29 May 2024 Gelecek Geçmişin Ürünüdür

Mezolitik Taş Devri’nde bir çocuk kuş tüyleri, bitki lifleri, kürkü ve köpeği ile gömülmüş

Finlandiya’nın doğusunda Outokumpu belediyesi sınırları içinde kalan Majoonsuo’da gerçekleştirilen kazılarda Mezolitik Taş Devri’ne ait bir mezar alanı keşfedildi.

Mezar alanında kuş tüyleri, bitki lifleri ve kürk ile gömülmüş bir çocuğa ait mezar bulundu. Çocuğun 3-10 yaşında olduğu tahmin ediliyor.

Çocuğun ayaklarının dibinde bir köpeğin de var olduğu düşünülüyor.

Mezarda bulunan organik kalıntılar, toprak analizi yoluyla elde edildi ve benzersiz olarak kabul ediliyor çünkü organik madde Finlandiya’nın asitli toprağında zayıf bir şekilde korunmaktadır.

Arkeolog Tuija Kirkinen liderliğindeki çalışma, bu yüksek oranda bozulmuş bitki ve hayvan bazlı malzemelerin toprak analizi yoluyla nasıl izlenebileceğini araştırmayı amaçlıyordu.

Finlandiya’da Mezolitik Çağ’da ölüler toprağa gömülüyordu. Bu mezarlarda insan yapımı nesnelerden elde edilen organik maddelerin çok azı korunmuştur, ancak çevredeki bölgelerdeki mezar alanlarına dayanarak, kemiklerden, dişlerden ve boynuzlardan yapılmış nesnelerin yanı sıra kürk ve tüylerden yapılmış nesnelerin mezarlara yerleştirildiği bilinmektedir.

Finlandiya Miras Ajansı’nın Arkeolojik Saha Hizmetleri ekibi (The Archaeological Field Services ) 2018 yılında araştırmaya konu olan mezarı ormanda çakıl taşlı kumlu bir yolun altında tepesi kısmen açığa çıkmış olduğu halde buldu.

Majoonsuo_daki-Mezolitik Taş Devri mezarlık alanı
Çocuğun mezarının çıkarıldığı aşı boyalı mezar alanı. Fotoğraf Kristiina Mannermaa

Mezar alanı, kırmızı aşı boyasının yoğun rengine sahipti. Kırmızı aşı boyası veya demir bakımından zengin killi toprak, sadece mezarlarda değil, aynı zamanda dünyadaki kaya sanatında da kullanılmıştır.

Mezar alanındaki arkeolojik kazılarda, sadece birkaç diş bulundu. 3 ila 10 yaşları arasında bir çocuğa ait olduğu bilinen mezarda ayrıca kuvarstan yapılmış iki enine ok ucu ve diğer iki olası kuvars objesi bulunmuştur. Ok uçlarının şekline ve kıyı seviyesindeki tarihlemeye dayanarak, mezarın Taş Devri’nin Mezolitik dönemine ait olduğu belirlendi.

Kazıyı olağanüstü kılan şey, mezardan kaynaklanan toprağın neredeyse tamamen korunmasıydı. 0,6 ila 3,4 kilogram ağırlığında toplam 65 toprak numune torbası toplanmış, bunlara ek olarak mezar dışından karşılaştırma örnekleri alınmıştır. Toprak, organik maddenin su kullanılarak örneklerden ayrıldığı Helsinki Üniversitesi arkeoloji laboratuvarında analiz edildi. Bu şekilde, maruz kalan lifler ve kıllar, iletilen ışık ve elektron mikroskobu yardımıyla tanımlandı.

Mezar içinde Finlandiya’da şimdiye kadar bilinen en eski tüy parçaları bulundu

Toprak örneklerinde toplam 24 mikroskobik (0.2-1.4 mm) kuş tüyü parçası tespit edildi. Bir su kuşunun (Anseriformes) yedi barbülü (küçük tüy) dikkat çekti. Çünkü bunlar Finlandiya’da şimdiye kadar bulunan en eski tüy parçalarıdır. Kökeni kesin olarak belirtilmez ise de parka veya anorak gibi su kuşu derilerinden yapılmış kıyafetlerden gelebileceği düşünülüyor.

Çocuğun bu tüylerden oluşan yatağa yatırılmış olması da mümkündür.

Su kuşlarına ek olarak, bir şahin (Falconidae) tüyü parçası tespit edildi. Başlangıçta ok uçlarına tutturulmuş okların veya örneğin giysiyi süslemek için kullanılan tüylerin bir parçası olabilir.

Çocuk bir köpek ile gömülmüş olabilir

Tüylerin yanı sıra, uzunluğu 0,5 ila 9,5 mm arasında değişen 24 memeli kılı parçası tespit edildi. Kılların çoğu kötü bir şekilde bozuldu ve bu da tanımlamayı artık mümkün kılmıyordu. En iyi keşifler, mezarın dibinde bulunan bir köpeğin üç kılıydı. Tüyler, örneğin, kurt veya köpek derisinden yapılmış ayakkabılardan da kaynaklanabilir. Bir köpeğin çocuğun ayaklarının dibinde olması da mümkündür.

Profesör Kristiina Mannermaa, “Ölenlerle birlikte gömülen köpekler, örneğin, güney İsveç’te yaklaşık 7.000 yıl öncesine dayanan ünlü bir mezar alanı olan Skateholm’da bulundu” diyor.

Olası bir köpek kılının elektron mikroskobu görüntüsü. Fotoğraf: Tuija Kirkinen
Bir köpek kılının elektron mikroskobu görüntüsü. Fotoğraf: Tuija Kirkinen

“Majoonsuo’daki keşif sansasyoneldir, her ne kadar hayvandan veya hayvanlardan geriye kıllardan başka bir şey kalmamış olsa da, dişler bile. Bunun bir köpek mi yoksa kurt mu olduğunu bile bilmiyoruz” diyor ve ekliyor: “Kullanılan yöntem, kürk ve tüy izlerinin Finlandiya da dahil olmak üzere binlerce yıllık mezarlarda bile bulunabileceğini gösteriyor.”

Bir avuç kılı küçük memelilerinki olarak tanımlamak mümkündü. İkincil nitelikte olmaları, yani kasıtlı olarak mezara yerleştirilmemeleri tamamen mümkündür. Yine de köstebek derilerinin tarih öncesi zamanlarda kullanılmış olması mümkündür. Örneğin, Avrupa köstebeğinin kürkü değerli bir mal olmuştur.

Ayrıca, asidik Fin toprağında özellikle zayıf bir şekilde korunan üç bitki lifi parçası da bulundu. Lifler, bast lifleri olarak bilinen şeydi, yani örneğin söğütlerden veya ısırgan otlarından geliyorlardı. O zamanlar, parçası oldukları nesne balıkçılık için kullanılan bir ağ, kıyafetleri bağlamak için kullanılan bir kordon veya bir ip demeti olabilirdi. Şimdilik, Finlandiya’da Mezolitik Taş Devri’ne kadar uzanan sadece bir bast lifi keşfi bilinmektedir: Finlandiya Ulusal Müzesi’nde sergilenen ve söğüt bast lifleriyle bağlanmış ünlü Antrea Net.

Çalışmada bir lif ayırma tekniği geliştirilmiştir ve daha sonraki çalışmalarda zaten uygulanmaktadır. Proje, arkeolojik alanlardan çıkarılan toprağın büyük bilgi değerini göstermiştir.

Çalışma, Kristiina Mannermaa başkanlığındaki ERC tarafından finanse edilen Hayvanlar Kimlik Yapar (The Animals Make Identities) başlıklı projenin bir parçası.

Çalışma PlosONE dergisinde yayınlandı.

Kaynak UNIVERSITY OF HELSINKI

Kapak fotoğrafı Tom Björklund

Banner
Benzer Yazılar

İstinat Duvarı Çalışmasına Bakarken Roma Döneminden Kalma Stel Keşfetti

14 Ocak 2021

14 Ocak 2021

Erdoğan Tunaboylu, Bursa iline bağlı Nilüfer ilçesinde ki Evinin karşısında yapılan istinat duvarının yapımını izlerken Roma döneminden kalma steli keşfetti....

Almanya’da bir müzede 483 Kelt altın sikkeden oluşan koleksiyon çalındı

23 Kasım 2022

23 Kasım 2022

Almanya’nın Bavyera eyaletinde bir müzede 483 adet Kelt altın sikkeden oluşan bir koleksiyon çalındı. Bavyera polisi, 2100 yıllık Kelt altın...

Trian Çeşmesi 1900 Yıl Sonra Tekrar Canlandırılacak

17 Nisan 2021

17 Nisan 2021

Denizli’de yer alan Laodikeia antik kenti içindeki Trian çeşmesi 1900 yıl sonra tekrar canlandırılacak. Trian çeşmesi için gerçekleştirilecek çalışmalara  CHP’li...

Arkeologlar, Google Earth ve uçak keşiflerini kullanarak Sırbistan’ın gizli Tunç Çağı yapılarını ve bilinmeyen yerlerini tespit ediyor

17 Kasım 2023

17 Kasım 2023

University College Dublin’deki arkeologlar, Google Earth ve uçak keşiflerini kullanarak daha önce bilinmeyen 100’den fazla site tespit etti. Uydu uzaktan...

Roma metrosu kazılarında nadir görülen altın cam parçası keşfedildi

7 Şubat 2023

7 Şubat 2023

Ebedi Şehir’in tanrıçası “Roma”yı temsil eden çok nadir ve rafine bir altın cam parçası, Roma’nın Metro C metro hattının inşası...

Arkeolog Mehmet Ali Polat, “Kabataş Kazılarında Antik Limana Ulaşacağız”

11 Nisan 2021

11 Nisan 2021

İstanbul Arkeoloji Müzeleri Müdürlüğü başkanlığında bir yıl önce başlayan Kabataş kazılarında yeni bulgulara ulaşıldı. Arkeolog Mehmet Ali Polat, “Kabataş kazılarında...

Mustatillerin ritüel geçmişini ortaya çıkarmak: Kuzeybatı Arabistan’ın Geç Neolitik Çağı’nda kült, çobanlık ve ‘hac’

22 Mart 2023

22 Mart 2023

Mustatiller – ritüel amaçlar için kullanıldığı düşünülen Geç Neolitik dönemden kalma taş anıtlar – Suudi Arabistan’daki bir arkeolojik alanın kapsamlı...

Santi Apostoli Kilisesi’nde Bulunan Havarilerin Kutsal Kalıntıları Analiz Edildi

2 Şubat 2021

2 Şubat 2021

Roma’da, 500 yıldan fazla bir süredir Fransisken kardeşler tarafından korunan Santi Apostoli kilisesi bulunmaktadır. 1500 yıldan fazla bir süredir bu...

Birleşik Devletler’in iade ettiği “tetrarkh heykel başı” vücuda yerleştirildi

30 Mart 2023

30 Mart 2023

Birleşik Devletler Manhatten bölge savcılığı aracılığı ile iadesi gerçekleştirilen Anadolu kökenli 12 eserden biri olan “tetrarkh heykel başı” Antalya Müzesi’nde...

Arkeologlar Mısır kraliçesinin mezarında 5000 yıllık şarap buldular

4 Ekim 2023

4 Ekim 2023

Uluslararası arkeoloji ekibi Yukarı Mısır’da Kraliçe Merneith’e ait olan mezarda açılmamış mühürlü çömleklerin içinde 5000 yıllık şarap buldu. Kraliçe Merneith’in...

Vampir olduğunu düşündükleri kadının tekrar dirilmemesi için orakla sabitlemişler

2 Eylül 2022

2 Eylül 2022

Korku filmi denilince akla çoğunlukla Vampir Drakula gelir. Romanya’da yaşadığı düşünülen Vampir Drakula’nın birçok sinema filmi çekilmiştir. Vampir, yaşadığı şatoda...

Araştırmacılar, eski bir İran tuz madeni Chehrabad’dan 1.600 yıllık koyun mumyası DNA’sını sıraladılar.

17 Temmuz 2021

17 Temmuz 2021

Çok uluslu bir genetikçi ve arkeolog ekibi, İran‘daki bir tuz madeni olan Chehrabad’da keşfedilen 1.600 yıllık bir koyun mumyası DNA’sını...

İspanya’da Faşist İdam Mangaları Tarafından Öldürülen Kadınlara Ait Toplu Mezar Bulundu

17 Aralık 2020

17 Aralık 2020

Kuzeydoğu İspanya’daki arkeologlar, İspanya İç Savaşı’nın ilk günlerinde faşist bir idam mangası tarafından öldürülen 10 kadının toplu mezarını ortaya çıkardı...

Tutankhamon’un hazinesi İstanbul’a geliyor

22 Aralık 2022

22 Aralık 2022

Tüm dünyada ziyaretçi rekorları kıran ünlü Firavun Tutankhamon’un hazinesi İstanbul’a geliyor. 3300 yıldan uzun bir süre önce 9 yaşında tahta...

Yeni bir fosilin keşfi kertenkelelerin kökenini 35 milyon yıl öncesine tarihlendirdi

5 Aralık 2022

5 Aralık 2022

Londra’daki Doğa Tarihi Müzesi’nden alınan bir örnek, günümüz kertenkelelerin daha önce düşünüldüğü gibi Orta Jurasik’te değil, Geç Triyasik’te ortaya çıktığını...

Yorumlar
Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

[mc4wp_form id=”621″]