12 April 2024 Gelecek Geçmişin Ürünüdür

Mezopotamya’da 4500 yıl önce ortaya çıkan melez hayvan: Kunga

Medeni Dünya’nın temel taşlarının atıldığı Mezopotamya’da bilinen ilk biyomühendislik çalışmanın ürünü Kunga adı verilen melez eşek olduğu açıklandı.

Bir genomik çalışma, Dünya üzerinde bilinen ilk biyomühendislik çalışmanın ürünü melez hayvanın, Kunga eşeğinin ana ve babalarını bilmeyi sağladı.

Dişi eşek ve erkek Suriye eşeğin çiftleştirilmesi ile dönemin daha güçlü ve pahalı hayvanı Kunga eşeği üretilmişti. Bu yeni melez hayvan Mezopotamya’da 4500 yıl önce görüldü.

2000’li yıllarda Suriye’de çalışan arkeologlar tarafından ortaya çıkarılan bir mezarda kurban edilmiş at, eşek ve eşek benzeri hayvanlara ait kemikler bulundu. Araştırmacılar, bulunan kemiklerin bazılarının Kunga eşeğine ait olup olmadığı konusunda tartıştılar.

Jill Weber, Kunga eşeğinin kemiklerinin bulunduğu Suriye Umm el-Marra'da mezarları (kurulum A) kazarken © GLENN SCHWARTZ / JOHNS HOPKİNS ÜNİVERSİTESİ
Jill Weber, Kunga eşeğinin kemiklerinin bulunduğu Suriye Umm el-Marra’da mezarları (kurulum A) kazarken © GLENN SCHWARTZ / JOHNS HOPKİNS ÜNİVERSİTESİ

Science Advances’te yayınlanan makalede, bulunan ve üzerinde tartışılan kemiklerin Kungalara ait olduğu ve melezleşmenin nasıl geliştiği anlatıldı.

Kunga eşekleri çivi yazılı tabletlerde ve mühürlerde geçiyor

MÖ 3 bin yılın sonlarında yazılan çivi yazılı tabletlerde ve mühürlerde kungalara atıf yapılıyor.

Çivi yazısıyla yazılan ANŠE.BARxAN kelimesi kungaları ifade etmek için kullanılır.

Makale yazarları, bu eşeklerin diplomasi, tören ve savaşta kullanılmak üzere yetiştirilen güçlü hayvanlar olduğunu söylüyorlar.

Şekil 1 . Kunga'nın ikonografik ve metinsel tasviri. ( A ) UrIII Girsu/Lagaš'tan (British Museum BM23836) bir kil tabletin fotoğrafı ve çizimi üzerinde kunga için MÖ üçüncü binyıl çivi yazısı işaretleri (ANŠE.BARxAN), yan yana yerleştirilmiş çizimde vurgulanan çoklu oluşumları içerir. İlk iki satırda “alanda 1 bur 6 iku (=8.64 ha) olan, (ANŠE.BARxAN – kralın tek paydaları) iletilen arpa parselleri” yazıyor (çizim ve tercüme K. Maekawa'nın izniyle). ( B ) Ur Standardından bir detay, savaşta dört tekerlekli bir vagonu çeken eşit bir takımı gösteriyor (fotoğraf: The British Museum Images). ( C ) Ur'daki bir kraliyet mezarından dekoratif atlı bir dizgin halkasının görüntüsü, çağdaş ve Ur Standardında görünenlere benzer. ( D) Nineveh paneli: “yabani eşek avı” (645 - 635 BCE) (British Museum, Londra). Şekil S8, gösterilen denklerin kaballin olmadığını doğrulayan ek panelleri göstermektedir. (C ve D) British Museum, Londra; fotoğraf kredisi: E. Andrew Bennett.
Şekil 1 . Kunga’nın ikonografik ve metinsel tasviri. ( A ) UrIII Girsu/Lagaš’tan (British Museum BM23836) bir kil tabletin fotoğrafı ve çizimi üzerinde kunga için MÖ üçüncü binyıl çivi yazısı işaretleri (ANŠE.BARxAN), yan yana yerleştirilmiş çizimde vurgulanan çoklu oluşumları içerir. İlk iki satırda “alanda 1 bur 6 iku (=8.64 ha) olan, (ANŠE.BARxAN – kralın tek paydaları) iletilen arpa parselleri” yazıyor (çizim ve tercüme K. Maekawa’nın izniyle). ( B ) Ur Standardından bir detay, savaşta dört tekerlekli bir vagonu çeken eşit bir takımı gösteriyor (fotoğraf: The British Museum Images). ( C ) Ur’daki bir kraliyet mezarından dekoratif atlı bir dizgin halkasının görüntüsü, çağdaş ve Ur Standardında görünenlere benzer. ( D) Nineveh paneli: “yabani eşek avı” (645 – 635 BCE) (British Museum, Londra). Şekil S8, gösterilen denklerin kaballin olmadığını doğrulayan ek panelleri göstermektedir. (C ve D) British Museum, Londra; Fotoğraf: E. Andrew Bennett.

Yazarlar “zoolojik sınıflandırmaları hiçbir zaman kesin olarak belirlenmemiştir. Suriye, Umm el-Marra’da Erken Tunç Çağı’na ait zengin mezarlarda ortaya çıkarılan tek boynuzlu atların morfometrik analizi, onları bilinen diğer tek boynuzlu at türleri için bildirilen aralıkların ötesine yerleştirdi”

Göbekli Tepe’den gelen ~ 11.000 yıllık bir Suriye yaban eşeği (hemippe) ve hayatta kalan son iki hemippe ile birlikte bu ~ 4500 yıllık tek eşlilerden birinin genomlarını sıraladık. Kungaların dişi evcil eşekler ile erkek hemipler arasındaki F1 melezleri olduğu sonucuna vardık ve böylece melez hayvan yetiştiriciliğinin en eski kanıtlarını belgeledik” dedi.

Ur Standardında (MÖ 2600) tasvir edilen savaş arabalarından çeken bazı kúngalar (Littauer & Crouwel, 1979'dan sonra).
Ur Standardında (MÖ 2600) tasvir edilen savaş arabalarından çeken bazı kungalar (Littauer & Crouwel, 1979’dan sonra).

Kungalar, at ve eşeğin çiftleşmesinden doğan katırlar gibi kısırdı. Bir kunganın yetiştirilmesi için her defasında bir dişi eşeğin Suriye yaban eşeği ile çiftleştirilmesi gerekiyordu. Kunga kendi arasında çiftleşemezdi.

Atlardan önce Mezopotamya topraklarında görülen Kunga eşeği, dönemin diğer hayvanlarına göre pahalıydı.

İri görünümlü kungalar, Tanrı, Tanrıça ve soyluların arabasını çekiyorlardı. Ayrıca, savaş arabalarında da kullanılıyor daha az gösterişli olanlar ise sabana koşuluyordu.

Suriye yaban eşeği, “20. yüzyılın başlarında alt türlerin soyu tükenene kadar tüm modern eşeklerin en küçüğü” olduğu için modern çağa ulaşamadı.

Banner
Benzer Yazılar

Yazılı kaynaklar, cinsiyetle ilgili öpüşmenin 4.500 yıl önce Mezopotamya halkları arasında görüldüğünü ortaya koyuyor

18 Mayıs 2023

18 Mayıs 2023

Kopenhag ve Oxford Üniversitesi’nden araştırmacılar, Mezopotamya’da elde edilen yazılı kaynaklarda cinsiyetle ilgili öpüşmenin 4.500 yıl önce Mezopotamya halkları arasında görüldüğünü...

Tarihteki İlklerin Uygarlığı “Sümerler”

30 Eylül 2020

30 Eylül 2020

Tarihteki birçok ilkler Sümerler tarafından bulunmuştur.  Bu kadar önemli bir topluluk olan Sümerlilerin Mezopotamya’ya nereden ve nasıl geldikleri hala cevap...

Dünya’nın En Eski Müşteri Şikayeti 3800 Yaşında

17 Ocak 2021

17 Ocak 2021

Aldığımız üründen memnun kalmadığımız zaman hemen hemen hepimizin yaptığı şey ürün hakkında şikayetçi olmaktır. Bunu bazen müşteri hizmetlerini arayarak bazen...

Mısır’da 59 Antik Tabut Bulundu

9 Kasım 2020

9 Kasım 2020

Mısır‘daki arkeologlar, 2500 yıldan daha uzun bir süre önce gömülmüş 59 adet iyi korunmuş ve mühürlenmiş ahşap tabutun keşfini duyurdu....

Deniz Kavimleri Kimdir?

6 Kasım 2020

6 Kasım 2020

Karanlık çağın başlangıcı olarak görülen Deniz kavimleri aslında kimdir ve nereden gelmişlerdir? Tarihi belgelerde adları geçer ama çoğunlukla onların kim...

Balawat (Imgur Enlil) Kapı Kabartmaları

2 Mart 2021

2 Mart 2021

Balawat, Dicle ve Zap Irmağının keşiştiği yani Assur üçgeni adı verilen bölgede yer almaktadır. Birinci başkent Kalhu güneyde, Durşarrukin en...

AlUla, Eski Arap Medeniyetlerinin Yaşayan Müzesi

4 Kasım 2020

4 Kasım 2020

Al Ula vahası, modern Tayma şehrinin yaklaşık 110 km güneybatısında ve Medine’nin 380 km kuzeyinde, yemyeşil Wadi Al-Qura veya “köyler...

Musul’da Asur dönemi anıtsal kaya oyma kabartması ortaya çıkarıldı

18 Ekim 2022

18 Ekim 2022

Iraklı arkeologlar tarafından Musul’da Maşki Kapısı’nda başlatılan kazı çalışmalarında Asur dönemi anıtsal kaya oyma kabartması ortaya çıkarıldı. Oymalar, M.Ö. 705’ten...

Aššur Medeniyetinde Kan Parası

5 Ocak 2021

5 Ocak 2021

Bir kişinin kazaren ya da kasten öldürülmesi sonrası maktulün ailesine verilen paraya kan parası denilmektedir… Günümüz maddi hukukunda tam olarak...

Son Assur Başkenti “Ninive”

30 Ocak 2021

30 Ocak 2021

Ninive, Kuzey Irak’ta bugünkü Musul kenti yakınında, Dicle Nehri’nin doğu kıyısında bulunan eski bir Asur şehridir. Asur İmparatorluğu, MÖ 25....

Dünyanın en eski kadastro çizimini gösteren kil tablet

5 Ağustos 2021

5 Ağustos 2021

Yerleşik düzene geçilmesi mülkiyet konusunu beraberinde getirmiştir. Arazi mülkiyeti, sınırların belirlenmesi, mülkiyet sahipliği ya da ortaklıklarında görülen uyuşmazlıklar ve daha...

Tarihin Az Bilinen Güçlü Krallığı “Mitanni Devleti”

2 Ekim 2020

2 Ekim 2020

Hurriler; MÖ 16. yüzyılın sonlarına doğru Kuzey-Batı Mezopotamya bugünkü Mardin civarına gelen Indo-Ari kökenli (Indo-Ari terimi Hint-Avrupa dil ailesi içinde...

Fizana Kadar Gidenlerin Görmesi Gereken Şehir Ghat!

12 Kasım 2020

12 Kasım 2020

Ghat başkent Trablus’a 1400 km uzaklıkta, Libya-Cezayir sınırının eteklerinde Fezzan’ın (Fizan) güneybatı bölgesinde, batı Libya çölünde yer alan antik bir...

Katar Müzesi Asaila’da Yaptığı Yeni Keşifleri Duyurdu

13 Ocak 2021

13 Ocak 2021

Katar Müzeleri Arkeoloji Bölümü (QM), Katar’ın batısında, Umm Bab’ın yaklaşık 12 kilometre doğusunda yer alan ve ülkenin en eski arkeolojik...

Antik Asur kenti Nimrud’da tanrıça İştar’ı tasvir eden türünün ilk örneği taş stel ortaya çıkarıldı

27 Haziran 2023

27 Haziran 2023

Pennsylvania Üniversitesi ve Iraklı arkeologlardan oluşan kazı ekibi Asur kenti Nimrud’da tanrıça İştar’ı tasvir eden türünün ilk örneği büyük bir...

Yorumlar
Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

[mc4wp_form id=”621″]