1100 yıl önce Gazze’den yola çıkan ve Antalya kıyılarında yakalandığı fırtınada sulara gömülen Gazze batığında 1100 yıllık zeytin çekirdeklerini ortaya çıkarıldı.
Gazze Batığındaki su altı arkeololojik kazıları Doç. Dr. Hakan Öniz ve ekibi tarafından sürdürülüyor.
Dr. Hakan Öniz, Kemer ilçesinde devam eden su altı arkeolojisi projesinin kapsamlı araştırmalara ve eserlerin yeni bir müzede sergilenmesine olanak sağladığını açıkladı. 12 aya kadar kazı yapabileceklerini ve ayrıca turistler tarafından bilinmesine rağmen derinliği nedeniyle birçok kişi tarafından erişilemeyen Kaş’taki Besmi Adası’ndaki bir batığı incelemeye başladıklarını belirtti. “Odak noktamız MS 9.-10. yüzyıla tarihlenen amforalar oldu” dedi.
Gemi enkazının, tarihi olarak zeytin üretimiyle bilinen Gazze’den zeytinyağı taşıdığı düşünülüyor. Hakan Öniz , “Gazze bugün genellikle olumsuz çağrışımlar çağrıştırsa da, bölge için daha parlak bir gelecek umuyoruz.”
Gemi bir fırtınaya yakalanıp küçük bir kayaya veya adaya çarptıktan sonra battı. Enkazın kargosunun doğası nedeniyle özellikle ilgi çekicidir.
Öniz, bulunan amforaların tipolojisine dayanarak enkazın Filistin’den geldiğini belirleyebildiklerini belirtti . “Amforalarda benzeri görülmemiş bir şey keşfettik, bu Türkiye için bir ilk,” dedi ve bulgular hakkındaki heyecanını dile getirdi.
Ekip, amforaları kurtarmak için su altı robotları kullandı ve bunlardan birinde, araştırmalarına benzersiz bir boyut katan bir keşif olan zeytin çekirdekleri buldular.
Zeytinin binlerce yıldır Akdeniz’deki denizciler için temel bir gıda olarak önemini vurgulayan Öniz, “Zeytin, Bronz Çağı’ndan beri denizciler için olmazsa olmazdır” dedi.
Dr. Öniz, zeytinlerin amforalarda saklandığında deniz suyunda bir hafta içinde yenilebilir hale gelebileceğini ve aylarca dayanabileceğini, bu nedenle uzun yolculuklar için hayati bir gıda kaynağı olduğunu açıkladı. Ayrıca gemilerin canlı hayvanlar ve ekmek için un haline getirilen buğday taşıdığını da belirtti.
Türkiye’deki su altı araştırmalarının çoğu Akdeniz Üniversitesi tarafından yürütülüyor.
Türkiye kıyılarında türünün ilk örneği olan zeytin çekirdekleri Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından Kemer’de kurulan Akdeniz Su Altı Arkeoloji Müzesi’nde sergilenecek.
Kapak Fotoğrafı: Selma Kunar/DHA
