Van’daki Van Kalesi Höyüğü’nde 2018 yılında yürütülen kazılarda ortaya çıkarılan ve 2.800 yıl öncesine tarihlenen bir Urartu kadınına ait ayak izi, Van Müzesi’nde açılan özel sergiyle ilk kez ziyaretçilerle buluştu. Türkiye Cumhuriyeti’nin 102. yılına ithafen düzenlenen “Urartu’dan Günümüze Kadın” temalı sergi kapsamında teşhir edilen bu iz, yalnızca arkeolojik bir buluntu değil, kadının tarih boyunca üstlendiği görünmeyen emeğin de sessiz bir tanığı olarak değerlendiriliyor.
MÖ 9. Yüzyıla Tarihleniyor
İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Erkan Konyar başkanlığında 2018 yılında yürütülen kazılar sırasında, Van Kalesi’nin kuzey eteklerindeki höyükte kerpiç zemin üzerine basılmış bir ayak izi bulundu. Alandan özel tekniklerle çıkarılarak koruma altına alınan bu iz, antropolojik analizler sonucunda 36 numara olarak belirlendi ve MÖ 9. ila 6. yüzyıllar arasına, yani Urartu Krallığı dönemine tarihlendi.
Kadının Günlük Yaşamına Dair Somut Bir Kanıt
Söz konusu ayak izinin, o dönemde kerpiç yapıların inşa süreçlerine kadınların da aktif olarak katıldığını gösterdiği belirtiliyor. Van Müze Müdürü Bülent Demir, yaptığı açıklamada şu ifadelere yer verdi:
“Kerpiç yapımı geleneksel olarak ev halkı, özellikle de kadınlar tarafından yürütülen bir faaliyetti. Bu ayak izi, yalnızca teknik bir iz değil, aynı zamanda binlerce yıl öncesine ait bir emeğin, varoluşun ve kadının sessiz tanıklığını taşıyor.”
Ayak izinin bulunduğu zeminin henüz kuruma aşamasında olduğu düşünülüyor. Bu da iz bırakan kadının, yapının inşası sırasında aktif olarak orada bulunduğunu, muhtemelen yapı ustalarından biri olduğunu gösteriyor. Antropologlar, bu iz sayesinde dönemin gündelik yaşamına, üretim sürecine ve toplumsal cinsiyet rollerine dair yeni yorumlar yapılabileceğini ifade ediyor.
2025: Aile Yılı’na Özel Tematik Sergi
Sergi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 2025 yılını “Aile Yılı” ilan etmesi kapsamında Kültür ve Turizm Bakanlığı öncülüğünde hazırlanan “100+2 Süreli Müze Sergileri” projesi kapsamında gerçekleştirildi. Anadolu’nun kadim kültürel zenginliğini çağdaş bir sergi diliyle bir araya getiren proje, ziyaretçilere geçmişin görünmeyen yüzlerini sunmayı amaçlıyor.
Sergi kapsamında, yalnızca ayak izi değil, aynı zamanda Urartu dönemine ait kadın figürinleri, seramik kaplar, ev eşyaları ve süsleme nesneleri de yer alıyor. Bu da sergiyi salt bir arkeolojik sunumun ötesine taşıyarak kadının üretimdeki, toplumsal hayattaki ve ev içindeki rolünü çok yönlü biçimde ortaya koyuyor.
Ziyaret Bilgileri:
📍 Van Müzesi
📆 12 Temmuz – 31 Ağustos 2025
🎯 Sergi Teması: “Urartu’dan Günümüze Kadın”
📌 Proje: 100+2 Süreli Müze Sergileri (Kültür ve Turizm Bakanlığı)
🧭 Ayak İzi Kazı Başkanı: Prof. Dr. Erkan Konyar
Kapak Fotoğrafı: Orhan Sağlam/AA
