2 December 2022 Gelecek Geçmişin Ürünüdür

Mezolitik Taş Devri’nde bir çocuk kuş tüyleri, bitki lifleri, kürkü ve köpeği ile gömülmüş

Finlandiya’nın doğusunda Outokumpu belediyesi sınırları içinde kalan Majoonsuo’da gerçekleştirilen kazılarda Mezolitik Taş Devri’ne ait bir mezar alanı keşfedildi.

Mezar alanında kuş tüyleri, bitki lifleri ve kürk ile gömülmüş bir çocuğa ait mezar bulundu. Çocuğun 3-10 yaşında olduğu tahmin ediliyor.

Çocuğun ayaklarının dibinde bir köpeğin de var olduğu düşünülüyor.

Mezarda bulunan organik kalıntılar, toprak analizi yoluyla elde edildi ve benzersiz olarak kabul ediliyor çünkü organik madde Finlandiya’nın asitli toprağında zayıf bir şekilde korunmaktadır.

Arkeolog Tuija Kirkinen liderliğindeki çalışma, bu yüksek oranda bozulmuş bitki ve hayvan bazlı malzemelerin toprak analizi yoluyla nasıl izlenebileceğini araştırmayı amaçlıyordu.

Finlandiya’da Mezolitik Çağ’da ölüler toprağa gömülüyordu. Bu mezarlarda insan yapımı nesnelerden elde edilen organik maddelerin çok azı korunmuştur, ancak çevredeki bölgelerdeki mezar alanlarına dayanarak, kemiklerden, dişlerden ve boynuzlardan yapılmış nesnelerin yanı sıra kürk ve tüylerden yapılmış nesnelerin mezarlara yerleştirildiği bilinmektedir.

Finlandiya Miras Ajansı’nın Arkeolojik Saha Hizmetleri ekibi (The Archaeological Field Services ) 2018 yılında araştırmaya konu olan mezarı ormanda çakıl taşlı kumlu bir yolun altında tepesi kısmen açığa çıkmış olduğu halde buldu.

Majoonsuo_daki-Mezolitik Taş Devri mezarlık alanı
Çocuğun mezarının çıkarıldığı aşı boyalı mezar alanı. Fotoğraf Kristiina Mannermaa

Mezar alanı, kırmızı aşı boyasının yoğun rengine sahipti. Kırmızı aşı boyası veya demir bakımından zengin killi toprak, sadece mezarlarda değil, aynı zamanda dünyadaki kaya sanatında da kullanılmıştır.

Mezar alanındaki arkeolojik kazılarda, sadece birkaç diş bulundu. 3 ila 10 yaşları arasında bir çocuğa ait olduğu bilinen mezarda ayrıca kuvarstan yapılmış iki enine ok ucu ve diğer iki olası kuvars objesi bulunmuştur. Ok uçlarının şekline ve kıyı seviyesindeki tarihlemeye dayanarak, mezarın Taş Devri’nin Mezolitik dönemine ait olduğu belirlendi.

Kazıyı olağanüstü kılan şey, mezardan kaynaklanan toprağın neredeyse tamamen korunmasıydı. 0,6 ila 3,4 kilogram ağırlığında toplam 65 toprak numune torbası toplanmış, bunlara ek olarak mezar dışından karşılaştırma örnekleri alınmıştır. Toprak, organik maddenin su kullanılarak örneklerden ayrıldığı Helsinki Üniversitesi arkeoloji laboratuvarında analiz edildi. Bu şekilde, maruz kalan lifler ve kıllar, iletilen ışık ve elektron mikroskobu yardımıyla tanımlandı.

Mezar içinde Finlandiya’da şimdiye kadar bilinen en eski tüy parçaları bulundu

Toprak örneklerinde toplam 24 mikroskobik (0.2-1.4 mm) kuş tüyü parçası tespit edildi. Bir su kuşunun (Anseriformes) yedi barbülü (küçük tüy) dikkat çekti. Çünkü bunlar Finlandiya’da şimdiye kadar bulunan en eski tüy parçalarıdır. Kökeni kesin olarak belirtilmez ise de parka veya anorak gibi su kuşu derilerinden yapılmış kıyafetlerden gelebileceği düşünülüyor.

Çocuğun bu tüylerden oluşan yatağa yatırılmış olması da mümkündür.

Su kuşlarına ek olarak, bir şahin (Falconidae) tüyü parçası tespit edildi. Başlangıçta ok uçlarına tutturulmuş okların veya örneğin giysiyi süslemek için kullanılan tüylerin bir parçası olabilir.

Çocuk bir köpek ile gömülmüş olabilir

Tüylerin yanı sıra, uzunluğu 0,5 ila 9,5 mm arasında değişen 24 memeli kılı parçası tespit edildi. Kılların çoğu kötü bir şekilde bozuldu ve bu da tanımlamayı artık mümkün kılmıyordu. En iyi keşifler, mezarın dibinde bulunan bir köpeğin üç kılıydı. Tüyler, örneğin, kurt veya köpek derisinden yapılmış ayakkabılardan da kaynaklanabilir. Bir köpeğin çocuğun ayaklarının dibinde olması da mümkündür.

Profesör Kristiina Mannermaa, “Ölenlerle birlikte gömülen köpekler, örneğin, güney İsveç’te yaklaşık 7.000 yıl öncesine dayanan ünlü bir mezar alanı olan Skateholm’da bulundu” diyor.

Olası bir köpek kılının elektron mikroskobu görüntüsü. Fotoğraf: Tuija Kirkinen
Bir köpek kılının elektron mikroskobu görüntüsü. Fotoğraf: Tuija Kirkinen

“Majoonsuo’daki keşif sansasyoneldir, her ne kadar hayvandan veya hayvanlardan geriye kıllardan başka bir şey kalmamış olsa da, dişler bile. Bunun bir köpek mi yoksa kurt mu olduğunu bile bilmiyoruz” diyor ve ekliyor: “Kullanılan yöntem, kürk ve tüy izlerinin Finlandiya da dahil olmak üzere binlerce yıllık mezarlarda bile bulunabileceğini gösteriyor.”

Bir avuç kılı küçük memelilerinki olarak tanımlamak mümkündü. İkincil nitelikte olmaları, yani kasıtlı olarak mezara yerleştirilmemeleri tamamen mümkündür. Yine de köstebek derilerinin tarih öncesi zamanlarda kullanılmış olması mümkündür. Örneğin, Avrupa köstebeğinin kürkü değerli bir mal olmuştur.

Ayrıca, asidik Fin toprağında özellikle zayıf bir şekilde korunan üç bitki lifi parçası da bulundu. Lifler, bast lifleri olarak bilinen şeydi, yani örneğin söğütlerden veya ısırgan otlarından geliyorlardı. O zamanlar, parçası oldukları nesne balıkçılık için kullanılan bir ağ, kıyafetleri bağlamak için kullanılan bir kordon veya bir ip demeti olabilirdi. Şimdilik, Finlandiya’da Mezolitik Taş Devri’ne kadar uzanan sadece bir bast lifi keşfi bilinmektedir: Finlandiya Ulusal Müzesi’nde sergilenen ve söğüt bast lifleriyle bağlanmış ünlü Antrea Net.

Çalışmada bir lif ayırma tekniği geliştirilmiştir ve daha sonraki çalışmalarda zaten uygulanmaktadır. Proje, arkeolojik alanlardan çıkarılan toprağın büyük bilgi değerini göstermiştir.

Çalışma, Kristiina Mannermaa başkanlığındaki ERC tarafından finanse edilen Hayvanlar Kimlik Yapar (The Animals Make Identities) başlıklı projenin bir parçası.

Çalışma PlosONE dergisinde yayınlandı.

Kaynak UNIVERSITY OF HELSINKI

Kapak fotoğrafı Tom Björklund

Banner
Benzer Yazılar

Göbeklitepe üzerindeki sır perdesini aralayacak yeni buluntulara ulaşıldı

26 Ekim 2022

26 Ekim 2022

Neolitik Çağ’ın başlangıç tarihini değiştirecek Göbeklitepe kazılarında bu yıl yerleşik düzene ait yeni buluntulara ulaşıldı. Kazılarda ortaya çıkarılan günlük kullanım...

Araştırmacılar Amerika’nın en eski madenini keşfetti

24 Mayıs 2022

24 Mayıs 2022

Wyoming Üniversitesi uzmanlarının yürüttüğü arkeolojik kazılar, insanların yaklaşık 13.000 yıl önce doğu Wyoming’deki eski bir madende kırmızı aşı boyası üretmeye...

Olimpiyat oyunlarının da düzenlendiği Antakya Antik Hipodrom’unda eğlence ve oyun mekanları ortaya çıkarıldı

29 Eylül 2022

29 Eylül 2022

M. Ö. 67 yıllarında inşa edilen Roma Dönemi Antakya Antik Hipodromu’nda eğlence ve oyun mekanları ortaya çıkarıldı. Helenistik Dönem yapılarının...

Hattuşa’da heyecanlandıran keşif; 3 Bin 500 yıllık hiyeroglif işaretler bulundu

11 Eylül 2022

11 Eylül 2022

Anadolu’da ilk merkezi devleti kuran Hititler’in başkenti Hattuşa, her kazı sezonunda olduğu gibi bu yılda şaşırtan keşfe sahne oldu. Günümüz...

Fas’ta 1 milyon 300 bin yıllık balta üretim tesisi bulundu

30 Temmuz 2021

30 Temmuz 2021

Çok uluslu bir arkeolog ekibi, Fas’ta 1.3 milyon yıl öncesine dayanan en eski Taş Devri el baltası üretim tesisinin keşfini...

125.000 $ ‘a Titanik Gemisini Sualtında Ziyaret Edebilirsiniz!

7 Kasım 2020

7 Kasım 2020

Titanik severlere müjdeli bir haber Ocean Gate Expeditions şirketinden geldi. Şirket Titanik enkazı üzerinde bir denizaltı araştırması ve keşif gezisi...

Boncuklu Höyük, Anadolu’da ilk yerleşik hayatın izlerini taşıyor

12 Eylül 2022

12 Eylül 2022

Konya’nın Karatay ilçesinde yer alan 11 bin 200 yıllık geçmişe sahip Boncuklu Höyük, Anadolu’da ilk yerleşik hayatın izlerini taşıyor. Boncuklu...

Bolu’da işçiler Roma Dönemi lahit buldular

30 Ekim 2022

30 Ekim 2022

Bolu’da bir inşaatın bahçe duvarının temelini kazan işçiler Roma Dönemi’nde ait olduğu düşünülen lahit ortaya çıkardılar. Bolu Tepecik Mahallesi’nde bir...

Hitit Dönemine Ait Alacahöyük Barajı İlgi Bekliyor

12 Mart 2021

12 Mart 2021

Hititler için su çok önemli bir kaynaktı. Öyle ki, içme ve sulama için barajlar inşa etmişlerdi. İnşa ettikleri barajlardan Alacahöyük’te...

Ben-Hur Filmine Konu Olan Antik Hipodrom “Arkeo Spor Park” Olacak

7 Ağustos 2021

7 Ağustos 2021

Kudüs’te yaşayan varlıklı prens olan Ben-Hur, Roma döneminde Yahudilerin özgürlüğü için uğraş veren bir tarihi kişiliktir. Charlton Heston’un başrolünü oynadığı...

Homo Erectus’un Yaptığı Bir Milyon Yıllık Taş Aletler

19 Mayıs 2021

19 Mayıs 2021

Tahmini 2 milyon önce ortaya çıkan Homo erectus’un (dik insan olarak da tanımlanır) bir milyon yıl önce yaptığı taş aletler...

Gizli Taş Çemberlerin Sırları Ortaya Çıkarılmayı Bekliyor

17 Kasım 2020

17 Kasım 2020

İskoçya’da St Andrews Üniversitesi’ndeki araştırmacıların ünlü Calanais çemberine yakın bölgede gömülü olan taşlar hakkında daha fazla bilgi ortaya çıkarmalarına olanak...

5.700 Yıllık Sakız İçindeki İnsan Hikayesi

5 Nisan 2021

5 Nisan 2021

Sakız, gündelik hayatta birçoğumuzun çiğnediği ürün… Eskilerin ağız ve diş sağlığı içinde kullandığı sakızın, 5.700 yıl öncesinden bir insanın hayat...

Güney Hindistan’daki Antik Mezar Yatağında Katlanmış Altın Diadem Keşfedildi

12 Ağustos 2022

12 Ağustos 2022

Hindistan Arkeolojik Yüzey Araştırması Başkan Yardımcısı Yathees Kumar liderliğindeki arkeologlar, güney Hindistan’daki Adichanallur arkeolojik alanındaki bir mezar yatağında katlanmış altın...

Bugüne Kadar Bulunmuş En Büyük Viking Gemi Mezarlığı

11 Kasım 2020

11 Kasım 2020

Arkeologlar radar taramaları sırasında bugüne kadar gömülmüş en büyük gemi mezarlığını buldular. Norveç’in güneydoğusundaki Gjellestad’da yere nüfuz eden radar (GPR)...

Yorumlar
Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

[mc4wp_form id=”621″]