nın çoğunu yöneten Avarlar, Attila’nın Hunlarından daha az biliniyordu, ancak şüphesiz daha başarılıydılar. MS...

Çin’in kuzeyinde antik mezar odası keşfedildi

3 Ocak 2022

3 Ocak 2022

Çin Halk Cumhuriyeti yerel yetkilileri, arkeologların kuzey Çin’in Shanxi Eyaletinde Kuzey Wei Hanedanlığı’na (386-534) tarihlenen taş dış tabutlu bir antik...

Anadolu Neolitik Çağı’na Işık Tutacak Sefertepe Kazıları Devam Ediyor

16 Eylül 2022

16 Eylül 2022

Şanlıurfa’nın Viranşehir ilçesinde yer alan Sefertepe, Anadolu Neolitik Çağı’na ışık tutacak bilgiler vermeye devam ediyor. Göbeklitepe ve Karahantepe ile çağdaş...

Arkeologlar, Alfabenin Kayıp Halkasını Buldular

15 Nisan 2021

15 Nisan 2021

Yazı, uygarlık tarihinin başlangıcı olarak kabul edilir. Ekonomik hayatın bir sonucu olarak ortaya çıkan yazı, Mezopotamya halklarından Sümerliler tarafından bulunmuş...

Milli Mücadelenin Ateşlendiği Ev “Atatürk Müzesi”

12 Aralık 2020

12 Aralık 2020

Gazi Mustafa Kemal Atatürk‘ün Milli Mücadeleyi başlattığı İstanbul Şişli’deki ev “Atatürk Müzesi” olarak hizmet veriyor. Vatanın kurtulması için başlatılan mücadelenin...

Porsuk Höyük kazılarında yeni surlar ortaya çıkarıldı

10 Ağustos 2021

10 Ağustos 2021

Yerleşim kalıntı izlerinin Neolitik çağla görüldüğü ve önemli bir Hitit yerleşim yeri olan Porsuk Höyük kazılarında demir çağına ait surlar...

Dünya’nın En Eski Tekne Yapım Alanı Bouldnor Cliff

5 Ekim 2020

5 Ekim 2020

İngiltere’nin Wight Adası’ndaki Yarmouth’un 1 km doğusunda bulunan Bouldnor Cliff denizin 11 m. aşağısında bulunmuştur. Batıdan doğuya doğru uzanmakta olan...

Büyük İskender’in Annesinin Mezarı Bulundu

11 Temmuz 2021

11 Temmuz 2021

Profesör Athanasios Bidas, antik dönemin güçlü imparatoru Makedonya kralı Helen Birliği’nin lideri Büyük İskender’in annesinin mezarının bulunduğunu doğruladı. 20’li yaşlarda Makedonya...

Antik Çağın En İyi 5 Komutanı

31 Ocak 2021

31 Ocak 2021

Dünya’nın her yerinde ordu muhafazakar bir kurumdur ve bu nedenle eski dünyanın askeri liderleri, kariyerlerinin sona ermesinden binlerce yıl sonra bile...

Tarihin En Acımasız Türk ve Kadın Düşmanı ve Onun Şatosu

19 Aralık 2020

19 Aralık 2020

Acımasızlık, kan ve vahşetin esiri olmuş hükümdarlar tarihin her döneminde olagelmiştir. Yaptığı acımasız ve zalim işkenceler ile adı hiç silinmeyen,...

Avrupa’nın En Eski Okunabilir El Yazması Derveni Papirüsü

25 Ağustos 2022

25 Ağustos 2022

Derveni Papirüsü, Makedonyalı II. Filip döneminde M.Ö. 340 ila 320 yılları arasında tarihlendirilen, Avrupa’nın en eski okunabilir el yazması eseri...

Vikinglerin Yule Ağacı ve Noel Ağacı Arasındaki Benzerlikler

18 Aralık 2020

18 Aralık 2020

Kuzey halklarının genel isimlendirmesi denince hemen akla Vikingler gelmektedir. Bugün Viking terimi bu halklar için kullanılan en genel tanımdır. Halbuki...

Klazomenai Kazı Başkanı Prof. Dr. Yaşar Erkan Ersoy “kazı amacıyla iş makinelerinin kullanımı söz konusu değil”

11 Haziran 2022

11 Haziran 2022

Klazomenai Antik Kenti nekropol alanında iş makineleri ile kazı yapıldığına yönelik çıkan haberler üzerine Klazomenia Kazı Başkanı Prof. Dr. Yaşar...

Arkeologlar, 4.300 yıllık bir Çin Piramidi’nde taşa oyulmuş bir kralın portresini ortaya çıkardılar.

11 Ağustos 2022

11 Ağustos 2022

Arkeologlar, Çin’in kuzeybatısındaki Shaanxi eyaletindeki Shenmu bölgesinde 4.300 yıllık Shimao Piramidi’nin eteklerinde taşa oyulmuş bir kralın portresini ortaya çıkardılar. Shimao...

Yorumlar
Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

[mc4wp_form id=”621″]