İzmir Körfezi’nin güney sahil şeridi üzerinde, Urla ilçesinin sınırları içerisinde bulunan Klazomenai Antik Kenti kazılarında ortaya çıkarılan 2 bin 600 yıllık sunu kapları İzmir Arkeoloji Müzesi’nde sergileniyor.
On iki İyonya kenti arasında sayılan Klazomenai nekropolünde yapılan kazılarda ele geçen sunu kapları İzmir Arkeoloji Müzesi’nin “Göremediklerinizi Göreceksiniz Projesi” kapsamında ziyarete açıldı.
Yunan nehir tanrısı Achelous’u betimleyen, boğa, kuş ve çanak şekli verilen kapların bulunduğu 2 bin 600 yıllık sunu kapları ölü hediyesi olarak kullanılmış.
Tanrılara adanan kutsal sunu kapları hakkında AA muhabirine bilgi veren İzmir Arkeoloji Müzesi Müdürü Hünkar Keser, İzmir genelinde 200’e yakın sondaj kazısı yaptıklarını, taşınır ve tanışmaz kültür varlığına rastlanması durumunda bu alanlarda kurtarma kazısı gerçekleştirdiklerini söyledi.
Kurtarma kazılarında benzersiz eserlere rastladıklarını ifade eden Keser, Urla’daki Klazomenai kazısından da pişmiş topraktan yapılmış çok özel figürlere sahip eserlerin çıkarıldığını belirtti.
Yunan nehir tanrısı Achelous
Keser, eserlerden ilkinin boynuzlu ve sakallı erkek başı şeklinde biçimlendirilmiş bir parfüm ya da yağ şişesi olduğuna dikkati çekerek, eserin kalkık kaşlar, yayvan ağız ve gülümsemesiyle Yunan nehir tanrısı Achelous’u betimlediğini kaydetti.
Bereketi simgeleyen Achelous’un, nehir tanrılarının başı olduğuna dair Antik Çağ’da güçlü bir inanç bulunduğuna işaret eden Keser, Anadolu’daki sanatçıların da bu tanrı için eserler vermiş olduğunu aktardı.
Boğa ritonu ve diğerleri
Müzede ekim ayında sergilenen diğer iki eserin de kuş formundaki heykelcik ve çanak şeklindeki sunu kabı olduğunu dile getiren Keser, şöyle konuştu:
Keser, mezarlardan çıkan bir diğer önemli eserin de tanrılara içki sunmakta kullanılan boğa formunda biçimlendirilmiş riton (Kutsal sayılan sunu kabı) olduğunu dile getirerek, “Boğa figürü neolitik dönemden geç antik döneme kadar kesintisiz şekilde en çok kullanılan figürlerden biri olmuştur. Neolitik Dönem’de Çatalhöyük evlerinin duvarlarından, Kalkolitik Dönem’in ve Asur Ticaret Kolonileri Çağı’nın kült kaplarının üzerine kadar her yerde ve her dönemde gördüğümüz boğa figürüne kazılarımızda da rastladık.” diye konuştu.
“Nekropolden elde edilen bu tip eserler kullanım için değil, sunu amaçlıdır. Ölü hediyesi olarak ölen kişinin yanına gömülmüştür. Antik dünyada tanrılara hizmet etmek, sunu yapmak adettendi. Bu kaplarla da tanrılarına içki sunmak ve onların takdirini kazanmak istediler.”
Hünkar Keser, İzmir’deki kazılarda ele geçirilen eserlerin her birinin çok özel olduğunu ve tarihe ışık tuttuğunu kaydetti.
