24 June 2024 Gelecek Geçmişin Ürünüdür

M.Ö. 8000 Yılında Çatalhöyük İnsanı Ne Yiyor Ne İçiyordu?

Yerleşik kültürün ilk örneği olan Çatalhöyük’de M.Ö. 8000 yılında yaşayan insanlar ne yiyor ne içiyordu? Bu sorunun cevabını Max Planck Institute for the Science of Human History, Berlin Freie Universität ve York Üniversitesi’nden araştırmacılar tarafından yönetilen uluslararası bir ekibin çalışmaları ile bulduk.

Yaklaşık 8000 yıl önce tarih öncesi yerleşim yeri olan Çatalhöyük’te yaşayan insanların beslenme alışkanlıkları, seramik kaselerindeki ve kavanozlarındaki proteinleri analiz ederek şaşırtıcı bir kapsam ve ayrıntıyla tamamlandı. Bu yeni yaklaşımı kullanarak, uluslararası bir araştırma ekibi, şu anda Türkiye’de olan Orta Anadolu’daki bu erken tarım alanından gelen gemilerin tahıllar, baklagiller, süt ürünleri ve et içerdiğini ve bazı durumlarda gıda maddelerini belirli türlere daralttığını belirledi.

Max Planck Institute for the Science of Human History, Berlin Freie Universität ve York Üniversitesi’nden araştırmacılar tarafından yönetilen uluslararası bir ekip, Orta Anadolu’nun yerleşim yeri olan Çatalhöyük’teki erken dönem çiftçilerin beslenme alışkanlıkları hakkında detayları ortaya çıkardı. Araştırmacılar, bölgeden çıkarılan antik çömlek ve kavanozlardaki kalıntılardan elde edilen proteinleri analiz ederek, orada yenen yiyeceklerin kanıtlarını bulabildiler. Önceki çalışmalar, bölgedeki saksı kalıntılarına bakmış olsa da, bu, bitkileri ve hayvanları daha spesifik olarak, bazen tür seviyesine kadar tanımlamak için kullanılabilen proteinleri ilk kullanan oldu.

Diyetten türetilen protein tanımlamalarının özeti. Soldaki grafik, parçanın iç duvarından çıkarılan proteinleri özetliyor ve sağdaki grafik, iç duvardaki kalsifiye birikintilerden çıkarılan proteinleri özetliyor. Dolgulu simgeler, cins veya tür seviyesine protein atamalarını temsil ederken, şeffaf simgeler daha yüksek taksonomilere (alt aile, aile) tanımlamaları temsil eder. CW20 ve CW27 örneklerinde, koyun ve keçileri içeren geviş getiren hayvanların taksonomik seviyesinde kan proteini belirlendi. Örnek CW24’te süt proteini, sığır veya koyun ailelerine tahsis edilebilir.
© Jessica Hendy; Hendy vd. 2018. Batı Çatalhöyük’teki seramik kaplardan elde edilen antik proteinler, gizli mutfağı ortaya çıkarıyor erken çiftçiler. Nature Communications, DOI: 10.1038 / s41467-018-06335-6. [az]
Bu çalışma için araştırmacılar, Çatalhöyük Batı Höyüğünden, alanın işgalinin sonlarına doğru MÖ 5900-5800 gibi dar bir zaman dilimine tarihlenen kap parçalarını analiz ettiler. İncelenen kap parçaları, rekonstrüksiyonlarda gösterildiği gibi açık kaselerden ve kavanozlardan geldi ve iç yüzeylerinde kireçlenmiş kalıntılar vardı. Günümüzde bu bölgede pişirme kaplarının iç kısmında kireç kalıntısı çok yaygındır. Araştırmacılar, kalıntı birikintileri de dahil olmak üzere seramiğin çeşitli bölümlerinden alınan örneklerde, kapların ne tuttuğunu belirlemek için son teknoloji protein analizlerini kullandılar.

Seramik kaselerde ve kavanozlarda geride kalan besin proteinleri

Analiz, kapların tahıl, baklagiller, et ve süt ürünleri içerdiğini ortaya koydu. Süt ürünlerinin çoğunlukla koyun ve keçilerden ve ayrıca sığır (sığır) ailesinden geldiği gösterilmiştir. Bu hayvanların kemikleri sahada bulunurken ve daha önceki lipit analizleri kaplardaki süt yağlarını tespit ederken, araştırmacılar ilk kez hangi hayvanların sütleri için kullanıldığını belirleyebildiler. Bulunan bitki kalıntılarına paralel olarak tahıllarda arpa ve buğday, baklagillerde bezelye ve fiğ bulunuyordu. Et ve kan içermesi muhtemel olan süt ürünü olmayan hayvansal ürünler, esas olarak keçi ve koyun ailesinden, bazı durumlarda ise sığır ve geyiklerden geliyordu. İlginç bir şekilde, tencerelerin çoğu, tek bir kapta birden fazla gıda türünün kanıtını içeriyor.

Bununla birlikte, belirli bir kapta, bir kavanozda, yalnızca süt ürünleri için, sütün peynir altı suyu kısmında bulunan proteinler biçiminde kanıtlar vardı. “Bu özellikle ilginç, çünkü bölge sakinlerinin taze sütü lor ve peynir altı suyuna ayıran süt ürünleri üretim yöntemlerini kullanıyor olabileceğini gösteriyor. Max Planck Institute for the Science of Human History’nin baş yazarı Jessica Hendy, ayrıca peynir altı suyunu daha sonra tutmak için özel bir tekneye sahip olduklarını, yani peynir altı suyunu lor ayrıldıktan sonra ek amaçlar için kullandıklarını gösteriyor ”diyor. Bu sonuçlar bu dairying en az 6 beri bu alanda devam etmekte göstermek inci binyıl ve bu insanlar inek, koyun ve keçi de dahil olmak üzere bir hayvanın çoklu fark türlerinin, süt kullanılır.

Bununla birlikte, araştırmacılar, arkeolojik kayıtlara dayanarak, Çatalhöyük’te, inceledikleri kaplarda yer almayan veya proteinleri tanımlamak için kullandıkları veri tabanlarında bulunmayan çok daha fazla çeşitlilikte gıdaların, özellikle de bitkisel yiyeceklerin yenildiğini vurgulamaktadır . Araştırmacılar tarafından kullanılan “shotgun” proteomik yaklaşımları, büyük ölçüde referans sekans veri tabanlarına bağlıdır ve birçok bitki türü temsil edilmemiştir veya sınırlı temsile sahiptir. Örneğin, veri tabanlarında fiğ için sadece 6 protein dizisi var. Buğday için yaklaşık 145.000 var ”diye açıklıyor Hendy. “Gelecekteki çalışmanın önemli bir yönü, bu veri tabanlarının daha fazla referans dizisiyle genişletilmesi gerekecek.”

Çatalhöyük’teki modern ve antik kaplardan kireçlenmiş çökel örnekleri. a) Çatalhöyük yakınlarında kullanılan modern bir çaydanlık üzerinde yoğun kireç birikimi örneği. b) Eski bir numune üzerindeki kireç birikintilerinin yakından görünümü. c) Çanak şeklini gösteren nispeten sağlam bir kap (bu çalışmada analiz edilmemiştir). d) Bu çalışmada, seramik parçalarının iç yüzeyine yapışan kireçlenmeleri gösteren analiz edilen 4 parçadan oluşan bir seçki.
© Ingmar Franz; Hendy vd. 2018. Batı Çatalhöyük’teki seramik kaplardan elde edilen antik proteinler, gizli mutfağı ortaya çıkarıyor erken çiftçiler. Nature Communications, DOI: 10.1038 / s41467-018-06335-6.

Arkeolojik seramiklerde protein analizinin potansiyeli

Eski çömlekçiliğe uygulanan diğer moleküler teknikler, süt ürünleri veya hayvansal yağ kanıtları gibi geniş yiyecek sınıflarını ortaya çıkarabilir, ancak proteinlerin analizi, geçmiş mutfağın çok daha ayrıntılı bir resmini sağlar. Bu çalışmanın sonuçları, gıda maddelerini yerinde tanımlayabilen protein analizlerinin gücünü göstermektedir. Tür düzeyine kadar, 8000 yıl kadar eski örneklerde. Özellikle, seramiğin iç yüzeylerindeki kalıntılar son derece iyi korunmuştu ve bol miktarda bilgi içeriyordu. Bu kalıntıların giderilmesi, koruma ve temizleme sürecinin bir parçası olarak arkeologlar arasında yaygın bir uygulama olabilir. Freie Universität Berlin’den Eva Rosenstock ve çalışmanın kıdemli yazarı “Bu sonuçlar, bu birikintilerin ne kadar değerli olabileceğini vurguluyor ve meslektaşlarımızı kazı sonrası işleme ve temizlik sırasında bunları tutmaya teşvik ediyoruz” dedi.

Kaynak: Hendy, J .; Colonese, AC; Franz, I .; Fernandes, R .; Fischer, R .; Orton, D .; Lucquin, A .; Spindler, L .; Anvari, J .; Stroud, E. vd. : Batı Çatalhöyük’teki seramik kaplardan elde edilen antik proteinler, erken çiftçilerin gizli mutfağını ortaya koyuyor. Nature Communications 9 , 4064 (2018)

https://www.shh.mpg.de/1081398/catalhoyuk-proteins-cuisine

Banner
Benzer Yazılar

Erzurum’da Taşbaba Heykeli Bulundu

3 Haziran 2021

3 Haziran 2021

Orta Asya’da Okunyev kültüründen itibaren başlayan ve Andronova kültür çağı boyunca tüm Avrasya kıtasına yayılan taşbaba heykeli Erzurum’da bulundu. Türk...

İzmir Kazılarında 8.500 Yıllık Küçük El Aleti Ortaya Çıkarıldı

4 Haziran 2021

4 Haziran 2021

2021 arkeoloji kazı faaliyetleri başladı. İlk buluntu haberi 8.500 yıllık küçük bir el aletinin ortaya çıkarıldığı İzmir Bornova ilçesindeki Yeşilova...

Anadolu’da Türk İzleri 4.000 Yıllık Bir Geçmişe Sahip Olabilir

6 Haziran 2021

6 Haziran 2021

İnsan doğduğu Afrika’dan büyük olasılıkla değişen iklim ve beraberinde gelen yiyecek, içecek ve barınma sorunları nedeniyle göç etmeye başladı. Afrika...

Metropolis Antik Kenti’nde 1.800 Yıllık Kadın Heykelinin Çıkarılış Anları

12 Haziran 2021

12 Haziran 2021

İzmir’in Torbalı ilçesinde yer alan Metropolis Antik Kenti 2021 kazı çalışmaları başladı. Metropolis Antik kent kazı çalışmalarının ilk buluntusu 1.800...

Yıkım çalışmaları sırasında 2 bin 500 yıllık boğa figürlü kırlent ortaya çıktı

20 Nisan 2022

20 Nisan 2022

Sinop’ta Kent Meydanı Millet Bahçesi projesi için tarihi surların önünde bulunan yapıların yıkım çalışmaları sırasında 2 bin 500 yıllık boğa...

Karadeniz’in kıyı kesiminde günümüze ulaşan tek Roma tiyatrosu Tios tekrar kazılıyor

4 Aralık 2022

4 Aralık 2022

Karadeniz’in kıyı kesiminde günümüze ulaşabilen tek Roma tiyatrosu Tios, 10 yıl aradan sonra tekrar kazılıyor. Zonguldak Çaycuma ilçesine bağlı Filyos...

Anadolu Neolitik Çağı’na Işık Tutacak Sefertepe Kazıları Devam Ediyor

16 Eylül 2022

16 Eylül 2022

Şanlıurfa’nın Viranşehir ilçesinde yer alan Sefertepe, Anadolu Neolitik Çağı’na ışık tutacak bilgiler vermeye devam ediyor. Göbeklitepe ve Karahantepe ile çağdaş...

2500 Yıllık Afrodit Tapınağı Keşfedildi

2 Ocak 2021

2 Ocak 2021

Arkeologlar, İzmir iline bağlı Çeşme ve Urla ilçesi civarında Tanrıça Afrodit adına yapılmış 2500 yıllık bir tapınak keşfettiler. İzmir’e bağlı...

Aizanoi Antik Kenti’nde Eros, Dionysos ve Herakles heykel başları bulundu

23 Aralık 2022

23 Aralık 2022

Aizanoi Antik Kenti’nde devam eden kazılarda Yunan tanrılarından Eros, Dionysos ve yarı tanrı Herakles’e ait heykel başları ortaya çıkarıldı. Kütahya’nın...

Ulucak Höyük seramiklerinin üzerinde 8 bin yıllık parmak izleri

13 Ağustos 2022

13 Ağustos 2022

Ege Bölgesi’nin en önemli yerleşimi Ulucak Höyük kazılarında ortaya çıkarılan seramik atölyelerinde kullanılan seramik hamurlarının üzerinde 8 bin yıllık parmak...

Theodosius Limanı’ndaki gemi enkazında bulunan 1.600 yıllık kadın sandalet ve tarak

14 Nisan 2023

14 Nisan 2023

Marmara Denizi kıyısında inşa edilen ikinci büyük liman olan Theodosius Limanı’nın (Portus Theodosiacus) kazıları sırasında ortaya çıkarılan 1.600 yıllık sandalet...

Panaztepe kazılarında Erken Tunç Çağı mimari yapılara ulaşıldı

7 Kasım 2021

7 Kasım 2021

İzmir’in Menemen ilçesinde yer alan 5000 yıllık Panaztepe yerleşiminde Erken Tunç Çağı mimari yapılarına ulaşıldı. M. Ö. 3000 yıllarına kadar...

Hitit dönemine ait yaklaşık 2 bin çivi yazılı tablet yapay zeka tarafından okundu

12 Mayıs 2024

12 Mayıs 2024

Dünyada bir ilk olan proje ile binlerce yıllık Hitit tabletleri yapay zeka tarafından okunuyor. Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Gökhan...

3 Bin 500 Yıllık Hitit Kenti Büklükale Kazılarında Yeni Binaların Çıkarılması Hedefleniyor

1 Haziran 2022

1 Haziran 2022

Büklükale, Hitit İmparatorluğu’nun en önemli yerleşim alanlarından biri olarak dikkat çekiyor. Her yıl Mayıs ve Haziran aylarında devam eden Büklükale...

Stratonikeia Antik Kentinin Mitolojik Maskeleri

28 Kasım 2020

28 Kasım 2020

3.000 yıllık Stratonikeia antik kentinde yapılan arkeolojik kazılarda, 2.200 yıl öncesine tarihlendirilen taş blokları süsleyen 10 maske daha ortaya çıktı....

Yorumlar
Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

[mc4wp_form id=”621″]