Norveç’in doğusundaki Horten kentinde yapılan arkeolojik kazılarda, yaklaşık 9.000 yıl öncesine ait nadir bir taş balta başı — yani bir Taş Devri çekici — gün yüzüne çıkarıldı. Bisiklet yolu çalışması öncesi yapılan araştırmalar, beklenmedik şekilde bir ev kalıntısı, balık oltaları, kemik parçaları ve binlerce taş eserle birlikte tüm bir yerleşim alanını ortaya çıkardı.
İnsan Eliyle Şekillendirilmiş Nadir Eser
Kazı ekibinin başında bulunan Silje Hårstad (Kültürel Tarih Müzesi), buldukları taş parçasının ortasındaki delikle birlikte net şekilde insan eliyle işlendiğinin görüldüğünü belirtiyor. Eserdeki ezilme ve aşınma izleri, onun yalnızca sembolik değil aynı zamanda bir Taş Devri çekici olarak pratik amaçlarla kullanıldığını düşündürüyor.
Benzer buluntuların çoğu kırık çıkarken, nadir sağlam örnekler yıldız veya haç biçimli, bazen de oyma desenlerle süslenmiş halde bulunuyor. Bu durum, bazı aletlerin sadece işlevsel değil, aynı zamanda statü göstergesi veya törensel obje olabileceğini ortaya koyuyor.
5.000’den Fazla Buluntu: Adeta Bir Zaman Kapsülü
Horten’deki kazılarda bugüne kadar 5.000’den fazla eser ortaya çıkarıldı. Bunlar arasında taş baltalar, balık oltası parçaları, yanık kemik kalıntıları ve 10 metrekarelik küçük bir kulübenin temeli bulunuyor.
Yerleşim alanı 9.000 yıl önce bugünkünden 70 metre daha yüksek bir kıyıda yer alıyordu. Bu korunaklı koyda insanlar muhtemelen av hayvanlarını parçalıyor, yemek pişiriyor ve taş aletler üretiyordu.
Bulunan yanmış fındık kabukları karbon testiyle tarihlendirilecek. Arkeologlar, Taş Devri insanlarının fındığı hem besin olarak bolca tükettiğini hem de ağaçlarını bilinçli olarak yetiştirmiş olabileceğini düşünüyor.
Taş Devri’nde Kültürel Dönüşümün İzleri
Bergen Üniversitesi’nden Prof. Knut Andreas Bergsvik, buluntuların dönemin kültürel dönüşümüne ışık tuttuğunu belirtiyor. Önceki dönemlerde avcı gruplar sık sık yer değiştirirken, 9.000 yıl önce insanlar artık daha uzun süre aynı bölgede kalıyor, kalıcı evler inşa ediyor, balıkçılığa daha fazla yöneliyor ve yeni türden aletler üretiyordu.
Bu nedenle Horten yerleşimi yalnızca nadir bir aletin keşfi değil, aynı zamanda İskandinavya’da Taş Devri’nin orta evresine dair kültürel ve ekonomik değişimin somut kanıtı olarak görülüyor.
“Küçük Bir Zaman Kapsülü”
Kazı başkanı Hårstad, keşfi şu sözlerle özetliyor:
“Burası adeta küçük bir zaman kapsülü. Her bir obje — kulübe kalıntısından balık oltasına kadar — bize o insanların nasıl yaşadığını, ne yediğini ve çevresine nasıl uyum sağladığını anlatıyor.”
Kapak fotoğrafı: Taş Devri kalıntılarında kulüp başlıkları nadiren sağlam olarak bulunur — çoğu örnek parçalanmış halde bulunur. Silje Hårstad / Museum of Cultural History
