1980’de bir pazarda çok düşük bir ücretle satın alınan kil baskılı yazıtın MÖ 8. yüzyıl paleo-İbranice olarak yazılmış. Bu kil mühür baskının İsrail topraklarında bulunan en eski yazı olduğu anlaşıldı.
Ben-Gurion Üniversitesi Prof. Yuval Goren’in gözetiminde yıllarca süren sıkı laboratuar testlerinden sonra İsrail Kralı II. Jeroboam’ın (Yarovam) mahkemesinde kullanılan İsrail Topraklarından tartışmasız en eski yazılı kil mühür baskısı olduğu onaylandı.
Bulla olarak bilinen yazıtlı kil, 1980’lerde bir Bedevi antika tüccarından kaynaksız olarak satın alındı ve şimdi II. Jeroboam’ın MÖ 8. yüzyıl hükümdarlığına ışık tutacak.
Eretz Yisrael dergisinin özel bir sayısında İbranice bilimsel bir çalışmanın yayınlanmasından önce Goren, The Times of Israel’e yaptığı açıklamada, “Bu bulla, İsrail Topraklarındaki en eski olmasa da en eski bullalardan biridir” dedi.
Oval bulla, 1904’te Tel Megiddo’da Gottlieb Schumacher’in önderliğindeki bir arkeolojik kazıda bulunan nadir (şuan kayıp) çok daha büyük bir jasper taş mühürle neredeyse aynı. Hem dikkat çekici kayıp mühür hem de yeni doğrulanmış mühür baskısı, üzerinde paleo-İbranice bir yazıt olan mühür kükreyen bir aslanla süslenmiştir: “l’Shema eved Yerov’am” (Hizmetçi / bakan Şema’ya ait Yarovam). Jeroboam II’nin tarihsel olarak MÖ 788’den MÖ 748’e kadar hüküm sürdüğü düşünülüyor.
Bulla, yazıtın yalnızca kısmi bir izlenimine sahiptir, ancak Goren, bunun jasper mühür üzerine kazınmış olanla açıkça aynı olduğunu söyledi. Ben-Gurion Üniversitesi basın açıklamasına göre, kraliyet mührünün çeşitli boyutlarda gelmesi bu çalışma için dikkate değer ve yeni.
Goren, The Times of Israel’e 10 yıl önce mühür baskısının farkına vardığını söyledi. Eski bir nükleer mühendislik profesörü ve sertifikalı antika koleksiyoncusu olan Yigal Ronen, Beersheba yakınlarındaki bir Bedevi pazarından 1980’lerde birkaç sente eşdeğer yalnızca 10 eski İsrail şekeline satın alınmıştı. Ronen, son derece garip koşullar ve ucuz fiyat nedeniyle, başlangıçta küçük, 23,4 milimetre (1 inç) x 19,3 mm (0,75 inç) bulla olasılığını göz ardı etti ve bunun sahtekarlık veya basit bir kopya olduğunu düşündü.
Daha sonrasında testlerin yapılmasına karar verildi ve yaklaşık 5 sene önce eser üzerinde testler yapılmaya başlandı. Bu testlerde bu tür bullalar’ın nasıl kullanıldığı ve günümüze kadar bozulmadan nasıl geldiği konusu üzerinde de duruldu. Bu kil mühür baskılarının kullanıldıktan sonra yeniden fırınlandığına dair görüşlerde bildirildi.
Bu yeni bulla gibi İsrail Krallığı’ndan bir mühür bulmak son derece nadir olsa da, Yahuda Krallığı’nda keşfedilen yüzlercesi var. Bazılarının papirüse, bazen kumaşlara ve bazen de tahtaya – belki kutular, belki çuvallara – mühürlendiğine dair işaretler olduğunu söyledi.
Goren açıklamalarında, “Mühürlerin bugünün imzası gibi davrandığına inanıyoruz” dedi.
Bu haberimizi de okumak isteyebilirsiniz!
