Kuzey Sina’da, antik Horus Askerî Yolu üzerinde yürütülen kazılarda Mısır’ın Yeni Krallık Dönemi’ne (MÖ 16.–11. yy) tarihlenen dev bir kale gün yüzüne çıkarıldı.
Tell el-Haruba arkeolojik alanında keşfedilen bu yapı, Mısır’ın doğu sınırlarını korumak amacıyla inşa edilen kaleler zincirinin en büyük ve en sağlam halkalarından biri olarak değerlendiriliyor.
Yaklaşık 8.000 metrekarelik alanı kaplayan kale, Akdeniz kıyısına yakın bir noktada yer alıyor ve uzmanlara göre Thutmosis I döneminde aktif olarak kullanılmış.
Mısır’ın Doğu Sınırını Koruyan Savunma Hattı
Mısır Turizm ve Eski Eserler Bakanı Şerif Fethi, keşfin “eski Mısırlıların askerî mühendislikteki dehasını gözler önüne serdiğini” belirterek, “Bu kale yalnızca taşlardan oluşan bir savunma yapısı değil, Nil Vadisi’ni Asya’ya bağlayan yolların stratejik koruma noktasıdır,” dedi.
Yüksek Eski Eserler Konseyi Genel Sekreteri Dr. Muhammed İsmail Halid ise kalenin, “Yeni Krallık döneminde Mısır’ın doğu sınırında kurduğu savunma ağını yeniden inşa etmede eksik parçayı tamamladığını” vurguladı.
Kazılarda kalenin güney surunun yaklaşık 105 metrelik kısmı ortaya çıkarıldı; 2,5 metre kalınlığındaki bu surda 11 savunma kulesi ve 2,2 metrelik yan bir geçit bulundu. Ayrıca zigzag planlı bir batı suru, askerî yaşam alanlarını çevreleyen bölmeler ve garnizonun günlük yaşamına dair çok sayıda buluntu tespit edildi.
Askerî Yaşamın İzleri
Buluntular arasında farklı türde keramik kaplar, 18. Hanedan dönemine ait temel adakları ve Kral Thutmosis I’in ismini taşıyan bir mühür yer alıyor.
Ayrıca kazı alanında büyük bir ekmek fırını, yanında fosilleşmiş hamur kalıntıları ve Ege Adaları’ndan getirilmiş volkanik taşlar bulundu. Bu detaylar, kalenin yalnızca bir savunma noktası değil, aynı zamanda askerlerin yaşadığı ve üretim yaptığı tam teşekküllü bir askerî yerleşim olduğunu gösteriyor.
Mısır Eski Eserler Sektörü Başkanı Muhammed Abdül-Bedi, “Bu kaleler, Mısır’ın yalnızca tapınaklardan ibaret olmadığını; güçlü kurumlar, lojistik sistemler ve askerî düzen üzerine kurulu bir uygarlık olduğunu bir kez daha kanıtlıyor,” ifadelerini kullandı.
Tarihin Kıyısındaki Dev Yapı
Yeni keşfedilen kale, 1980’lerde aynı bölgede keşfedilen ve ondan yaklaşık 700 metre güneybatıda yer alan eski kalenin üç katı büyüklüğünde.
Yetkililer, bu yeni kalenin Akdeniz kıyısında yer alan bir askerî limanla bağlantılı olduğunu düşünüyor. Ayrıca surların bazı bölümlerinde ardışık onarımlar ve giriş düzenlemeleri tespit edildi; bu da yapının yüzyıllar boyunca aktif kaldığını gösteriyor.
Keşif, Tell Hebua, Tell el-Borg ve Tell el-Abiad gibi diğer Horus Yolu kaleleriyle birlikte Mısır’ın kuzeydoğu sınırını koruyan **“ilk savunma hattı”**nın önemli bir halkasını oluşturuyor.
