17 June 2024 Gelecek Geçmişin Ürünüdür

Arkeologlar, Alfabenin Kayıp Halkasını Buldular

Yazı, uygarlık tarihinin başlangıcı olarak kabul edilir. Ekonomik hayatın bir sonucu olarak ortaya çıkan yazı, Mezopotamya halklarından Sümerliler tarafından bulunmuş ve geliştirilmiştir. Çivi yazısı sistemi ile başlayan Mısırlıların kullandığı piktografik (hiyeroglif) ile devam eden yazının evrim halkasına M.Ö. Sina yarımadasında Sami ırklar tarafından bulunan ve geliştirilen alfabe eklenmiştir. Alfabe, Levant bölgesinde yaşayan Fenikeliler tarafından geliştirilerek modern alfabeye dönüşmüştür.

Alfabenin evrimi
Alfabenin gelişimini gösteren tablo

Sina yarımadasında ortaya çıkan alfabe yazı sistemine dair bilinen en eski örnek arkeologlar tarafından M. Ö.  1450 yıllarına tarihlenen bir çömlek parçası üzerindeki yazıt – alfabenin tarihteki bilinen ilk örneği olarak değerlendiriliyor.

Sina yarımadasından M.Ö. 1850 yıllarında görülen alfabe M. Ö. 1300 yıllarında Levant’ta yayılmış ancak bu ara zaman diliminde bir örnek ele geçmemiş ve bu durumda soru işareti bırakmıştı. Ele geçen bu çömlek parçası ile alfabenin evrimindeki ara halka bulunmuş oldu.

Höflmayer, “Bu parça, İsrail’de bulunan erken alfabetik yazının en eski örneklerinden biridir”

Alfabe yazı sisteminin en eski örneğini gösteren çanak çömlek parçasının uzunluğu 4 cm’nin biraz altındadır. Kıbrıs kasesinin kenarının bir parçası gibi görünmektedir.

İç yüzey, çapraz olarak yazılmış bir avuç harf korunarak koyu mürekkeple yazılmıştır, dış yüzey ise koyu açısal bir desene sahiptir.

Uzmanlara göre, mektupların çoğu, yüzlerce yıl önce kullanılmakta olan Mısır hiyerogliflerine benziyor. Parçadaki harflerin de bu eski Mısır hiyerogliflerine dayandığını söylüyorlar.

Parçalanmış doğası çeviriyi zorlaştırsa da, araştırmacılar bunun ‘köle’ – belki birinin adının bir parçası – ve ‘nektar’ veya ‘bal’ yazdığını öne sürüyorlar.

Yazıtın anlamı bilinmemekle birlikte, alfabenin tarihini anlamada hala ‘dramatik bir etkiye’ sahiptir.

Avusturya Bilimler Akademisi’nden ve araştırmanın baş yazarı Dr.Felix Höflmayer, “Bu parça, İsrail’de bulunan erken alfabetik yazının en eski örneklerinden biridir. Sadece varlığı, Yakın Doğu’daki erken alfabenin ortaya çıkışını ve çoğalmasını yeniden düşünmemize neden oluyor” dedi.

Geç Bronz Çağı alfabetik yazıt içeren çanak çömlek parçası
Geç Bronz Çağı alfabetik yazıt içeren çanak çömlek parçası

Alfabe örneğini gösteren parça 2018 yılında bulunmuştu.

Araştırmacılar, daha önce MÖ 1800 civarında Sina’da (Mısır’da bir yarımada) gelişen alfabenin kanıtlarını bulmuşlardı, daha sonra MÖ 1300 civarında Levant’a (Batı Asya’nın Doğu Akdeniz bölgesi) yayıldı. Oradan Akdeniz’e yayılmaya başladı ve sonunda Yunan ve Latin alfabelerine dönüştü.

Bununla birlikte, alfabenin Sina yarımadasında ortaya çıkışı ile Levant’a gelişi arasındaki kanıt eksikti. Dr Höflmayer, ‘Erken alfabenin güney Levant’a yayılması genellikle MÖ 14. veya 13. yüzyıla tarihleniyordu ve o dönemde Mısır hakimiyetinin bir yan ürünü olarak görülüyordu’ dedi.

Radyokarbon tarihleme teknikleriyle incelenen bu parça, daha önce tanıtılan ilk alfabenin ortaya çıktığını ortaya koyuyor. Bulgu, alfabenin daha önce düşünüldüğü gibi Levant’a tanıtılmadığını gösteriyor.

Alfabenin ilk örneğinin olduğu çanak çömleğin bulunduğu yer Levant bölgesi
Alfabe, MÖ 1800 civarında Sina’da (Mısır’da bir yarımada) gelişen alfabenin kanıtlarını bulmuşlardı, daha sonra MÖ 1300 civarında Levant’a (Batı Asya’nın Doğu Akdeniz bölgesi) yayıldı.

Tel Lachish’de 1970’ler ve 1980’ler boyunca kazılar yapılmasına rağmen, 2017’de radyokarbon tarihleme yardımıyla ‘Orta ve Geç Tunç Çağı katmanlarının anlaşılmasını derinleştirmek’ için yenilenmiştir .

Parça, 2018 yılında, günümüz İsrail’in Shephelah bölgesindeki Tel Lachish bölgesinde Avusturyalı bir arkeoloji ekibi tarafından bulundu, ancak araştırmacılar keşiflerini Antiquity dergisinde daha yeni bildirdiler.

Alfabenin gelişim süreci
Mısır’da ortaya çıkan alfabe Fenikelilere gelene kadar değişiklik göstermiş ve modern alfabe Fenikeliler tarafından geliştirilmiştir.

Alfabenin kimler tarafından bulunduğu tam bilinmiyor.

Erken alfabetik yazının, Kenanlılar olarak adlandırılan, Sami dili konuşan, Batı Asya nüfusunun üyeleri tarafından geliştirildiği varsayılır.

Bu insanlar, Sina Yarımadası’ndaki Serabit el-Khadim çevresindeki Mısır madencilik operasyonlarında yer aldılar.

En eski alfabenin oyulduğu eserler, 1905 yılında Mısır bilimciler Flinders ve Hilda Petrie tarafından Serabit el-Khadim platosundaki Hathor tapınağının çevresinde keşfedildi.

Kaynak: dailymail.co.uk

Banner
Benzer Yazılar

Trabzon’da 700 Yıllık Kilise Müze Oluyor

31 Ocak 2021

31 Ocak 2021

St. Michael kilisesinin 2018 yılında başlayan restorasyonu tamamlandı. Trabzon’un Akçaabat beldesinde bulunan 7 asırlık kilisenin bundan sonra müze olarak hizmet...

71 yıl aradan sonra Yazılıkaya/Midas Kale arkeolojik kazıları yeniden başlıyor

21 Temmuz 2022

21 Temmuz 2022

Anadolu medeniyetlerinden Friglerin önemli yerleşim alanı Yazılıkaya/Midas Kale’de 71 yıl aradan sonra yeniden arkeolojik kazı çalışmaları başlıyor. Anadolu Üniversitesi öncülüğünde...

Eski zamanlarda aşk ve nefret: Büyülü metinleri keşfetmek

9 Şubat 2024

9 Şubat 2024

Aşk ve nefret, insanlık tarihi boyunca varlığını sürdüren evrensel duygulardır. Eski uygarlıklar, sıklıkla dini ve büyüsel inançlarla iç içe geçen...

Karahantepe’de ulaşılan yerleşik köy yaşantısına dair bulgular Neolitik Çağ bilgilerimizi değiştirecek

1 Haziran 2022

1 Haziran 2022

Karahantepe’de devam eden kazılarda yerleşik köy yaşantısına dair bulgulara ulaşılması Neolitik Çağ ile ilgili bilgilerimizi derinden değiştirecek nitelikte. Denizli’de gerçekleştirilen...

Ihlara Vadisi “Kontrollü Kullanım Alanı” ilan edildi

17 Mart 2022

17 Mart 2022

Hristiyanlığın ilk yıllarının en önemli merkezlerinden biri olan ve irili ufaklı ilk kiliselere ev sahipliği yapan Ihlara Vadisi için “Kontrollü...

Vietnam’da ortaya çıkarılan 10.000 yıl öncesine ait insan kalıntıları

16 Kasım 2023

16 Kasım 2023

Vietnam’ın kuzeyindeki Ha Nam Eyaletinde, 10.000 yıl öncesine ait iskelet kalıntıları keşfedildi. Bu, Vietnam’da şimdiye kadar ortaya çıkarılan en eski...

Afrika’nın Unutulmuş Krallığı “Kush”

6 Ocak 2021

6 Ocak 2021

Sudan’da kurulmuş olan en eski krallıklardan biridir. Bu krallık 5000 yıl önce muhteşem bir krallık kurmuş ve nedense akabinde unutulmuştur....

Bizans sikkelerinde SN 1054 yıldızının patlamasına mı yer veriliyordu?

25 Haziran 2022

25 Haziran 2022

Bundan tam 968 yıl önce gökyüzünde büyük bir astronomik olay meydana geldi. SN 1054 yıldızı patlamış ve M1 Yengeç Bulutsusu’nun...

Memlükler’in kale kuşatmasında attıkları taşın üzerindeki ilginç Arapça yazıt

24 Ekim 2021

24 Ekim 2021

Günümüzde, topçu birlikleri düşman mevzilerine atacakları bombaların üzerine bir iki kelimeden oluşan mesajlar yazarlar. Hava saldırılarında da bu tip mesajlar...

Myrleia Antik Kenti Açık Hava Müzesi Olacak

29 Ocak 2021

29 Ocak 2021

Bursa’nın Mudanya ilçesinde bulunan Myrleia Antik Kenti‘nin, açık hava müzesi olması için beklenen kamulaştırma Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’ndan onay...

Şarap üreticisi mahzeninde 40.000 yıllık mamut kemikleri keşfetti

23 Mayıs 2024

23 Mayıs 2024

Avusturyalı şarap üreticisi Andreas Pernerstorfer, şarap mahzeninde tadilat yaparken 40.000 yıllık mamut kemikleri keşfetti. Mamut kemiklerinin bulunduğu şarap mahzeni Viyana’nın...

Liangzhu Müzesi, Arttırılmış Gerçeklik Deneyimi İle Genç Müze Severleri Kendine Çekiyor

5 Kasım 2020

5 Kasım 2020

Liangzhu Müzesi, AR, VR teknolojileriyle gençleri etkileyecek bir sistem kurdu.1 Kasım’dan bu yana AR gözlükleri resmi olarak Liangzhu Müzesi’ndeki rehberli...

Orta Çağ mezar sakinlerinin DNA’sı Aşkenaz Yahudi toplumunun tarihine ışık tutuyor

30 Kasım 2022

30 Kasım 2022

Aşkenaz Yahudileri, Roma İmparatorluğu tarafından, Anadolu ve İberya üzerinden Avrupa’ya sürgün edilen İbrani kökenli Kenanlı Yahudilerdir. Avrupa’nın sosyal, kültürel ve...

Çorum’da Köktürk dönemi kurganlarına benzeyen yapılarla karşılaşıldı

17 Kasım 2022

17 Kasım 2022

Çorum’da Köktürk dönemi kurganlarına benzeyen birçok salur damgalı mezar yapıları ile karşılaşıldı. 1071 öncesi toplu mezar ve kurgan yapılarına Çorum’un...

Van’da Moğol İlhanlı Hükümdarı Hülagü Han’ın yazlık sarayının kalıntılarına ulaşıldı

7 Temmuz 2022

7 Temmuz 2022

Türk ve Moğolistanlı bilim insanlarından oluşan arkeoloji çalışma ekibi, Van’ın Çaldıran ilçesinde 1260’lı yıllarda Moğol İlhanlı Devleti hükümdarı Hülagü Han’ın...

Yorumlar
Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

[mc4wp_form id=”621″]