Mardin’in Dargeçit ilçesine bağlı Ilısu Mahallesi’nde bulunan Boncuklu Tarla’da yapılan kazılarda, 12 bin yıllık, 2 metre 20 santim uzunluğunda oyma taş blok ortaya çıkarıldı.
Boncuklu Tarla’da Geç Epipaleolitik dönemden Neolitik Çağ’a kadar çok sayıda buluntu ortaya çıkarıldı.
Arkeologlara göre Boncuklu Tarla, Göbekli Tepe, Karahantepe ve Sayburç gibi insanlık tarihine ışık tutan önemli bir arkeolojik alan.
Kazı alanında 20.000’den fazla boncuğun bulunması nedeniyle yerleşime “Boncuklu Tarla” adı verildi. Boncuklar genellikle mezarlarda bulunuyordu ve dekoratif amaçlı kullanılıyordu.
Mardin Artuklu Üniversitesi Arkeoloji Bölümü’nden Doç. Dr. Ergül Kodaş liderliğindeki kazılarda yakın zamanda 12.000 yıllık olduğu tahmin edilen bir “kamu binası”nın kalıntıları ortaya çıkarıldı.
Çapı yaklaşık 10 metre olan yapının kalıntıları arasında, 2,20 metre yüksekliğindeki stel (oyma taş blok), minyatür steller, boncuklar, ok uçları ve boğa boynuzları da dahil olmak üzere çok sayıda eser bulundu.
Doç. Dr. Ergül Kodaş, keşfedilen kamusal yapı ve anıtsal taş stel hakkında şunları söyledi:
“İlk olarak kazılarımıza doğu alanı dediğimiz yerde başladık ve burada çok sayıda stel bulduk. Bu bağlamda, o alanda yeni bir stel bulunan bir yapıya ulaştık. Şimdiye kadar sadece bir kısmını kazdık. Bu yapı, Boncuklu Tarla’da Çanak Çömlek Öncesi Neolitik dönemin erken evrelerine giden katmanları açıkça anlamamızı sağladı. Yapı sadece bir kez kullanılmadı; en az dört kez yenilendi ve her yenilemede tabanı doldurularak kullanılmaya devam edildi. Bu, yapının uzun süre kullanıldığını ve daha önce Boncuklu Tarla’da tespit ettiğimiz gibi, sadece bir kez kullanılıp tamamen gömülmediğini, bu yapıda farklı bir uygulama olduğunu düşündürüyor.”
Kodaş, bu büyüklükte büyük bir stel’in hem Boncuklu Tarla’da hem de Yukarı Dicle Vadisi’nde ilk kez bulunduğunu söyledi.
Ayrıca yapıda bulunan maket formundaki minyatür stel, Şanlıurfa bölgesinde bulunan “T” biçimli stellerle benzerlik taşıyor ve iki bölge arasındaki ilişkiyi göstermesi açısından önem taşıyor.
Kamusal bir yapı olduğu düşünülen yapı, Çanak Çömlek Öncesi Neolitik dönemin erken evrelerine aittir. Şu ana kadar ortaya çıkarılan yapılar yalnızca bir kez kullanılmışken, bu yapının uzun bir süredir kullanımda olması dikkat çekicidir.
Kodaş, “Binanın içerisinde sembolik değer taşıyabilecek minyatür steller ve küçük objeler bulduk. Çok sayıda boğa boynuzu ve boğa başı parçası keşfettik. Bu da bu yapının diğerleri gibi özel bir yapı, kamusal bir yapı olduğunu gösteriyor. Ancak stelin boyutu nedeniyle diğerlerinden farklı. Bulduğumuz eserler farklı ve en az dört kez restore edilmiş ve kullanılmış olması nedeniyle farklı. Karbon analizi yaptırmadık ama M.Ö. 10.000 civarına ait olduğunu düşünüyoruz. Binanın içerisinde bulduğumuz küçük eserler, özellikle yontma taş eserler, Boncuklu Tarla’da bu katmanlarda bulduğumuz objelere çok benziyor, onlarla çağdaş. Aynı süreçte kullanılmış ama diğerlerinden farklı olarak uzun süredir kullanılıyor. Yaklaşık 12.000 yıllık olduğunu tahmin ediyoruz.”
Fotoğraflar: Halil İbrahim Sincar/AA
