5 July 2022 Gelecek Geçmişin Ürünüdür

Persler Hakkında Bilinmeyen 5 Gerçek

Pers kültürü, 1000 yıldan daha fazla bir süre Yakın Doğu ve Dünya’nın geri kalanını etkiledi. Kültürleri, bir çok yönüyle uzun bir süre boyunca insanları etkilemeye devam etmiş gibi görünüyor. Ahameniş imparatorluğu ile ilk Pers yönetimi (MÖ.550-330) tanınmaya başlandı. Büyük İskender’in son verdiği bu imparatorluğu Büyük İskender’in komutanlarından biri olan Seleucus I. Nicator (MÖ. 305-281) kuduğu Selevkos İmparatorluğu izledi. Pers kültürü bu imparatorluğun varlığı altında etkisini sürdürmeye devam etti. Part İmparatorluğunun yükselişiyle (MÖ 247 – MS 224) yeniden egemen oldu. Bu imparatorluğun sonunu ise Sasani İmparatorluğu (MS 224-651) getirecekti.

Ahameniş İmparatorluğunun ilk günlerinden Sasani İmparatorluğu döneminin son günlerine kadar bugün çoğu zaman hafife alınan veya kökenleri büyük ölçüde bilinmeyen yenilikler ve buluşlara bir dizi yeni kavramlar getirdiler. Edebi motifler, günlük çay saati geleneği, köpek bakımı, soğutma ve iklimlendirme, günlük modern yaşamın diğer birçok yerleşik yönü eski Persler tarafından ortaya çıkarılmış veya geliştirilmiştir.

Persepolis antik kenti İRAN

Perslerle ilgili genellikle gözden kaçan veya büyük ölçüde bilinmeyen tarihi gerçeklere değinmek istedik. Genellikle farklı ve bilinmeyen taraflarını ele almaya çalıştığımız bu konular dikkate değer özellikler olup, büyük Pers başarısının kesinlikle tamamını kapsamaz.

İlk Buzdolabını ve Klimayı İcat Ettiler

Persler, Yakhchal olarak bilinen ilk soğutma sistemini icat ettiler veya geliştirdiler.

Yakhchal ya da Buz evi.

Yakhchal kilden yapılmış kubbeli bir yapıydı ve yiyecekleri soğuk tutmak için yapılmıştı. MÖ. 500’lerde rüzgar kapanı (veya rüzgar kulesi) olarak bilinen bu bina soğuk havayı aşağı çekerek, sıcak havayı yukarı itecek ve binayı daha uzun süre koruyacak olan havalandırma sisteminin geliştirilmesine yol açtı. Binanın konik başlığı içerdeki sıcak havayı yukarı doğru iletir ve gün boyunca bina içerisi dışardan daha soğuk kalırdı. Çöl ikliminde gece sıcaklığının aşırı düşmesinden yararlanılmıştır.

Yakhchal’lar genellikle buz saklamak için kullanılsalarda yiyecekleri depolamak içinde kullanıldılar. Kubbeli yapının altında yerin altına inen izole edilmiş bir alanda bulunmaktaydı. Günümüzde bir çoğu hala ayaktadır.

Elam Pers kültürüne bir dizi kavram ve yeniliğe katkıda bulunan Büyük Kral Cyrus II. (Kiryos) (MÖ.550-530) zamanın da yaygın olarak kullanılmaktaydı.

Doğum Günü Kutlamaları ve Tatlıları

Doğum günü kutlamaları kralın doğumunu onurlandıran festivaller olarak başladı, ancak Persler sonunda konsepti herkesi içerecek şekilde genişletti ve böylece doğum günü partisini icat etmiş oldular. Bu kutlamalar, şeref konuğu için hazırlanan özel yemeklerin yanı sıra yemek sonrası mumların yanında servis edilen pastayı da içeriyordu. Pastanın kendisi etkinlik için özel olarak hazırlanmış olabilir, ancak her akşam yemeğinden sonra tatlı yeme alışkanlığı yaygındı.

Koloocheh İran’a özel bir tatlı

Yunan yazarlar bu uygulama için Persleri eleştirdiler, ancak Persler Yunanlıları barbar ve tatlıların değerini takdir etmedikleri için basit fikirli, kültürsüz ve yetersiz beslenmiş olarak görüyorlardı. Hem doğum günü partisi hem de tatlı kavramı, İran’ın kültürel değerini, yapabiliyorken hayattan zevk almanın ve her günü bir kutlama olarak geçirmenin altını çiziyordu.

Kadın Hakları

Perslerin dünyada bir İnsan Hakları Beyannamesi (ünlü Cryus Silindiri aracılığıyla) yayınlayan ilk insanlar olduğu iddiasına karşı çıkılsa da, İranlı kadınların diğer antik kültürlerden daha fazla hak ve ayrıcalığa sahip olduğu gerçeği tartışılmaz. Asil kadınlara büyük bir saygıyla davranılırken, alt sınıflardan erkekler ve kadınlar I. Darius (Büyük Darıus. MÖ 522-486) zamanındaki Persepolis Tahkimat Tabletleri tarafından kanıtlandığı gibi aynı maaşla aynı işte çalışıyorlardı . Kadınlar işte erkekleri denetleyebilirdi ve istisnai becerilere ve idari güce sahip olanlar Arashshara (Büyük Şef) olarak ele alınırdı. Kadınlar toprağa sahip olabilir, orduda (askere alınmış, subay olarak ve kralın yanında yüksek komuta olarak) hizmet edebilir ve kendi işlerini yürütebilirdi.

Salamis Muharabesindeki (MÖ.480) cesaretiyle ünlü I. Karia Artemisia bu savaşta Persler adına 10.000 kişilik bir orduyu yönetmiştir. Karia (Karya) bölgesinin kraliçesiydi. (Günümüzde Aydın, Muğla ve Denizli’nin bir kısmını içine alan bölge.)

Mısır’ı Kedilerle Fethettiler

Pers Kralı II. Cambyses MÖ. 525’te Mısır’ı işgal etmeye başladı. Ordusu Pelusium kentinde durduruldu. Mısır geleneklerini çok iyi bilen Pers Kralı askerlerinin kalkanlarına Mısır Tanrıçası Bastet’in resimlerini yaptırdı. Ayrıca ordusunun önüne bulduğu bütün kedi ve başıboş hayvanları koydurdu. Mısırlılar, hayvanlara zarar vermek veya Bastet’in imajına saygısızlık etmek yerine teslim oldu ve II. Cambyses, Akamenid İmparatorluğu adına ülkeyi sahiplendi.

Pers Kralı II. Cambyses

Posta Sistemi ve Hastane

İlk gelişmiş posta sistemi, seyahat kolaylığı için bir yol ağı inşa edilmesini emreden ve daha sonra binicilerin çeşitli başkentleri veya kampları arasında mesajlar taşıyabilecekleri bir hizmet kuran I. Darius yönetimindeki Persler tarafından geliştirildi.

Persler ayrıca entelektüel ve kültürel bir merkez olan Gundeshapur Akademisi’ni kuran I. Shapur (MS.240-270 ) döneminde ilk hastaneyi kurdu. Akademi, tüm milletlerden tıp uzmanlarını ve aydınları ağırladı. Daha sonra Sasani Kralı I. Kosrau (MS.531-579) yönetimi altında dünyanın ilk Eğitim Hastanesi oldu.

Gundeshapur Akademisi

Bunların dışında Persler gitarın öncül icadı olarak bilinen telli enstrüman Sestar’ın yapımcılarıydı. Çayı günlük bir içecek olarak tüketilmesi ve köpek eğitimini popüler hale getirmişlerdir. Persler köpeklere o kadar fazla önem vermişlerdir ki öldükten sonra yaşamın koşulları kısmen de olsa köpeklere iyi ya da kötü davranılmasına bağlıydı.

651 yılında Sasani İmparatorluğunun eğemenliğin de Persler bastırıldı ve ritüellerini gerçekleştiremez hale geldiler. Bunun sonucunda da asilime oldular.

Kaynak: Mark, J. J. (2020, September 17). Ten Ancient Persia Facts You Need to KnowAncient History Encyclopedia. Retrieved from https://www.ancient.eu/article/1606/

Banner
Benzer Yazılar

“Cehennem Kapısı”nın bu yıl ziyaretçilere açılması bekleniyor

26 Temmuz 2021

26 Temmuz 2021

Denizli Pamukkale ilçesinde bulunan Hierapolis antik kentinde yer alan “Cehennem Kapısı”nın bu yıl içinde ziyaretçilere açılması bekleniyor. 2 bin 200...

Mezopotamya’nın fazla bilinmeyen Sümer kraliçesi Puabi

11 Şubat 2022

11 Şubat 2022

Mezopotamya’nın bereketli topraklarında kurulan Ur Kent Devleti, Hindistan’a kadar uzanan ticaret yolunun ana limanıydı. Dolayısıyla dönemin zengin ve güçlü Sümer...

Norveç’te Thor ve Odin’e Ait 1200 Yıllık Tanrı Evi

10 Ekim 2020

10 Ekim 2020

Norveç’in batı kıyısında, Bergen Üniversitesi Müzesi’nden arkeolog Søren Diinhoff liderliğindeki bir araştırma ekibi tarafından 1.200 yıllık Eski İskandinav tapınağının direk...

Pakistan’da 2 bin 300 yıllık Budist tapınağı bulundu

23 Aralık 2021

23 Aralık 2021

Pakistanlı ve İtalyan arkeologlardan oluşan ortak bir ekip tarafından Kuzeybatı Pakistan’da 2300 yıllık bir Budist Tapınağının kalıntıları keşfedildi. ISMEO olarak...

Santi Apostoli Kilisesi’nde Bulunan Havarilerin Kutsal Kalıntıları Analiz Edildi

2 Şubat 2021

2 Şubat 2021

Roma’da, 500 yıldan fazla bir süredir Fransisken kardeşler tarafından korunan Santi Apostoli kilisesi bulunmaktadır. 1500 yıldan fazla bir süredir bu...

Assos Antik Kenti 500 Gün Boyunca Ziyarete Kapalı

28 Nisan 2021

28 Nisan 2021

Çanakkale’nin Ayvacık ilçesinde bulunan Assos Antik Kenti, 500 gün boyunca ziyaretçilere kapalı olacak. Assos’un uzun bir süre kapalı olmasına antik...

İngiltere’de en büyük Anglo-Sakson mezarlığı keşfedildi

16 Haziran 2022

16 Haziran 2022

İngiltere’de yapımı devam eden hızlı tren ray döşeme çalışmalarından önce arkeolojik kazı çalışmalarına devam HS2 arkeologları İngiltere’de şimdiye kadar görülen...

Murat Tepe Kazılarında Urartu Dönemi Ünik Eserler Bulundu

11 Aralık 2021

11 Aralık 2021

Bingöl il sınırları içerisinde yer alan Kalehan 2 Baraj sularının altında kalan Murat Höyük ve Murat Tepe’de gerçekleştirilen kurtarma kazılarında...

Mukiş Krallığı Başkenti Aççana Höyük Kazıları Devam Ediliyor

16 Temmuz 2021

16 Temmuz 2021

Bereketli toprakları, Doğu Akdeniz kara ve deniz ticaretinin önemli kesişme noktası M. Ö. 2 bin yılında varlığı görülen Mukiş Krallığı’nın...

Çin’in Henan Eyaletinde 5000 Yıllık Saray Keşfedildi

13 Ocak 2021

13 Ocak 2021

Çin’in Henan Eyaletinde 5000 yıllık antik bir saray keşfedildi. Antik saray Çin’in eski medeniyetine tanıklık ettiği düşünülen Shuanghuaishu bölgesinde bulundu....

Dünyanın En Eski Pantolonu Üç Dokuma Tekniğiyle Üretilmiş

27 Şubat 2022

27 Şubat 2022

2014 yılında, bir grup arkeolog Çin’de yaklaşık 3300 yıl öncesine ait şimdiye kadar bulunan en eski bir çift yün pantolon...

Harput Kalesi’nde 2800 Yıllık Haldi Tapınağı Bulundu

19 Nisan 2021

19 Nisan 2021

Elazığ’da bulunan tarihi Harput kalesi’nde Urartu krallığına ait bir “açık hava tapınağı” bulundu. Urartular için dağlar her zaman çok önemli...

Giresun Adası Kurtarma Kazıları Başlıyor

18 Mayıs 2021

18 Mayıs 2021

Karadeniz Bölgesi’nde insan yerleşimin ilk örneklerinin görüldüğü Giresun Adası’nda kurtarma kazı çalışmaları tekrar başlıyor. Giresun Valiliği’nin konu ile ilgili olarak...

Antik Çağlardan Günümüze “Domuz”

17 Mart 2021

17 Mart 2021

Domuz İslamiyette  haram edilen hayvanlardan biri olduğu için Müslümanlar için yiyecek statüsünde görülmez. Ama tarihte uzunca bir müddet geriye doğru...

Leonardo Da Vinci, Niçin Adana’ya Geldi

8 Haziran 2021

8 Haziran 2021

Ortaçağın en önemli bilim ve sanat insanı olan gerçekleştirdiği icatlarla ve çizdiği Mona Lisa tablosu ile hafızalara kazınan Leonardo Da...

Yorumlar
Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Mail bültenimize katılmak için e-posta adresinizi yazınız.