Uluslararası bir araştırma ekibi, dünyanın en eski şehirlerinden olan Çatalhöyük de yan yana gömülen çocukların ve yetişkinlerin birbirleriyle ilişkili olmadığını buldu.
Çatalhöyük, MÖ 7100 ile 5950 yılları arasında yaklaşık 1.200 yıl boyunca sürekli yerleşim gördü. En büyük refah döneminde, yerleşim yerinin yaklaşık olarak 6000 kişinin ikamet ettiği tahmin edilmektedir.
Hane içi gömülerin çok olması arkeologların bu gömülü kişilerin birbirleriyle akraba olup olmadıklarını merak ettirdi.
Poznań’daki Adam Mickiewicz Üniversitesi’nden bilim adamlarının da dahil olduğu uluslararası araştırma ekibi, Aşıklı Höyük ve Çatalhöyük şehirlerine gömülen kişilerden elde edilen 22 genomu inceledi.
Araştırmacılara göre, bazı tarih öncesi şehirlerde evler, akraba gruplarının üyeleri için mezar yeri işlevi görürken, Çatalhöyük gibi diğer yerlerde bir evin altına gömülen yetişkinler ve çocuklar birbirleriyle ilişkili değildi. Sonuçlar Current Biology dergisinde yayınlandı .
Arkeologlar, Neolitik Çağ’da Orta Doğu’da yaşayan insanların yalnızca kalıcı evler inşa eden değil, aynı zamanda kullanımları sırasında ölülerini altlarına gömen ilk yerleşik tarım toplulukları olduğunu söylediler.
Araştırmacılar: “Bu gelenek uzun zamandır biliniyor, ancak bu yerleşim yerlerinde yaşayanların sosyal örgütlenmeleriyle ilişkisi bir tahmin meselesiydi. Bazı araştırmacılar, gömülü kişilerin biyolojik ailelerin üyeleri olduğunu varsayarken, diğerleri genetik temelli değil daha karmaşık yapılar olarak değerlendirdiler. ”
Ekip, sorunu çözmek için birkaç Neolitik yerleşim yerinden düzinelerce gömüyü analiz etti. Önde gelen araştırmacılardan biri, Poznań’daki Adam Mickiewicz Üniversitesi Biyoloji Fakültesi İnsan Biyolojisi ve Evrimi Enstitüsü’nden Dr. Maciej Chyleński idi. 2019’da mitokondriyal genomlara dayanarak, Çatalhöyük’te evlerin tabanlarının altına gömülen insanlar arasında anne soyunun var olmadığını gösterdi.
Araştırmacılar: “Projenin devamında, araştırmayı bölgedeki diğer bölgelere genişletmek önemliydi, ancak en önemlisi, genetik olarak zayıf korunmasına rağmen araştırmayı çok daha yüksek çözünürlükte sağlayan nükleer DNA’yı kullanmaktı. Test edilen numunelerdeki malzeme, Aşıklı Höyük ve Çatalhöyük olmak üzere iki bölgeden gelen 60’tan fazla numuneyi analiz ettik, ancak büyük olasılıkla olumsuz çevre koşulları nedeniyle sadece 22 numune için yeterli kalitede genetik materyal elde edilebildi. ”
Araştırmacılar bu verileri, Anadolu’daki diğer üç yerleşim yerinde (Boncuklu Höyük, Barcın ve Tepecik-Çiftlik) elde edilen daha önce yayınlanmış birkaç düzine genomla karşılaştırdı ve daha sonra bunları bireyin içinde veya yakınında gömülü insanlar arasındaki akrabalık derecesini tahmin etmek için kullandı.
Eski yerleşim yerlerinde (yaklaşık 10.000 yıllık) Boncuklu Höyük ve Aşıklı Höyük’te, ölülerin nispeten sıklıkla biyolojik akrabalarının yakınına gömüldüğünü buldular: kardeşler, ebeveynler veya çocuklar. Ancak bu kuralın istisnaları vardı.
Araştırmacılara göre, daha sonraki yerleşim yerleri olan Çatalhöyük ve Barcın (yaklaşık 8.500 yaşında) için daha ilgi çekici sonuçlar elde edildi. Bu dönemde, insan yerleşimleri önemli ölçüde arttı ve sabitlendi. Bu iki yerleşim yerinde, araştırmacılar DNA’yı çoğunlukla çocuk ve bebek mezarlarından elde etmeyi başardılar.
Araştırmacılar şunları söyledi: “Bu tür birkaç gömülü binalarda, gömülü çocuklar arasındaki biyolojik ilişkilerin nispeten daha nadir olduğu ortaya çıktı.”
Veriler, Dr. Chyleński’nin mitokondriyal genomlar temelinde daha önce çıkardığı sonuçları, bu insanların biyolojik ailelere ait olduğuna dair hiçbir kanıt bulunmadığını doğruluyor. Araştırmacılar, Çatalhöyük’teki sosyal yapının ve muhtemelen o döneme ait diğer yerleşim yerlerinin genetik ilişkiye dayanmadığı sonucuna varıyorlar.
Yayının ortak yazarı Profesör Arkadiusz Marciniak: “Erken Neolitik toplulukları tam olarak anlamaktan hâlâ uzağız, ancak onların organizasyonu biyolojik akrabalık veya ataerkil akrabalık ilişkilerine dayanan yapıdan kesinlikle önemli ölçüde farklıydı. Sosyal organizasyonun temeli, muhtemelen bireysel hanelerde yaşayan bireyleri ve insan gruplarını birbirine bağlayan karmaşık bir sosyal olarak düzenlenmiş bağımlılıklar ve bağlantılar sistemiydi. ”
Kaynak: PAP
