Arkeologlar, birçok eski sel olayını Tufan hikayesi ile ilgili olabileceğini teorileştirdiler. Ancak bu sel olaylarının çok azı kuzey İsrail’deki Tel Dor’da gerçekleşen dev Tsunaminin boyutlarına ulaşabilecek durumdadır.
Araştırmacıların Nuh Tufanı hikayesini doğrulamak gibi bir amacı olmasa da insan hafızalarında yer alan bu önemli hikayeyi yeniden akıllara getirdi.
Gilad Shtienberg tarafından 23 Aralık 2020’de PLOS ONE’da yayınlanan bir makaleye göre, sualtı kazısı, sondajı ve modelleme yöntemi ile yapılan araştırma sonuçları 9.910 ila 9.290 yıl önce eski Tel Dor yerleşimini vuran devasa bir paleo-tsunamiyi gösteriyor.
Tel Dor antik şehri İsrail’in kuzeybatısında Hayfa’ya 2.5 km uzaklıkta yer almaktadır. MÖ. 2000’li yıllara kadar uzanan bir geçmişe sahip olan antik kent haçlı dönemine dek limanıyla önemini korudu.
Tel Dor kıyılarında yaklaşık 10.000 yıl öncesine ait kum ve deniz kabuğu tabakası mevcut. Yeni bir araştırma sonucu bölgenin bu kum ve deniz kabuğu birikmesine sebep olacak büyük bir Tsunami yaşadığını gösteriyor.
Doğu Akdeniz de her yüz yılda bir küçük boyutlu Tsunamiler tespit edildiği için Doğu Akdeniz için bu nispeten yaygın bir olay olarak kabul edilir. Araştırmacılar bu Tsunamilerin 300 metre kadar içerilere ilerlediğini belirtirken bahsedilen yel Dor’daki Tsunami boyutunun çok şiddetli olduğunu ve yaklaşık 1,5 ila 3.5 kilometre kadar ilerlediğini tespit ettiler.
California San Diego Üniversitesi’nden Dr. Gilad Shtienberg Hayfa’nın güneyindeki Tel Dor’da toplanan tortu çekirdeklerini inceliyor.
Shteinberg yaptığı açıklamada, “Projemiz, İsrail kıyılarında son 12.000 yılda eski iklimi ve çevresel değişikliği yeniden inşa etmeye odaklanıyor” dedi.
Araştırmacılar Ölü Deniz fay sistemi, depremler ve denizaltı heyelanları nedeniyle yerel Tsunamilerin çıkma eğiliminde olduğunu belirttiler. Tell Dor’daki Tsunaminin sebebini ise Carmel mağarasındaki sarkıtlardan büyük bir depremin tetiklendiğini ve bu depremin Dor’daki Tsunamiye sebep olabileceğini söylediler.
Bu boyuttaki bir Tsunaminin bölgede birçok köyün sular altında kaldığını ve yüksek bölgedeki köylerinde bu sebeple terk edilmiş olabileceğini düşünüyorlar. Bölgedeki yerleşim 8000 yıl kadar öncesine dayandığını dair kanıtlara ulaştılar.
Bu paleo-tsunami, bölgenin Erken-Orta Çanak Çömlek Öncesi Neolitik B kültürel döneminde (10.700-9.250 yıl önce 11.700-10.500 kalibrelik BP) meydana gelmiş ve potansiyel olarak önceki Natufian’ın (12.500-12.000 yıl önce) kanıtlarını yok etmiş olmalıdır.
Shtienberg, “İsrail’de tarih öncesi bir Tsunaminin kanıtını bulmayı asla hayal etmedik,” diye ekledi. Bilim insanları Neolitik dönemin başlangıcında (10.000 yıl öncesinde) deniz kıyısının bugün ki noktasından 4 kilometre uzakta olduğunu biliyorlar. “San Diego’da çekirdekleri kestiğimizde ve kuru Neolitik manzaraya gömülü bir deniz kabuğu tabakası görmeye başladığımızda, büyük bir şansı yakaladığımızı biliyorduk” dedi.
Yazımız ilginizi çektiyse makalenin tamamını okumak için https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0243619 adresini ziyaret edebilirsiniz.
