Almanya’nın Hessen eyaletinde, Bad Camberg yakınlarında ortaya çıkarılan nadir bir Kelt elit mezarı, altın takılar, iki tekerlekli bir araç kalıntısı, demir mızrak ucu ve Etrüsk bronz sürahisiyle erken Demir Çağı Avrupa’sına dair dikkat çekici buluntular verdi.
Keşif, hessenschau’nun haberine göre, A3 otoyolu yakınlarında planlanan bir fotovoltaik enerji projesi öncesinde yürütülen arkeolojik çalışmalar sırasında yapıldı. İlk bakışta sıradan bir inşaat öncesi inceleme gibi görünen araştırma, kısa sürede Taunus bölgesinde bilinen ilk Kelt “prens mezarı” olarak değerlendirilen önemli bir bulguya dönüştü.
Topraktaki izler mezarın yerini gösterdi
Bad Camberg yakınlarındaki kullanılmayan alanda yapılan jeomanyetik tarama, arkeologların dikkatini çeken sıra dışı bir plan ortaya koydu. Görüntülerde iki dar ve paralel çizgi, dairesel bir yapıya doğru uzanıyordu. Bu dairenin içinde ise keskin hatlara sahip dikdörtgen bir iz seçiliyordu.
Bu düzen, erken Demir Çağı uzmanları için tesadüf gibi görünmedi. Benzer planlar, yüksek statülü Kelt mezar alanlarında bilinen törensel yolları ve mezar tümülüslerini hatırlatır. Hessen’deki ünlü Glauberg yerleşimi de bu tür elit Kelt mezar manzaralarının en iyi bilinen örneklerinden biridir.
Kazı başladığında şüphe kısa sürede güçlendi. Toprakta metal parçalar belirdi. Bunlar arasında demir bir mızrak ucuna ait kalıntılar da vardı. Bu bulgu, araştırmacıların bir mezar odasının kalıntılarına ulaştığını gösterdi.
Ahşap ve beden yok oldu, altın kaldı
Mezar odasının ahşap duvarları iki bin yılı aşkın sürede tamamen yok olmuştu. Gömülen kişiye ait beden de günümüze ulaşmadı. Buna rağmen mezara bırakılan eşyalar, burada sıradan bir bireyin değil, toplum içinde ayrıcalıklı bir konuma sahip kişinin gömüldüğünü gösterdi.
En dikkat çekici buluntular arasında üç altın takı yer alıyor. Bu takıların defin sırasında boyunda, kolda ve parmakta taşındığı düşünülüyor. Bu döneme ait Kelt mezarlarında bu tür altın buluntular alışılmış değildir. Bu nedenle Bad Camberg mezarı, Hessen arkeolojisi açısından özel bir yere sahip.
Altın yalnızca süs eşyası değildi. Erken Demir Çağı toplumlarında altın, güç, soy, statü ve uzak ticaret ağlarına erişimle ilişkilendirilebilirdi. Bu mezarda altının araç parçaları, silah ve ithal bir kapla birlikte bulunması, gömülen kişinin seçkin konumunu daha da belirgin hale getirir.
İki tekerlekli araç mezarın anlamını güçlendirdi
Mezarda bulunan iki tekerlekli araç kalıntıları, keşfin en önemli bölümlerinden biri. Arkeologlar, ahşap tekerleklere ait demir bağlantı parçalarını ve tekerleklerin dış yüzeyini oluşturan metal bantları tespit etti.
Tekerleklerin yaklaşık 1,20 metre yüksekliğe ulaşmış olabileceği düşünülüyor. Araçtan sökülen bu parçaların mezar odasında dik şekilde yerleştirilmiş olması muhtemel. Bronz olabileceği değerlendirilen süslü göbek ve aks parçaları, aracın görsel açıdan da gösterişli olduğunu düşündürüyor.
Bu tür araçlar mezar içinde sıradan ulaşım aracı anlamına gelmez. Kelt defin geleneklerinde iki tekerlekli araçlar statü, savaşçılık, hareketlilik, tören ve ölümden sonraki yolculuk gibi anlamlar taşıyabilir. Bad Camberg örneğinde araç, mezarın bilinçli biçimde kurgulanmış yüksek statülü bir defin olduğunu gösteren en güçlü işaretlerden biridir.
Etrüsk sürahisi Taunus’u Akdeniz dünyasına bağlıyor
Mezardan çıkan en önemli nesnelerden biri hâlâ toprak bloğu içinde inceleniyor. X-ray görüntüleme, bloğun içinde Etrüsk yapımı bronz bir sürahi bulunduğunu ortaya koydu.
Bu ayrıntı, keşfin önemini yerel ölçekte bırakmıyor. Etrüsk bronz kapları, Orta Avrupa’daki Kelt elitlerine ulaşan uzun mesafeli değişim ağlarının parçasıydı. Bu tür ithal kaplar genellikle ziyafet, seçkinlik gösterisi ve törensel içki kültürüyle ilişkilendirilir.
Bad Camberg mezarındaki sürahi, gömülen kişinin yalnızca Taunus bölgesindeki yerel bir topluluğa ait olmadığını düşündürür. Bu mezar, Hessen’deki Kelt elitlerinin Akdeniz dünyasıyla temas kuran daha geniş bir Demir Çağı ağının parçası olduğunu gösteren güçlü bir kanıt sunar.
Taunus’taki Kelt varlığı daha eski bir güç odağına işaret ediyor
Taunus, Kelt dönemi açısından zaten önemli bir bölge olarak bilinir. Oberursel yakınındaki Heidetränk Oppidumu, Hessen’deki büyük geç dönem Kelt yerleşimlerinden biridir. Bölgedeki başka alanlar da Kelt topluluklarının kaynakları, yolları ve tahkimli yerleşimleri kontrol ettiğini gösterir.
Bad Camberg mezarı ise bu tabloya daha erken ve daha kişisel bir kanıt ekledi. Bu keşif bir kent, kale ya da üretim alanından çok tek bir kişiye odaklanır. Ancak o kişinin mezarı, ait olduğu toplumun güç anlayışını, seçkinlik dilini ve dış bağlantılarını açık biçimde yansıtır.
Mezarın MÖ 5. yüzyılın ilk yarısına, erken Demir Çağı’na tarihlendiği düşünülüyor. Bu dönemde Alpler’in kuzeyindeki yüksek statülü gömüler, gücü görünür kılmak için kullanılmıştı. Altın, silahlar, araçlar ve ithal kaplar rastgele seçilmiş eşyalar değildi. Bunlar, toplumun anlayacağı bir statü dili oluşturuyordu.
Mezardaki kişinin kimliği hâlâ bilinmiyor
Araştırmacılar gömülen kişinin erkek mi kadın mı olduğunu kesin olarak söyleyemiyor. Mızrak ucu ve araç kalıntıları erkek bir bireye işaret edebilir. Benzer donanıma sahip mezarlar çoğu zaman erkeklerle ilişkilendirilmiştir.
Ancak kemik kalıntısı bulunmadığı için kesin yargıya varmak mümkün değil. Kelt dünyasında yüksek statülü kadın mezarları da bilinmektedir ve bazı örnekler erkek mezarlarından daha zengin donanıma sahiptir.
Bu nedenle “prens mezarı” ifadesi modern anlamda bir prensi anlatmaz. Arkeolojide bu terim, toplumun en üst tabakasına ait olduğu anlaşılan, olağanüstü zengin mezarlar için kullanılır.
Laboratuvar çalışmaları yeni ayrıntılar sağlayabilir
Bad Camberg’deki birçok nesne son derece kırılgan olduğu için sahada tamamen açığa çıkarılmadı. Arkeologlar, buluntuları çevresindeki toprakla birlikte blok halinde kaldırdı ve Wiesbaden’deki koruma laboratuvarlarına taşıdı.
Restoratörler, nesneleri topraktan ayırmadan önce X-ray ve benzeri görüntüleme teknikleriyle inceliyor. Bu yavaş ama güvenli yöntem, ahşap izleri, bağlantı parçalarının konumu, gizli süslemeler ve nesnelerin mezara yerleştirilme düzeni hakkında yeni bilgiler sağlayabilir.
Şimdiye kadar mezardan yaklaşık 100 buluntu kayda geçti. Altın takılar, araç parçaları, mızrak ucu ve Etrüsk bronz sürahisinin yanı sıra boncuklar, kemere ait olabilecek halkalar, seramik parçaları ve küçük orak biçimli bir bıçak da bulundu.
Bad Camberg mezarı hâlâ araştırma aşamasında. Ancak önemi şimdiden açık. Taunus’ta daha çok geç dönem Kelt yerleşimleriyle bilinen bir manzara, artık erken Demir Çağı’na ait seçkin bir mezarla yeniden değerlendirilecek.
