Türkiye’nin en batısında yer alan Gökçeada’da, Uğurlu-Zeytinlik Höyüğü kazılarında Ege tarihini baştan yazacak bir keşif yapıldı. Arkeologlar, adada 8.800 yıl öncesine ait ilk çiftçi topluluklarının evlerini gün ışığına çıkardı. Bu bulgular, şimdiye kadar yalnızca Girit’teki Knossos ile bilinen Neolitik ada yerleşimlerinin yanına yeni bir merkez ekledi.
Ege Adaları’nda İlk Tarımcıların Mimarisi
Kazı başkanı Prof. Dr. Burçin Erdoğu, bulguların benzersizliğini şöyle özetledi:
“Ege Adaları’nda böyle bir mimariyi ilk kez görüyoruz. Yuvarlak planlı, tabana gömülü ve kamış örgü tekniğiyle yapılmış evler, adadaki ilk çiftçi toplumların kalıcı yerleşim izlerini ortaya koyuyor.”
Son kazı sezonunda gün yüzüne çıkarılan beş yapı, MÖ 6800’e tarihleniyor. Bu evler yalnızca tarımın değil, yerleşikliğin de Ege adalarına nasıl taşındığını somutlaştırıyor.
Tarımla Gelen Kalıcı Yaşam
Daha önce bölgede hayvancılık ve tarıma dair izler bulunmuştu; ancak mimari kalıntılar bugüne kadar hiç yoktu. Uğurlu’nun sunduğu evler, ada çiftçilerinin kısa süreli ziyaretçiler değil, köklü topluluklar olduğunu kesin biçimde gösteriyor.
Kazılarda ele geçen buğday, arpa ve bezelye kalıntıları, ilk yerleşimcilerin Anadolu’dan getirdikleri tarımı adada sürdürdüklerini kanıtlıyor. Koyun, keçi, sığır ve domuz kemikleri de hayvancılığın önemli bir yer tuttuğunu ortaya koyuyor.
Adalar Arası Ticaretin Erken Kanıtları
Buluntular arasında Melos adasından getirilmiş obsidyen, Anadolu ve Balkan kökenli çakmaktaşları da var. Bu materyaller, 9 bin yıl önce bile Gökçeada’nın izole bir ada değil, geniş bir ticaret ve iletişim ağının parçası olduğunu gösteriyor.
Knossos’un Kardeşi: Uğurlu
Bugüne kadar Ege adalarında bilinen tek erken tarım yerleşimi Girit’teki Knossos’tu. Gökçeada’daki keşifle birlikte bilim dünyası, kuzey Ege’de de aynı döneme tarihlenen ikinci bir merkez kazandı. Bu da Uğurlu’yu Knossos’un adeta “kardeş şehri” haline getiriyor.
Uğurlu-Zeytinlik Höyüğü artık yalnızca Türkiye arkeolojisi için değil, tüm Ege tarihinin en kritik noktalarından biri olarak görülüyor.
Ege Tarihi Yeniden Yazılıyor
Bu keşif, tarımın yalnızca karadan değil, deniz aşırı yolculuklarla da yayıldığını açık biçimde kanıtlıyor. Prof. Erdoğu’ya göre Gökçeada bulguları, “Neolitik yaşam biçiminin adalara nasıl taşındığını anlamamızda dönüm noktası” niteliğinde.
Kazılar ilerledikçe Uğurlu’nun, tarım, mimari ve toplumsal yaşamın Ege adalarına yayılışında daha da büyük sırları açığa çıkarması bekleniyor.
