18 April 2021 Gelecek Geçmişin Ürünüdür

Persler Hakkında Bilinmeyen 5 Gerçek

Pers kültürü, 1000 yıldan daha fazla bir süre Yakın Doğu ve Dünya’nın geri kalanını etkiledi. Kültürleri, bir çok yönüyle uzun bir süre boyunca insanları etkilemeye devam etmiş gibi görünüyor. Ahameniş imparatorluğu ile ilk Pers yönetimi (MÖ.550-330) tanınmaya başlandı. Büyük İskender’in son verdiği bu imparatorluğu Büyük İskender’in komutanlarından biri olan Seleucus I. Nicator (MÖ. 305-281) kuduğu Selevkos İmparatorluğu izledi. Pers kültürü bu imparatorluğun varlığı altında etkisini sürdürmeye devam etti. Part İmparatorluğunun yükselişiyle (MÖ 247 – MS 224) yeniden egemen oldu. Bu imparatorluğun sonunu ise Sasani İmparatorluğu (MS 224-651) getirecekti.

Ahameniş İmparatorluğunun ilk günlerinden Sasani İmparatorluğu döneminin son günlerine kadar bugün çoğu zaman hafife alınan veya kökenleri büyük ölçüde bilinmeyen yenilikler ve buluşlara bir dizi yeni kavramlar getirdiler. Edebi motifler, günlük çay saati geleneği, köpek bakımı, soğutma ve iklimlendirme, günlük modern yaşamın diğer birçok yerleşik yönü eski Persler tarafından ortaya çıkarılmış veya geliştirilmiştir.

Persepolis antik kenti İRAN

Perslerle ilgili genellikle gözden kaçan veya büyük ölçüde bilinmeyen tarihi gerçeklere değinmek istedik. Genellikle farklı ve bilinmeyen taraflarını ele almaya çalıştığımız bu konular dikkate değer özellikler olup, büyük Pers başarısının kesinlikle tamamını kapsamaz.

İlk Buzdolabını ve Klimayı İcat Ettiler

Persler, Yakhchal olarak bilinen ilk soğutma sistemini icat ettiler veya geliştirdiler.

Yakhchal ya da Buz evi.

Yakhchal kilden yapılmış kubbeli bir yapıydı ve yiyecekleri soğuk tutmak için yapılmıştı. MÖ. 500’lerde rüzgar kapanı (veya rüzgar kulesi) olarak bilinen bu bina soğuk havayı aşağı çekerek, sıcak havayı yukarı itecek ve binayı daha uzun süre koruyacak olan havalandırma sisteminin geliştirilmesine yol açtı. Binanın konik başlığı içerdeki sıcak havayı yukarı doğru iletir ve gün boyunca bina içerisi dışardan daha soğuk kalırdı. Çöl ikliminde gece sıcaklığının aşırı düşmesinden yararlanılmıştır.

Yakhchal’lar genellikle buz saklamak için kullanılsalarda yiyecekleri depolamak içinde kullanıldılar. Kubbeli yapının altında yerin altına inen izole edilmiş bir alanda bulunmaktaydı. Günümüzde bir çoğu hala ayaktadır.

Elam Pers kültürüne bir dizi kavram ve yeniliğe katkıda bulunan Büyük Kral Cyrus II. (Kiryos) (MÖ.550-530) zamanın da yaygın olarak kullanılmaktaydı.

Doğum Günü Kutlamaları ve Tatlıları

Doğum günü kutlamaları kralın doğumunu onurlandıran festivaller olarak başladı, ancak Persler sonunda konsepti herkesi içerecek şekilde genişletti ve böylece doğum günü partisini icat etmiş oldular. Bu kutlamalar, şeref konuğu için hazırlanan özel yemeklerin yanı sıra yemek sonrası mumların yanında servis edilen pastayı da içeriyordu. Pastanın kendisi etkinlik için özel olarak hazırlanmış olabilir, ancak her akşam yemeğinden sonra tatlı yeme alışkanlığı yaygındı.

Koloocheh İran’a özel bir tatlı

Yunan yazarlar bu uygulama için Persleri eleştirdiler, ancak Persler Yunanlıları barbar ve tatlıların değerini takdir etmedikleri için basit fikirli, kültürsüz ve yetersiz beslenmiş olarak görüyorlardı. Hem doğum günü partisi hem de tatlı kavramı, İran’ın kültürel değerini, yapabiliyorken hayattan zevk almanın ve her günü bir kutlama olarak geçirmenin altını çiziyordu.

Kadın Hakları

Perslerin dünyada bir İnsan Hakları Beyannamesi (ünlü Cryus Silindiri aracılığıyla) yayınlayan ilk insanlar olduğu iddiasına karşı çıkılsa da, İranlı kadınların diğer antik kültürlerden daha fazla hak ve ayrıcalığa sahip olduğu gerçeği tartışılmaz. Asil kadınlara büyük bir saygıyla davranılırken, alt sınıflardan erkekler ve kadınlar I. Darius (Büyük Darıus. MÖ 522-486) zamanındaki Persepolis Tahkimat Tabletleri tarafından kanıtlandığı gibi aynı maaşla aynı işte çalışıyorlardı . Kadınlar işte erkekleri denetleyebilirdi ve istisnai becerilere ve idari güce sahip olanlar Arashshara (Büyük Şef) olarak ele alınırdı. Kadınlar toprağa sahip olabilir, orduda (askere alınmış, subay olarak ve kralın yanında yüksek komuta olarak) hizmet edebilir ve kendi işlerini yürütebilirdi.

Salamis Muharabesindeki (MÖ.480) cesaretiyle ünlü I. Karia Artemisia bu savaşta Persler adına 10.000 kişilik bir orduyu yönetmiştir. Karia (Karya) bölgesinin kraliçesiydi. (Günümüzde Aydın, Muğla ve Denizli’nin bir kısmını içine alan bölge.)

Mısır’ı Kedilerle Fethettiler

Pers Kralı II. Cambyses MÖ. 525’te Mısır’ı işgal etmeye başladı. Ordusu Pelusium kentinde durduruldu. Mısır geleneklerini çok iyi bilen Pers Kralı askerlerinin kalkanlarına Mısır Tanrıçası Bastet’in resimlerini yaptırdı. Ayrıca ordusunun önüne bulduğu bütün kedi ve başıboş hayvanları koydurdu. Mısırlılar, hayvanlara zarar vermek veya Bastet’in imajına saygısızlık etmek yerine teslim oldu ve II. Cambyses, Akamenid İmparatorluğu adına ülkeyi sahiplendi.

Pers Kralı II. Cambyses

Posta Sistemi ve Hastane

İlk gelişmiş posta sistemi, seyahat kolaylığı için bir yol ağı inşa edilmesini emreden ve daha sonra binicilerin çeşitli başkentleri veya kampları arasında mesajlar taşıyabilecekleri bir hizmet kuran I. Darius yönetimindeki Persler tarafından geliştirildi.

Persler ayrıca entelektüel ve kültürel bir merkez olan Gundeshapur Akademisi’ni kuran I. Shapur (MS.240-270 ) döneminde ilk hastaneyi kurdu. Akademi, tüm milletlerden tıp uzmanlarını ve aydınları ağırladı. Daha sonra Sasani Kralı I. Kosrau (MS.531-579) yönetimi altında dünyanın ilk Eğitim Hastanesi oldu.

Gundeshapur Akademisi

Bunların dışında Persler gitarın öncül icadı olarak bilinen telli enstrüman Sestar’ın yapımcılarıydı. Çayı günlük bir içecek olarak tüketilmesi ve köpek eğitimini popüler hale getirmişlerdir. Persler köpeklere o kadar fazla önem vermişlerdir ki öldükten sonra yaşamın koşulları kısmen de olsa köpeklere iyi ya da kötü davranılmasına bağlıydı.

651 yılında Sasani İmparatorluğunun eğemenliğin de Persler bastırıldı ve ritüellerini gerçekleştiremez hale geldiler. Bunun sonucunda da asilime oldular.

Kaynak: Mark, J. J. (2020, September 17). Ten Ancient Persia Facts You Need to KnowAncient History Encyclopedia. Retrieved from https://www.ancient.eu/article/1606/

Bir önceki yazımız olan İzmir Arkeoloji Müzesi "Görmediklerinizi Göreceksiniz" Projesine Bir Prenses Kemeri İle Başladı başlıklı makalemizde Bronz kemer, Görmediklerinizi Göreceksiniz projesi ve İzmir Arkeoloji Müzesi hakkında bilgiler verilmektedir.

Banner
Benzer Yazılar

İspanya’da Dev Fenike Savunma Hendeği Keşfedildi

5 Ocak 2021

5 Ocak 2021

İspanya’nın güneydoğusundaki Costa Blanca’daki Alicante eyaleti Guardamar del Segura kasabasında bulunan Cabezo Pequeño del Estaño’nun Fenike bölgesinde kazı yapan arkeologlar,...

İzmir’de 1500 Yıllık Mozaik Kaçak Kazı Yapanların Elinden Kurtarıldı

3 Nisan 2021

3 Nisan 2021

Neredeyse her gün kaçak kazı yapıldığına dair haberleri bültenlerde okuyoruz. Kaçak kazı haberlerini okuyunca duyunca mutlaka üzülüyoruz. Ama, kimi haberlerde...

Kültür Bakanlığı’ndan Müze Severlere İyi Haber…

17 Aralık 2020

17 Aralık 2020

Teknolojinin gelişmesi her alanda olduğu gibi kültür alanında da değişimin itici gücü oldu. Bu değişimlerin birisi olan Kültür ve Turizm...

Bakır Çağı Mezarlığında Ortaya Çıkan Altın Eserler

18 Mart 2021

18 Mart 2021

Miskolc’daki Herman Ottó Müzesi’nden arkeologlar, eski bir mezarlığın kazıları sırasında bir altın eser hazinesi keşfettiler. Keşif, Macaristan’ın Borsod-Abaúj-Zemplén ilçesindeki Bükkábrány...

Aygül Süel “Hititler İçin Büyük Yanlışlıklar Yapıyoruz”

4 Mart 2021

4 Mart 2021

İçindekiler1 Şapinuva kazılarına bir tablet sayesinde başladık2 Hitit tarih coğrafyasını değiştirdik3 Hititler için büyük yanlışlık yapıyoruz Hitit Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi...

18.000 Yıllık Müzik Aletinin Sesi Kayda Alındı

11 Şubat 2021

11 Şubat 2021

Tarihin en eski müzik aleti olarak kabul edilen deniz salyangozu kabuğu bize 18.000 yıl önceki sesi duymamızı sağladı. 1931 yılında...

Atina’da Yunan Tanrısı Hermes’e Ait Heykel Başı Bulundu

17 Kasım 2020

17 Kasım 2020

Antik Yunan Medeniyeti mitolojisinde yolcuların, tüccarların, habercilerin, kumarbazların ve hırsızların tanrısı olarak nitelendirilen Hermes’e ait heykel başı Atina‘da bulundu. Yunanistan...

Yeni Dünyanın Sodom veya Gomoresi

28 Kasım 2020

28 Kasım 2020

Sodom ve Gomore isimli şehirleri duymayan yoktur. Eski Ahitte lanetlenmiş günahkar kentlerdir. Nerede olduklarını merak edenler varsa Lut gölünün güneydoğusunda...

Pandemi Süreci Antik Kent Petra’da ki Eşekleri Aç Bıraktı

15 Kasım 2020

15 Kasım 2020

Covid 19 bütün ülke ekonomilerini zor durumda bırakmaya devam ederken salgından en çok etkilenen sektör kuşkusuz turizm oldu. Ürdün’ün Meşhur...

Kutsal Kase Housnslow Nehri’nin Altında mı?

19 Aralık 2020

19 Aralık 2020

Amatör bir arkeolog Kutsal kasenin yerini bildiğine inanıyor. Bilindiği üzere kutsal kase özel güçleri olduğu düşünülen ve Hz. İsa ve...

Golan Tepelerinde Kral Davut Dönemine Ait 3000 Yıllık Kale

28 Kasım 2020

28 Kasım 2020

İsrail Eski Eserler Kurumu’ndan bir arkeolog ekibi, MÖ 11. veya 10. yüzyılda Kral David’in (Kral Davut)  müttefiki Geshurites tarafından kurulduğuna...

Kral VIII. Henry’nin Talihsiz Eşleri Adına Basılmış Altın Sikkeler Bulundu

9 Aralık 2020

9 Aralık 2020

British Museum bu yılki, çoğunluğu ülkenin metal arama meraklıları tarafından yapılan Taşınabilir Eski Eserler Planına (PAS) kayıtlı keşiflerin ayrıntılarını açıkladı....

Sutton Hoo Gemi Cenazesi “Britanya’nın Tutankhamunu”

3 Ocak 2021

3 Ocak 2021

İngiltere’nin ikinci dünya savaşına girmesine sayılı günler kala 1939 yılında amatör bir arkeolog olan Basil Brown tarafından eşsiz bir buluş...

Dünya’nın En Eski Tekne Yapım Alanı Bouldnor Cliff

5 Ekim 2020

5 Ekim 2020

İngiltere’nin Wight Adası’ndaki Yarmouth’un 1 km doğusunda bulunan Bouldnor Cliff denizin 11 m. aşağısında bulunmuştur. Batıdan doğuya doğru uzanmakta olan...

Define Avcıları Yine Boş Durmadı 3 bin 500 Yıllık Antik Kenti Talan Ettiler

11 Şubat 2021

11 Şubat 2021

Anadolu topraklarının bizlere sunduğu toprak üstü toprak altı kültürel miraslar defineciler tarafından talan edilmeye devam ediyor. Para kazanma hırsı ile...

Yorumlar
Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Mail bültenimize katılmak için e-posta adresinizi yazınız.