16 June 2024 Gelecek Geçmişin Ürünüdür

Fizana Kadar Gidenlerin Görmesi Gereken Şehir Ghat!

Ghat başkent Trablus’a 1400 km uzaklıkta, Libya-Cezayir sınırının eteklerinde Fezzan’ın (Fizan) güneybatı bölgesinde, batı Libya çölünde yer alan antik bir şehirdir. Şehir, başkenti olan Ghat vilayetini takip ediyor ve kolayca ulaşılabilecek bir hatta sahip. Şehrin ülke içinde rahatça dolaşılabilecek bir havalimanı bulunuyor.

Şehrin sakinleri Tuareg’dir ve nüfusu yaklaşık 32.000’dir. Bunlardan bazıları Amazigh, Tifinagh veya eski Libya harflerini kullanarak Amazigh dili konuşuyor ve yazıyor. Geri kalanlar ise Arapça konuşuyor ve Nijerya ve Nijer kökenli olanlar Hausa dilini konuşuyor.

İsminin kökeni hakkında farklı görüşler bulunmakta. Bazıları ismin yağmurdan (Ghaith) geldiğini yani çöldeki yolcunun ona yiyecek ve su sağladığı anlamına geldiğini söylerken bazıları İsmi Guth olan dindar bir adamdan aldığını ve mezarının hala eski Ghat şehrinde olduğunu söyler. Genellikle bu ikinci söylem halk arasında daha çok rağbet görmektedir.

Eski çağlarda, Ghat, Sahra-ötesi ticaret yolunda önemli bir terminal noktası ve Fezzan’da (Fizan)büyük bir idari merkezdi . Bu bölge , Ubari , Sabha ve Ghadames , artı Güneydoğu Cezayir ( Djanet ve Illizi ) dahil olmak üzere güneybatı Libya’nın çoğunu kapsayan Kel Ajjer Tuareg federasyonu için bir kaleydi .

MÖ 5. yüzyıldan MS 5. yüzyıla kadar, Fezzan , Kartacalılar  ve daha sonra Roma İmparatorluğu – ile Batı ve Orta Afrika’daki Sahelya eyaletleri arasındaki Sahra-ötesi ticaret yollarını işleten bir şehir devleti olan Garamant İmparatorluğu’na ev sahipliği yapmıştır. 13. ve 14. yüzyıl boyunca, Fizan’ı bölümleri parçasıydı.

13 ve 14’üncü yüzyıllar arası Fizan, Kanem İmparatorluğu’nun eline geçti. 17’nci yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu bölgede hakimiyet kurdu. Osmanlı İmparatoru 2. Abdülhamid döneminde Jön Türkler için sürgün yeri olarak kullanıldı çünkü Fizan, başkent İstanbul’dan en uzak toprak parçasıydı. Fizan’a bile giderim ve Fizan’a kadar yolun var sözlerinin çıkış sebebi de budur.

Ghat, coğrafi doğası, vadileri, altın kumları ve onu her yönden sınırlayan dağlarla karakterizedir.

İçinde dünyanın en eski mumyasının bulunduğu (adı Muhuggiag veya Wan Muhuggiag) , Antik Acacus dağları ile çevrili yüksekliği 1000 metreyi bulan bölgede eski bir Türk kalesi bulunur (Wan Mughjaj).

Güney tarafında bir dizi köy vardır. Yaklaşık olarak bu köyler 100 km. uzaklıktadır. M.Ö. 7000 yıllarına dayanan en eski arkeolojik yazıtları içeren bu alan aynı zamanda bölgenin en büyük sıradağlarından olan Tassili sıradağlarına ev sahipliği yapmaktadır.

Ghat Kalesi
Kale, Osmanlı İmparatorluğu tarafından Trablus ve Fezzan döneminde inşa edilmiştir.

Ghat Kalesi

1913 yılında şehri işgal eden İtalyan sömürgecileri tarafından yıkılmıştır. (1943- 1952) İkinci Dünya Savaşı’nın son yıllarında İngilizlerin İtalyanları yenmelerinden sonra kale yeniden inşa edilmiştir.

Bugün şehrin en önemli ve dikkat çekici eserlerinden biridir.

Kalenin tepesine giden yol Ghat antik kentinin patikalarından geçmektedir. Ghat Kalesi’nin tepesinde duran ‘Agram’, şehri ve yakındaki palmiye ağaçlarını kolayca kuşbakışı görülebilir.

Büyüleyici kaya oymaları ve altın kum tepeleri ile Acacus Dağları gibi, kalenin batı duvarının altında acil durumlarda kullanılmış olabilecek bir yeraltı tüneli vardır.

Kaf Ajnoun Dağı (Hayaletler Dağı)

Dağ Ghat’a 35 km, Tahala’ya 25 km uzaklıktadır, Ubari şehrinden başlar ve Ghat şehri ve hatta yaklaşık 600 km olan Cezayir üzerinden başlar. Ve Ghat halkının bu dağlarda çok sayıda hayaletin yaşadığını anlattığı birçok hikaye nedeniyle bu isimle anılır.

Acacus Dağları

Turistik şehir Ghat’ın önemini artıran, Sahra sakinlerinin tarihinde geçmiş dönemlere kadar uzanan Acacus ve Tassili Dağları’ndaki kaya yazıtlarını keşfetme yolunda önemli bir durak olması ve bölge genelinde geçen iklim değişikliğinin büyüklüğü. Farklı renkli kum tepelerinden kemerlere, geçitlere, izole kayalara ve vadilere kadar geniş bir manzara çeşitliliğine sahiptir.

Libya-Acacus dağları

Başlıca görülecek yerler arasında ‘Afzejare’ ve ‘Tin Khlega’ kemerleri bulunmaktadır. Bu bölge Sahra’nın en kurak alanlarından biri olmasına rağmen, tıbbi Calotropis procera gibi bir bitki örtüsü vardır.

Bölge, eski mağaraları ve bu resim ve oymaların önemi nedeniyle 1985 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınan kaya sanatı ile ünlüdür. Resimler 21.000 yıl öncesine tarihlendirilmektedir.

Ghat, çevredeki çöl manzaralarının güzelliğine ek olarak, komşu Tadrart Acacus ve Tassili N’Ajjer dağlarındaki tarih öncesi kaya resimleri ve gravürlerinin varlığı nedeniyle önemli bir turizm merkezidir . Kasabanın önemli bir turistik cazibe merkezi, Koukemen tepesindeki Ghat Kalesi’dir.

Tadrart Acacus

Ghat halkı her yıl Aralık ayı sonunda üç gün boyunca kültür ve turizm festivali düzenler. Festival etkinlikleri arasında folklor gruplarının sanatsal performansları, deve yarışları ve çöl kentlerinin şarkıları eşliğinde sanatsal aktiviteler yer alır.

Ghat, Sahra Çölü’nün kalbinde yer alan bir Libya bölgesi olan Fizan’a özgü sıcak bir çöl iklimine sahiptir . Yaz aylarında ortalama yüksek sıcaklıklar 3 ay boyunca (Haziran, Temmuz, Ağustos) 40 ° C’yi (104 ° F) aşar ve ortalama yüksek sıcaklıklar yılın en soğuk ayında 20 ° C’nin (68 ° F) üzerinde kalır. Kış günleri çok sıcak, güneşli ve kurudur. Yıllık yağış ortalamaları yalnızca 8 mm’dir , konumu dünyanın en kurak yerlerinden biri yapar. Gökyüzü yıl boyunca her zaman açık ve parlaktır.

Gezmek için en uygun zamanları elbette ki Ocak, şubat ve Mart aylarıdır.

Kaynak: Jami Bey, “Ghat ve Çevresi”, Coğrafi Dergi Cilt. 34, No. 2 Ağustos 1909, s. 171–173

Banner
Benzer Yazılar

Kahire’den Mekke’ye giden Darb al-Hajj rotasında keşfedilen büyü ritüellerinde kullanılan eserler

11 Eylül 2023

11 Eylül 2023

1990’larda Kahire’den Mekke’ye giden eski Darb al-Hajj rotasında bulunan eserler, yeni yayınlanan bir araştırmaya göre büyü ritüellerinde kullanılmış olabilir. İsrail Eski Eserler...

Yahudiye Çölü’nde keşfedilen ‘Horoscope’ parşömeni, gizli bir tarikatın inanç şifrelerini ortaya koyuyor

13 Mart 2024

13 Mart 2024

Kudüs’ün doğusundaki Yahudiye Çölü’nde ortaya çıkarılan bir parşömen, eski bir düzenin ezoterik astroloji ve mistisizm uygulamalarının izlerini taşıyor. Binlerce yıl...

Babil Kulesi inşasında kullanıldığı düşünülen tuğla bulundu

4 Kasım 2021

4 Kasım 2021

Dünya’nın 7 harikasından biri olan Babil’in Asma Bahçeleri içinde bulunan Babil Kulesi’nin inşasında kullanıldığı tahmin edilen tuğla bulundu. Babil’i işgal...

Sihirli yılan büyüleriyle süslenmiş bir Mısır mezarı keşfedildi

10 Kasım 2023

10 Kasım 2023

Giza ve Saqqara arasındaki Abusir’deki kazılar sırasında, Çek Mısırbilim Enstitüsü’ndeki (CIE) arkeologlar, mezarın sakinini yılan ısırıklarına karşı koruyan sihirli büyülere...

2.200 yıllık Hanuka sapan taşı keşfedildi

29 Kasım 2021

29 Kasım 2021

İsrail’de Güney Hebron Tepeleri’nde arkeolojik kazı alanı Zif’te 2.200 yıllık Hanuka sapan taşı keşfedildi. Keşif, Pazar günü The Civil Administration’s...

İran Neolitiğinin Başlangıcı Ve Gelişimi

17 Ekim 2020

17 Ekim 2020

İran bugün Bereketli Hilal olarak adlandırılan bölgenin içinde kalır. Bu bölge bilinen en eski kültürlerin ev sahibi  ve yerleşik düzenin...

İnşaat işçileri 2 bin yıllık Roma mezarları buldu

17 Şubat 2022

17 Şubat 2022

Erken, Orta, Geç Tunç Çağı, Arkaik Dönem, Mısır, Roma, Bizans kültür izlerine ev sahipliği yapan Gazze Şeridi’nde Mısır tarafından finanse...

Sümer kenti Lagash’ta 5000 yıllık kamusal yemek alanı keşfedildi

2 Şubat 2023

2 Şubat 2023

Sümer kenti Lagash’ta devam eden kazılarda arkeologlar 5000 yıllık kamusal alan keşfettiler. Güney Mezopotamya’nın en büyük ve güçlü kentlerinden olan...

Kendini demir halkalarla zincirleyen Bizans keşişe ait iskelet bulundu

5 Ocak 2023

5 Ocak 2023

Kudüs yakınlarında 2017 yılında gerçekleştirilen kazılar sırasında kendini demir halkalarla zincirleyen Bizans keşişe ait iskelet bulundu. Kilolarca ağırlıkta demir halkalarla...

Dicle Nehri kenarında 3400 yıllık Mitanni Kenti ortaya çıkarıldı

30 Mayıs 2022

30 Mayıs 2022

Medeniyetin yeşerdiği topraklar olarak bilinen Mezopotamya’da 3400 yıllık Mitanni Kenti ortaya çıkarıldı. Mezopotamya’yı oluşturan iki nehirden biri olan Dicle nehrinin...

İsrail’de Yunanca yazılı sapan taşı bulundu

8 Aralık 2022

8 Aralık 2022

İsrailli arkeologlar Yavne arkeolojik alan içinde yer alan antik sarayda Yunanca yazılı 2200 yıllık sapan taşı buldular. Sapan taşı, Helenistik...

Arkeologlar, Kıpti, Yunanca ve Arapça olarak yazılmış metinler içeren ostraca (kil kap parçası) koleksiyonu buldu

20 Aralık 2021

20 Aralık 2021

Mısır ve Alman arkeologlardan oluşan bir ekip Sohag Tel Atribis’teki Al-Sheikh Hamad arkeolojik sahasında demotik, hiyeratik, Kıpti, Yunanca ve Arapça...

Dünya’nın En Eski Müşteri Şikayeti 3800 Yaşında

17 Ocak 2021

17 Ocak 2021

Aldığımız üründen memnun kalmadığımız zaman hemen hemen hepimizin yaptığı şey ürün hakkında şikayetçi olmaktır. Bunu bazen müşteri hizmetlerini arayarak bazen...

Tell El-Amarna nekropolünde 3500 yıllık altın mücevher koleksiyonu keşfedildi

14 Aralık 2022

14 Aralık 2022

MÖ 1346 yılında firavun Amenhotep IV (Akhenaten olarak da bilinir) tarafından başkent olarak inşa edilen Tell El-Amarna kentinin nekropolünde 3500...

Arkeologlar, Sina bölgesinde 3 bin 300 yıllık su kuyuları keşfetti

1 Mart 2022

1 Mart 2022

Mısır’ın Kuzey Sina Bölgesi’nde, Mısır’ı Filistin’e bağlayan Horus Askeri Yolu üzerinde MÖ 13. yüzyıldan kalma su kuyuları keşfedildi. Mısırlı arkeologlardan...

Yorumlar
Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

[mc4wp_form id=”621″]