5 July 2022 Gelecek Geçmişin Ürünüdür

M.Ö. 8000 Yılında Çatalhöyük İnsanı Ne Yiyor Ne İçiyordu?

Yerleşik kültürün ilk örneği olan Çatalhöyük’de M.Ö. 8000 yılında yaşayan insanlar ne yiyor ne içiyordu? Bu sorunun cevabını Max Planck Institute for the Science of Human History, Berlin Freie Universität ve York Üniversitesi’nden araştırmacılar tarafından yönetilen uluslararası bir ekibin çalışmaları ile bulduk.

Yaklaşık 8000 yıl önce tarih öncesi yerleşim yeri olan Çatalhöyük’te yaşayan insanların beslenme alışkanlıkları, seramik kaselerindeki ve kavanozlarındaki proteinleri analiz ederek şaşırtıcı bir kapsam ve ayrıntıyla tamamlandı. Bu yeni yaklaşımı kullanarak, uluslararası bir araştırma ekibi, şu anda Türkiye’de olan Orta Anadolu’daki bu erken tarım alanından gelen gemilerin tahıllar, baklagiller, süt ürünleri ve et içerdiğini ve bazı durumlarda gıda maddelerini belirli türlere daralttığını belirledi.

Max Planck Institute for the Science of Human History, Berlin Freie Universität ve York Üniversitesi’nden araştırmacılar tarafından yönetilen uluslararası bir ekip, Orta Anadolu’nun yerleşim yeri olan Çatalhöyük’teki erken dönem çiftçilerin beslenme alışkanlıkları hakkında detayları ortaya çıkardı. Araştırmacılar, bölgeden çıkarılan antik çömlek ve kavanozlardaki kalıntılardan elde edilen proteinleri analiz ederek, orada yenen yiyeceklerin kanıtlarını bulabildiler. Önceki çalışmalar, bölgedeki saksı kalıntılarına bakmış olsa da, bu, bitkileri ve hayvanları daha spesifik olarak, bazen tür seviyesine kadar tanımlamak için kullanılabilen proteinleri ilk kullanan oldu.

Diyetten türetilen protein tanımlamalarının özeti. Soldaki grafik, parçanın iç duvarından çıkarılan proteinleri özetliyor ve sağdaki grafik, iç duvardaki kalsifiye birikintilerden çıkarılan proteinleri özetliyor. Dolgulu simgeler, cins veya tür seviyesine protein atamalarını temsil ederken, şeffaf simgeler daha yüksek taksonomilere (alt aile, aile) tanımlamaları temsil eder. CW20 ve CW27 örneklerinde, koyun ve keçileri içeren geviş getiren hayvanların taksonomik seviyesinde kan proteini belirlendi. Örnek CW24’te süt proteini, sığır veya koyun ailelerine tahsis edilebilir.
© Jessica Hendy; Hendy vd. 2018. Batı Çatalhöyük’teki seramik kaplardan elde edilen antik proteinler, gizli mutfağı ortaya çıkarıyor erken çiftçiler. Nature Communications, DOI: 10.1038 / s41467-018-06335-6. [az]
Bu çalışma için araştırmacılar, Çatalhöyük Batı Höyüğünden, alanın işgalinin sonlarına doğru MÖ 5900-5800 gibi dar bir zaman dilimine tarihlenen kap parçalarını analiz ettiler. İncelenen kap parçaları, rekonstrüksiyonlarda gösterildiği gibi açık kaselerden ve kavanozlardan geldi ve iç yüzeylerinde kireçlenmiş kalıntılar vardı. Günümüzde bu bölgede pişirme kaplarının iç kısmında kireç kalıntısı çok yaygındır. Araştırmacılar, kalıntı birikintileri de dahil olmak üzere seramiğin çeşitli bölümlerinden alınan örneklerde, kapların ne tuttuğunu belirlemek için son teknoloji protein analizlerini kullandılar.

Seramik kaselerde ve kavanozlarda geride kalan besin proteinleri

Analiz, kapların tahıl, baklagiller, et ve süt ürünleri içerdiğini ortaya koydu. Süt ürünlerinin çoğunlukla koyun ve keçilerden ve ayrıca sığır (sığır) ailesinden geldiği gösterilmiştir. Bu hayvanların kemikleri sahada bulunurken ve daha önceki lipit analizleri kaplardaki süt yağlarını tespit ederken, araştırmacılar ilk kez hangi hayvanların sütleri için kullanıldığını belirleyebildiler. Bulunan bitki kalıntılarına paralel olarak tahıllarda arpa ve buğday, baklagillerde bezelye ve fiğ bulunuyordu. Et ve kan içermesi muhtemel olan süt ürünü olmayan hayvansal ürünler, esas olarak keçi ve koyun ailesinden, bazı durumlarda ise sığır ve geyiklerden geliyordu. İlginç bir şekilde, tencerelerin çoğu, tek bir kapta birden fazla gıda türünün kanıtını içeriyor.

Bununla birlikte, belirli bir kapta, bir kavanozda, yalnızca süt ürünleri için, sütün peynir altı suyu kısmında bulunan proteinler biçiminde kanıtlar vardı. “Bu özellikle ilginç, çünkü bölge sakinlerinin taze sütü lor ve peynir altı suyuna ayıran süt ürünleri üretim yöntemlerini kullanıyor olabileceğini gösteriyor. Max Planck Institute for the Science of Human History’nin baş yazarı Jessica Hendy, ayrıca peynir altı suyunu daha sonra tutmak için özel bir tekneye sahip olduklarını, yani peynir altı suyunu lor ayrıldıktan sonra ek amaçlar için kullandıklarını gösteriyor ”diyor. Bu sonuçlar bu dairying en az 6 beri bu alanda devam etmekte göstermek inci binyıl ve bu insanlar inek, koyun ve keçi de dahil olmak üzere bir hayvanın çoklu fark türlerinin, süt kullanılır.

Bununla birlikte, araştırmacılar, arkeolojik kayıtlara dayanarak, Çatalhöyük’te, inceledikleri kaplarda yer almayan veya proteinleri tanımlamak için kullandıkları veri tabanlarında bulunmayan çok daha fazla çeşitlilikte gıdaların, özellikle de bitkisel yiyeceklerin yenildiğini vurgulamaktadır . Araştırmacılar tarafından kullanılan “shotgun” proteomik yaklaşımları, büyük ölçüde referans sekans veri tabanlarına bağlıdır ve birçok bitki türü temsil edilmemiştir veya sınırlı temsile sahiptir. Örneğin, veri tabanlarında fiğ için sadece 6 protein dizisi var. Buğday için yaklaşık 145.000 var ”diye açıklıyor Hendy. “Gelecekteki çalışmanın önemli bir yönü, bu veri tabanlarının daha fazla referans dizisiyle genişletilmesi gerekecek.”

Çatalhöyük’teki modern ve antik kaplardan kireçlenmiş çökel örnekleri. a) Çatalhöyük yakınlarında kullanılan modern bir çaydanlık üzerinde yoğun kireç birikimi örneği. b) Eski bir numune üzerindeki kireç birikintilerinin yakından görünümü. c) Çanak şeklini gösteren nispeten sağlam bir kap (bu çalışmada analiz edilmemiştir). d) Bu çalışmada, seramik parçalarının iç yüzeyine yapışan kireçlenmeleri gösteren analiz edilen 4 parçadan oluşan bir seçki.
© Ingmar Franz; Hendy vd. 2018. Batı Çatalhöyük’teki seramik kaplardan elde edilen antik proteinler, gizli mutfağı ortaya çıkarıyor erken çiftçiler. Nature Communications, DOI: 10.1038 / s41467-018-06335-6.

Arkeolojik seramiklerde protein analizinin potansiyeli

Eski çömlekçiliğe uygulanan diğer moleküler teknikler, süt ürünleri veya hayvansal yağ kanıtları gibi geniş yiyecek sınıflarını ortaya çıkarabilir, ancak proteinlerin analizi, geçmiş mutfağın çok daha ayrıntılı bir resmini sağlar. Bu çalışmanın sonuçları, gıda maddelerini yerinde tanımlayabilen protein analizlerinin gücünü göstermektedir. Tür düzeyine kadar, 8000 yıl kadar eski örneklerde. Özellikle, seramiğin iç yüzeylerindeki kalıntılar son derece iyi korunmuştu ve bol miktarda bilgi içeriyordu. Bu kalıntıların giderilmesi, koruma ve temizleme sürecinin bir parçası olarak arkeologlar arasında yaygın bir uygulama olabilir. Freie Universität Berlin’den Eva Rosenstock ve çalışmanın kıdemli yazarı “Bu sonuçlar, bu birikintilerin ne kadar değerli olabileceğini vurguluyor ve meslektaşlarımızı kazı sonrası işleme ve temizlik sırasında bunları tutmaya teşvik ediyoruz” dedi.

Kaynak: Hendy, J .; Colonese, AC; Franz, I .; Fernandes, R .; Fischer, R .; Orton, D .; Lucquin, A .; Spindler, L .; Anvari, J .; Stroud, E. vd. : Batı Çatalhöyük’teki seramik kaplardan elde edilen antik proteinler, erken çiftçilerin gizli mutfağını ortaya koyuyor. Nature Communications 9 , 4064 (2018)

https://www.shh.mpg.de/1081398/catalhoyuk-proteins-cuisine

Banner
Benzer Yazılar

Çiftçi Tarlasında Helenistik Döneme Ait Lahit Buldu

9 Nisan 2021

9 Nisan 2021

İçindekiler1 Tarlasını sürerken 2000 yıllık lahit buldu2 “Helenistik Döneme Ait Olduğu Değerlendirilen…”3 “İskelet Geri Bırakıldı”4 Helenistik Dönem Hakkında Kısa Bir...

Geç Hitit döneminden kalma Gerger Kalesi restore ediliyor

6 Haziran 2022

6 Haziran 2022

Geç Hitit beylikler döneminden kaldığı tespit edilen 2200 yıllık Gerger Kalesi, restorasyon ön fizibilite çalışması başlatıldı. Gerger Kalesi, bazı kaynaklara...

Göğe, yıldızlara bakan tanrıça heykeli bulundu

1 Şubat 2022

1 Şubat 2022

İzmir’in Buca ilçesinde 8 bin 500 yıl öncesi yerleşim izlerine rastlanan Yeşilova Höyük’te “Göğe, yıldızlara bakan tanrıça heykeli” bulundu. Kültür...

Murat Tepe Kazılarında Urartu Dönemi Ünik Eserler Bulundu

11 Aralık 2021

11 Aralık 2021

Bingöl il sınırları içerisinde yer alan Kalehan 2 Baraj sularının altında kalan Murat Höyük ve Murat Tepe’de gerçekleştirilen kurtarma kazılarında...

Tokat’ın Antik Comana Potica Kentinde Mısır’ın 18. Hanedanlığına Ait Mühür Bulundu

7 Ocak 2021

7 Ocak 2021

Tokatta bulunan antik Comana Potica kentinde Mısır’ın 18. Hanedanlığına ait bir mühür bulundu. Antik kent Tokat’ın Gümenek köyünde yer almaktadır....

Giresun Adası Kurtarma Kazıları Başlıyor

18 Mayıs 2021

18 Mayıs 2021

Karadeniz Bölgesi’nde insan yerleşimin ilk örneklerinin görüldüğü Giresun Adası’nda kurtarma kazı çalışmaları tekrar başlıyor. Giresun Valiliği’nin konu ile ilgili olarak...

Arkeolog Mehmet Ali Polat, “Kabataş Kazılarında Antik Limana Ulaşacağız”

11 Nisan 2021

11 Nisan 2021

İçindekiler1 Podima mozaik döşemeli bir de avlu ortaya çıkarıldı2 “Alanda milattan önce 6. yüzyıla ait küçük buluntular mevcut”3 “Büyük ihtimalle...

Assur Saraylarından Osmanlıya Kalan Miras “Harem ve Saray Planı”

25 Aralık 2020

25 Aralık 2020

Dünya’da ilk emperyalist yayılımı gerçekleştiren Akad devletinden sonra tarih sahnesine çıkan Assur devleti Akadlıların yayılım hayallerini gerçeğe dönüştürmüştür. MÖ.9 yüzyılda...

Miletos’un “Kutsal Mağarası” Ziyarete Açıldı

2 Ekim 2021

2 Ekim 2021

Antik Çağ’da felsefe, sanat ve bilimin ilerlemesinde önemli bir yere sahip olan Miletos Antik Kenti’nde sağlık tanrısı Asklepios kültüne ait...

Schachner, “Hitit Mahallesi tamamen çıkarılmaya çalışılacak”

3 Eylül 2021

3 Eylül 2021

Anadolu tunç çağı döneminin ilk merkezi devleti olan Hitit İmparatorluğu’nun başkenti Hattuşa’da kazı çalışmaları devam ediyor. Hitit Mahallesi, bu yıl...

Boncuklu Tarla kazılarında 12 bin yıllık tapınak ortaya çıkarıldı

21 Ekim 2021

21 Ekim 2021

Mardin Dargeçit ilçesinde Epipaleolitik dönemden Geç Çanak Çömlek Öncesi Neolitik dönem B evresine kadar kalıntılara ev sahipliği yapan Boncuklu Tarla...

Hititlerden Selçukluya Ev Sahipliği Yapan Beyşehir Müze İstiyor

3 Şubat 2021

3 Şubat 2021

Tarihi M.Ö. 7 bine dayanan Hitit, Selçuklu, Bizans ve Osmanlıya ev sahipliği yapmış birçok tarihi kültürel mekana sahip Konya’nın ilçesi...

Geleneksel düşünceye meydan okuyan antik yerleşimler “Karahantepe ve Taş Tepeler”

5 Aralık 2021

5 Aralık 2021

İnsanlık tarihinin 12 bin yıl öncesine ışık tutan ve arkeoloji dünyasının en büyük keşiflerinden biri olarak kabul edilen Şanlıurfa’daki Göbeklitepe’nin...

Yalova Çobankale’de Hashtag Sembollü Seramik Parçaları

23 Eylül 2021

23 Eylül 2021

Yalova’nın Altınova ilçesinde bulunan Çobankale’de arkeolojik kazılar devam ediyor. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü...

Hititlerde Bira Tutkusu

29 Eylül 2020

29 Eylül 2020

Biranın keşfi günümüzden binlerce yıl öncesine dayanmaktadır. Mezopotamya kültürlerinden başlayarak hemen hemen bir çok uygarlıkta biranın karşılığına denk gelen kelimelerin...

Yorumlar
Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Mail bültenimize katılmak için e-posta adresinizi yazınız.