Polonya’nın Mazowsze bölgesindeki “Łysa Góra” arkeolojik alanında çalışan arkeologlar, kafatası trepanasyonunda kullanılan nadir bir cerrahi alet ile demir döküm faaliyetlerine ait izler buldu.
Keşif, Kelt topluluklarının Orta Avrupa’dan bugünkü Polonya topraklarına uzanan etkileyici kültürel varlığına yeni bir ışık tutuyor.
Varşova’daki Devlet Arkeoloji Müzesi ile Varşova Üniversitesi Arkeoloji Fakültesi’nden arkeologlar, Chorzele bölgesinde yer alan Łysa Góra kazı alanında ikinci sezonu tamamladı.
Kültürel olarak Batı Baltık Kurgan kültürü ile ilişkilendirilen yerleşim, son yıllarda Kelt varlığını gösteren buluntularla dikkat çekiyor.
Geçen yıl bulunan MÖ 4. yüzyıla ait benzersiz bir Kelt miğferinin ardından, bu sezonun en dikkat çekici keşfi kafatası trepanasyonunda kullanılan bir demir alet oldu.
“Bu buluntu, geçen yılki Kelt miğferinden bile daha nadir,” dedi kazı başkanı Dr. Bartłomiej Kaczyński.
“Benzer aletler yalnızca Orta ve Güney Avrupa’daki birkaç Kelt yerleşiminden — Romanya, Hırvatistan ve Avusturya’dan — bilinmektedir.”
İlk başta işlevi anlaşılmayan küçük demir nesne, daha sonra yapılan incelemelerde tek tarafı sivri uçlu, ahşap saplı bir nevi skalpel olarak tanımlandı.
Kaczyński’ye göre bu buluntu, bölgeye gelen Kelt grubun içinde tıpla ilgilenen, muhtemelen bir şifacı ya da druid bulunduğunu gösteriyor.
“Bu insanlar buraya muhtemelen bir ticaret yolu boyunca geldiler. Yanlarında yalnızca savaşçılar değil, bitkisel tedavi ve cerrahi uygulamalarda deneyimli kişiler de getirdiler,” diyor Kaczyński.
“Alet hem tıbbi hem de sembolik bir işlev taşıyor olabilir. Yani hem ritüel hem de pratik bir kullanımı vardı.”
Łysa Góra’da Kelt demir işçiliği
Kazıların kuzeydoğu kesiminde araştırmacılar demir dökümüne dair doğrudan kanıtlar buldu: tas biçimli cüruf parçaları ve küçük bir demir örs.
“Bu küçük örs, bir kütüğe monte edilmiş demir bir küp gibi görünüyor,” diyor Kaczyński.
“Burada küçük aletlerin dövüldüğünü, yani bazı demir eşyaların yerinde üretildiğini gösteriyor.”
Buluntular arasında ayrıca fibulalar (Kelt iğneli broşlar), mızrak uçları, dikdörtgen kesitli demir baltalar ve at koşum takımlarına ait metal parçalar yer alıyor.
Yerleşimin savunma sisteminde de iki farklı yapı tespit edildi: güney kesimde hendekli bir palisade, kuzeyde ise basit bir çit.
Bu da asıl yaşam alanının ve üretim faaliyetlerinin güney kısmında yoğunlaştığını düşündürüyor.
Arkeolojiden eğitime: halk için açılıyor
Łysa Góra’da ilk kazılar 1970’li ve 80’li yıllarda yapılmıştı.
2024’te yeniden başlatılan çalışmaların amacı, hem alanı koruma altına almak hem de bir eğitim yürüyüş rotası (ścieżka edukacyjna) oluşturmaktı.
“İki sezonun ardından artık eğitim parkurumuzu halka açıyoruz,” diyor Dr. Kaczyński.
“Ziyaretçiler burada hem Keltlerin yaşamına dair bilgi edinecek, hem de bu benzersiz buluntuları yerinde görebilecek.”
