4 December 2022 Gelecek Geçmişin Ürünüdür

Mezopotamya’da 4500 yıl önce ortaya çıkan melez hayvan: Kunga

Medeni Dünya’nın temel taşlarının atıldığı Mezopotamya’da bilinen ilk biyomühendislik çalışmanın ürünü Kunga adı verilen melez eşek olduğu açıklandı.

Bir genomik çalışma, Dünya üzerinde bilinen ilk biyomühendislik çalışmanın ürünü melez hayvanın, Kunga eşeğinin ana ve babalarını bilmeyi sağladı.

Dişi eşek ve erkek Suriye eşeğin çiftleştirilmesi ile dönemin daha güçlü ve pahalı hayvanı Kunga eşeği üretilmişti. Bu yeni melez hayvan Mezopotamya’da 4500 yıl önce görüldü.

2000’li yıllarda Suriye’de çalışan arkeologlar tarafından ortaya çıkarılan bir mezarda kurban edilmiş at, eşek ve eşek benzeri hayvanlara ait kemikler bulundu. Araştırmacılar, bulunan kemiklerin bazılarının Kunga eşeğine ait olup olmadığı konusunda tartıştılar.

Jill Weber, Kunga eşeğinin kemiklerinin bulunduğu Suriye Umm el-Marra'da mezarları (kurulum A) kazarken © GLENN SCHWARTZ / JOHNS HOPKİNS ÜNİVERSİTESİ
Jill Weber, Kunga eşeğinin kemiklerinin bulunduğu Suriye Umm el-Marra’da mezarları (kurulum A) kazarken © GLENN SCHWARTZ / JOHNS HOPKİNS ÜNİVERSİTESİ

Science Advances’te yayınlanan makalede, bulunan ve üzerinde tartışılan kemiklerin Kungalara ait olduğu ve melezleşmenin nasıl geliştiği anlatıldı.

Kunga eşekleri çivi yazılı tabletlerde ve mühürlerde geçiyor

MÖ 3 bin yılın sonlarında yazılan çivi yazılı tabletlerde ve mühürlerde kungalara atıf yapılıyor.

Çivi yazısıyla yazılan ANŠE.BARxAN kelimesi kungaları ifade etmek için kullanılır.

Makale yazarları, bu eşeklerin diplomasi, tören ve savaşta kullanılmak üzere yetiştirilen güçlü hayvanlar olduğunu söylüyorlar.

Şekil 1 . Kunga'nın ikonografik ve metinsel tasviri. ( A ) UrIII Girsu/Lagaš'tan (British Museum BM23836) bir kil tabletin fotoğrafı ve çizimi üzerinde kunga için MÖ üçüncü binyıl çivi yazısı işaretleri (ANŠE.BARxAN), yan yana yerleştirilmiş çizimde vurgulanan çoklu oluşumları içerir. İlk iki satırda “alanda 1 bur 6 iku (=8.64 ha) olan, (ANŠE.BARxAN – kralın tek paydaları) iletilen arpa parselleri” yazıyor (çizim ve tercüme K. Maekawa'nın izniyle). ( B ) Ur Standardından bir detay, savaşta dört tekerlekli bir vagonu çeken eşit bir takımı gösteriyor (fotoğraf: The British Museum Images). ( C ) Ur'daki bir kraliyet mezarından dekoratif atlı bir dizgin halkasının görüntüsü, çağdaş ve Ur Standardında görünenlere benzer. ( D) Nineveh paneli: “yabani eşek avı” (645 - 635 BCE) (British Museum, Londra). Şekil S8, gösterilen denklerin kaballin olmadığını doğrulayan ek panelleri göstermektedir. (C ve D) British Museum, Londra; fotoğraf kredisi: E. Andrew Bennett.
Şekil 1 . Kunga’nın ikonografik ve metinsel tasviri. ( A ) UrIII Girsu/Lagaš’tan (British Museum BM23836) bir kil tabletin fotoğrafı ve çizimi üzerinde kunga için MÖ üçüncü binyıl çivi yazısı işaretleri (ANŠE.BARxAN), yan yana yerleştirilmiş çizimde vurgulanan çoklu oluşumları içerir. İlk iki satırda “alanda 1 bur 6 iku (=8.64 ha) olan, (ANŠE.BARxAN – kralın tek paydaları) iletilen arpa parselleri” yazıyor (çizim ve tercüme K. Maekawa’nın izniyle). ( B ) Ur Standardından bir detay, savaşta dört tekerlekli bir vagonu çeken eşit bir takımı gösteriyor (fotoğraf: The British Museum Images). ( C ) Ur’daki bir kraliyet mezarından dekoratif atlı bir dizgin halkasının görüntüsü, çağdaş ve Ur Standardında görünenlere benzer. ( D) Nineveh paneli: “yabani eşek avı” (645 – 635 BCE) (British Museum, Londra). Şekil S8, gösterilen denklerin kaballin olmadığını doğrulayan ek panelleri göstermektedir. (C ve D) British Museum, Londra; Fotoğraf: E. Andrew Bennett.

Yazarlar “zoolojik sınıflandırmaları hiçbir zaman kesin olarak belirlenmemiştir. Suriye, Umm el-Marra’da Erken Tunç Çağı’na ait zengin mezarlarda ortaya çıkarılan tek boynuzlu atların morfometrik analizi, onları bilinen diğer tek boynuzlu at türleri için bildirilen aralıkların ötesine yerleştirdi”

Göbekli Tepe’den gelen ~ 11.000 yıllık bir Suriye yaban eşeği (hemippe) ve hayatta kalan son iki hemippe ile birlikte bu ~ 4500 yıllık tek eşlilerden birinin genomlarını sıraladık. Kungaların dişi evcil eşekler ile erkek hemipler arasındaki F1 melezleri olduğu sonucuna vardık ve böylece melez hayvan yetiştiriciliğinin en eski kanıtlarını belgeledik” dedi.

Ur Standardında (MÖ 2600) tasvir edilen savaş arabalarından çeken bazı kúngalar (Littauer & Crouwel, 1979'dan sonra).
Ur Standardında (MÖ 2600) tasvir edilen savaş arabalarından çeken bazı kungalar (Littauer & Crouwel, 1979’dan sonra).

Kungalar, at ve eşeğin çiftleşmesinden doğan katırlar gibi kısırdı. Bir kunganın yetiştirilmesi için her defasında bir dişi eşeğin Suriye yaban eşeği ile çiftleştirilmesi gerekiyordu. Kunga kendi arasında çiftleşemezdi.

Atlardan önce Mezopotamya topraklarında görülen Kunga eşeği, dönemin diğer hayvanlarına göre pahalıydı.

İri görünümlü kungalar, Tanrı, Tanrıça ve soyluların arabasını çekiyorlardı. Ayrıca, savaş arabalarında da kullanılıyor daha az gösterişli olanlar ise sabana koşuluyordu.

Suriye yaban eşeği, “20. yüzyılın başlarında alt türlerin soyu tükenene kadar tüm modern eşeklerin en küçüğü” olduğu için modern çağa ulaşamadı.

Banner
Benzer Yazılar

Golan Tepelerinde Kral Davut Dönemine Ait 3000 Yıllık Kale

28 Kasım 2020

28 Kasım 2020

İsrail Eski Eserler Kurumu’ndan bir arkeolog ekibi, MÖ 11. veya 10. yüzyılda Kral David’in (Kral Davut)  müttefiki Geshurites tarafından kurulduğuna...

Tanrı Marduk Babil Kralı Hammurabi’nin Egemenlik Silahı

18 Şubat 2021

18 Şubat 2021

Mezopotamya’da güçlü Tanrı Marduk Babil Kralı Hammurabi egemenliğinin gizli silahı olarak değerlendirilir. Tanrı Marduk Kral Hammurabi tarafından nasıl egemenlik silahı...

Abu Dabi’nin Ghagha adasında 8500 yıllık yapılar keşfedildi

18 Şubat 2022

18 Şubat 2022

Abu Dabi’deki arkeologlar, Ghagha adasında 8500 yıldan daha eski – daha önce düşünülenden en az 500 yıl önce – bilinen...

Mezopotamya’nın Uruk antik kenti yakınlarında 4000 yıllık tekne ortaya çıkarıldı

9 Nisan 2022

9 Nisan 2022

Devlet Eski Eserler Kurulu Irak Alman Misyonu ve Alman Arkeoloji Enstitüsü Şark Dairesi’nden bir arkeolog ekibi, Uruk antik kenti yakınlarında...

Dünyanın en eski kadastro çizimini gösteren kil tablet

5 Ağustos 2021

5 Ağustos 2021

Yerleşik düzene geçilmesi mülkiyet konusunu beraberinde getirmiştir. Arazi mülkiyeti, sınırların belirlenmesi, mülkiyet sahipliği ya da ortaklıklarında görülen uyuşmazlıklar ve daha...

Abydos’da M.Ö 3000’lere Tarihlenen Bira Üretim Tesisi Bulundu

14 Şubat 2021

14 Şubat 2021

Bira, eski çağlardan bu yana tarihin en çok sevilen ve tüketilen içkisi olmuştur. Bira, eski çağlarda sadece insanların tükettiği  bir...

Irak’ta arkeologlar 2700 yıllık şarap presi buldu

24 Ekim 2021

24 Ekim 2021

Kuzey Irak’taki Faida’da, yaklaşık dokuz kilometre (5,5 mil) uzunluğunda bir sulama kanalının duvarlarına oyulmuş taş oymalar ve büyük ölçekli bir...

Tarihteki İlklerin Uygarlığı “Sümerler”

30 Eylül 2020

30 Eylül 2020

Tarihteki birçok ilkler Sümerler tarafından bulunmuştur.  Bu kadar önemli bir topluluk olan Sümerlilerin Mezopotamya’ya nereden ve nasıl geldikleri hala cevap...

Dünya’nın En Eski Müşteri Şikayeti 3800 Yaşında

17 Ocak 2021

17 Ocak 2021

Aldığımız üründen memnun kalmadığımız zaman hemen hemen hepimizin yaptığı şey ürün hakkında şikayetçi olmaktır. Bunu bazen müşteri hizmetlerini arayarak bazen...

Dicle Nehri kenarında 3400 yıllık Mitanni Kenti ortaya çıkarıldı

30 Mayıs 2022

30 Mayıs 2022

Medeniyetin yeşerdiği topraklar olarak bilinen Mezopotamya’da 3400 yıllık Mitanni Kenti ortaya çıkarıldı. Mezopotamya’yı oluşturan iki nehirden biri olan Dicle nehrinin...

Fizana Kadar Gidenlerin Görmesi Gereken Şehir Ghat!

12 Kasım 2020

12 Kasım 2020

Ghat başkent Trablus’a 1400 km uzaklıkta, Libya-Cezayir sınırının eteklerinde Fezzan’ın (Fizan) güneybatı bölgesinde, batı Libya çölünde yer alan antik bir...

Her Devrin Fenomeni, Paranın Enteresan Tarihi

28 Ekim 2020

28 Ekim 2020

“Paraya dair yazmak onu elde etmekten daha kolaydır; ve onu kazananlar, para hakkında sadece yazmayı başarabilenlere büyük destek verirler. “Voltaire,...

Türkiye Coğrafyasında Yaşayan Eski Topluluklar İklim Değişikliğine Kolayca Adepte Oldular

2 Kasım 2020

2 Kasım 2020

İklim değişikliği toplumsal çöküşü tetikleyebilir ve popülasyonları hareket etmeye zorlayabilir, ancak her zaman değil! Yeni arkeolojik araştırmalar, antik Türkiye’deki popülasyonların,...

Neandertaller ve Homo Sapiens Aynı Teknolojiyi Kullanmış

15 Şubat 2021

15 Şubat 2021

Uzun zamandır Nubian teknolojisini sadece Homo sapiens’in kullandığı düşünülüyordu. Yapılan yeni araştırma sonuçları Neandertaller ve Homo sapiens’in aynı teknolojiyi kullandığını...

Yeni araştırma Mezopotamya’da güveç yemekleri yendiğini gösteriyor

23 Kasım 2022

23 Kasım 2022

Mezopotamya… İki nehrin arasında medeniyetin yeşerdiği topraklar… İlk kentsel oluşumlarının görüldüğü bu topraklarda arkeologlar gerçekleştirdikleri kazılarla günümüz yaşantısının ilklerini bulmaya...

Yorumlar
Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

[mc4wp_form id=”621″]