23 July 2024 Gelecek Geçmişin Ürünüdür

İskit El İşçiliğinin En Değerli Ürünü Olan Dünyanın En Eski Halısı “Pazyryk Halısı” İnceleniyor

Altay Bölgesi Pazyryk Vadisinde bulunan Pazyryk halısı, 2016 yılında dünyanın en eski halısı olarak kabul edildi.Rus arkeolog Sergei Rudenko 1949’da bir İskit mezarını kazarken yaptığı olağanüstü keşifle Pazyryk Halısını tüm dünyaya tanıtmış oldu.

Rusya St. Petersburg’un State Hermitage Müzesinde bulunan dünyanın en eski el dokuma halısı renklerinin canlılığı ve güzelliğiyle hala görenleri şaşkına çeviriyor.

Halının MÖ.400 yıllarında yünden yapılmış Pazyryk Halısı, orta Asya işçiliğinin Demir çağına ait en etkileyici örneklerinden biridir.

Halı 1949 yılında Rus arkeologlar tarafından bir kurgan mezarda bulunmuştur. Bulunduğundan beri geleneksel boyama teknikleri konusunda uzmanlar neredeyse 2500 yıldır bir mezarda gömülü olan bu halının canlı kırmızı, sarı, mavi renkleri karşısında şaşkına dönüyorlar.

Türk halılarından alınan örneklerle, Pazyryk halısı ve onsekizinci yüzyıl halı numuneleriyle ve yakın zamanda boyanmış numunelerle aynı partiden elde edilen doğal yün elyaflarıyla karşılaştırılmıştır. Her iki durumda da boyama prosedürleri aynı gözükmektedir.

Araştırmacılar bu renk korunmasının gizemlerini çözmek için bazı testler yapmaya karar vermişler. Yüksek çözünürlüklü X-ışını floresan mikroskobu (μ-XRF) kullanarak tek tek yün liflerinin enine kesiti boyunca pigment dağılımını görüntülemeye karar veren araştırmacılar, üç ila beş mikrometre ile mikroskop, karakteristik kimyasal elementler için yüksek hassasiyetle birlikte yeterli uzaysal çözünürlük sağladığını belirttiler.

Çalışmada, FAU de Fizyoloji ve Patofizyoloji Enstitüsü’nden Dr. Karl Meßlinger ve X-ışını mikroskobu uzmanlar Dr Andreas Späth ve FAU de Fizikokimya II Başkanı Prof. Dr. Rainer Fink, ağırlıklı olarak odaklanmış Türk kırmızısı pigmenti olan kırmızı yün lifleri ile karakteristik bir kırmızı tonu oluşturmak için Orta Asya ve Uzak Doğu’da neredeyse yüzyıllardır kullanılmakta olan rengin aynı olduğunu söylediler.

Fermantasyonun yün lifleri üzerindeki etkilerini gösteren şema.
Fermantasyonun yün lifleri üzerindeki etkilerini gösteren şema. Kaynak

Türk kırmızısı, gül kök boyası ve alüminyumun köklerinden elde edilen alizarin’den yapılmış metal-organik bir kompleksdir.

Dr. Andreas Späth, “μ-XRF görüntüleme, alüminyumun fermente yün liflerinin enine kesiti boyunca karakteristik dağılımını gösteriyor. Pazyryk halısının liflerinde de aynı deseni bulduk” dedi.

Yapılan çalışmalardan, hem onsekizinci yüzyıl Konya halısının hem de Pazyryk halısının boyamadan önce fermente edilmiş yünden imal edildiği sonucuna varan araştırmacılar, bu bulgunun Pazyryk kültürü insanlarının sadece tüylü halılar hakkında gelişmiş bilgiye sahip olduğu anlamına gelmiyor, aynı zamanda modern endüstriyel üretimden daha üstün renk haslığı elde eden oldukça becerikli tekstil boyacıları oldukları sonucuna vardıklarını belirttiler.

Bu, fermantasyon tekniğinin en eski örneğidir ve Demir Çağı’nda tekstil zanaatkârları ve kadınları tarafından kullanılan halihazırda oldukça gelişmiş teknikler hakkında bir fikir vermektedir. Sonuçlar aynı zamanda arkeolojik alanlardan gelen tekstil örneklerini analiz etmek için X-ışını mikroskobunun yüksek potansiyelini de göstermektedir. Şimdiye kadar, bu alandaki araştırmalarda taramalı elektron mikroskobu (SEM) kullanılmıştır.

Pazyryk halısının örneği St.Petersburg Müzesi’nin izniyle, halının bilimsel araştırmalar için ayrılmış gevşek bir kısmından çıkarılmıştır. Konya halısının örneği ise, Berlin İslam Eserleri Müzesi’nin izniyle göze çarpmayan bir kısımdan çıkarılmıştır. Her iki numune de gömülene kadar temiz ve karanlık koşullarda tutulmuş karşılaştırılmalar sonrasında yapılmıştır.

Pazyryk halısı
Pazyryk halısı

Pazyryk halısı nedir?

Bolşoy Ulagan Nehri bölgesindeki Altay Bölgesi Pazyryk Vadisinde bulunan Pazyryk halısı bir İskit mezarında bulunmuştur.M.Ö. 500 yılına dayanan bir İskit Prensinin mezarı, birçok hazinenin içinde bulundu ve bunların arasında 183cm x 200cm ölçülerinde ve usta zanaatkarlar tarafından yapılan Pazyryk Halı vardı. Eski halı, inç kareye ortalama 200 ila 270 simetrik düğümle ince bir şekilde düğümlenmiştir. Geleneksel Türk düğümleme sistemi kullanılarak yapılmıştır.

Bu tür halıları yapma geleneği, iki bin yıl önce Orta Asya’yı işgal eden göçebe Türk boylarından kaynaklanmaktadır. Bununla birlikte, bu kırılmamış halı yapımı geleneği daha modern geleneklerle devam etti.

Halının dekorasyonu çok zengin ve çeşitlidir. Orta kısım, her biri 4 stilize lotus tomurcuğundan oluşan 24 haç şekilli figürle kaplıdır. Bu kompozisyon, grifonlardan oluşan bir bordür ve ardından 24 alageyikten biri ile çerçevelenmiştir. En geniş bordür at sırtında ve atlı adamların 28 figürünü içermektedir.

Pazyryk kültürü, İran kökenli bir İskit göçebe Demir Çağı arkeolojik kültürüydü. MÖ 6. ila 3. yüzyıllar arasında, Sibirya permafrostunda, Altay (Altay) Dağları, Kazakistan ve Moğolistan’da bulunan ortaya çıkarılmış eserler ve mumyalanmış insanlar tarafından tespit edildi.

Pazyryk’in mumyaları, Ukrayna’da yaşayan İskit kültürünün mezar höyüklerine benzer şekilde uzun höyüklere (veya kurganlara) gömüldü.

Kurgan mezar nedir?

Kurgan mezarlar yığma toprakla kaplanmış tepe veya höyük şeklinde yapılmış içlerinde genellikle tahtadan yapılmış bir odaya sahip olan Orta Asya ve Doğu Avrupa’da sıkça kullanılmış bir mezar türüne verilen isimdir.

Banner
Benzer Yazılar

Arkeologlar, 2.000 yıllık yerleşim kazısı sırasında gladyatörlerin vücut kıllarını sökmek için kullandığı cımbızları ortaya çıkardılar

31 Mayıs 2023

31 Mayıs 2023

Roma Britanyası’nın en büyük yerleşim yerlerinden biri olan Shropshire’daki Wroxeter City’deki 2000 yıllık yerleşim yerinin kazı sırasında gladyatörlerin koltuk altı...

Meksikalı Arkeologlar Kafatası Kulesinin Yeni Bölümlerini Ortaya Çıkardı

12 Aralık 2020

12 Aralık 2020

Meksikalı yetkililer yaptıkları açıklamada, arkeologların Mexico City merkezinin altında 1400’lerden kalma ünlü bir Aztek insan kafatası kulesinin yeni bölümlerini ortaya...

Nadir Bulunan Kemik Alet Eski Avustralya Hakkında Bilgi Veriyor

18 Mart 2021

18 Mart 2021

Australian Archaeology dergisinde yayınlanan yeni bir makaleye göre, Güney Avustralya’daki Ngarrindjeri ülkesinde ortaya çıkarılan bir kemik ucunun analizi, First Nations Avustralyalıların davranış ve...

Muğla İl Jandarma Tarihi Likya Yolu’nun güvenliği için çalışmalarına devam ediyor

21 Haziran 2022

21 Haziran 2022

Tarihi ve doğa yürüyüş rotaların en ilgi çeken güzergahlarında biri olan Tarihi Likya Yolu, Muğla İl Jandarma Komutanlığı’nın çalışmaları ile...

İsrail’de Dünyanın En Eski Camisi Bulunmuş Olabilir

23 Ocak 2021

23 Ocak 2021

Dünyanın en eski camilerinden biri, İsrail’in Celile Denizi kıyılarında bir arkeolog ekibi tarafından ortaya çıkarıldı. Caminin kalıntıları, orijinal olarak Bizans...

Hz. İsa’nın çocukluğunun geçtiği evin kalıntılarına ulaşıldı

24 Kasım 2020

24 Kasım 2020

Nasıralı İsa olarak da bilinen Hristiyan toplumunun peygamberi Hz. İsa’nın çocukluğunun geçtiği evin kalıntılarına ulaşıldığı iddiası Reading Üniversitesi’nden Profesör Ken...

Evesham yakınlarında ortaya çıkarılan Arnavut kaldırımlı yol, İngiltere’deki türünün en iyi Roma örneği olabilir.

19 Ekim 2022

19 Ekim 2022

İngiltere’nin Worcestershire kentindeki Evesham yakınlarında Roma yapımına ait olduğuna inanılan Arnavut kaldırımlı yol keşfedildi. Yolun Romalı olduğu doğrulanırsa, İngiltere’de türünün...

Ermenistan’da bulunan un dolu 3000 yıllık sütunlu yapı

14 Mayıs 2023

14 Mayıs 2023

Ermeni ve Polonyalı arkeologlardan oluşan bir ekip Ermenistan’ın Metsamor antik kentinde un dolu 3000 yıllık sütunlu yapı ortaya çıkardılar. PAP...

İspanya’da Kadınlar 4000 Yıl Önce Dişlerini Alet Olarak Kullanmışlar

6 Kasım 2020

6 Kasım 2020

Castellón Alto arkeolojik sahasında (Granada, İspanya) gömülü 106 kişinin diş aşınması üzerine yapılan bir araştırmada, sadece kadınların ön dişlerini ip...

Prof. Dr. Mehmet Ölmez, İlteriş Kutluğ Kağan adına dikilen taş üzerindeki yazıtı değerlendirdi

24 Ağustos 2022

24 Ağustos 2022

Moğolistan’da II. Göktürk Kağanlığı’nın kurucusu İlteriş Kutluğ Kağan adına dikilen dikili taş üzerinde Eski Türkçe ve Soğdça yazıt bulunduğu Türk...

Rutland’da Köleliğin Nadir Kanıtı Olarak Tanımlanan Zincirlenmiş Bir İskelet Bulundu

7 Haziran 2021

7 Haziran 2021

Arkeologlar, Rutland’da bir kuyuya atılmış bir suçlu olabileceği düşünülen bir Roma kölesinin iskeletini buldular. Uzmanlara göre yetişkin erkek, bir hendekte...

“Görmediklerinizi Göreceksiniz” Projesinde Bu Ay Gladyatör Strigil’i Sergileniyor

22 Temmuz 2021

22 Temmuz 2021

 İzmir Arkeoloji Müzesi bu ay farklı bir sergiye ev sahipliği yapıyor.  Her ay yeni ve özel bir eserin ziyaretçilerle buluştuğu “Görmediklerinizi göreceksiniz”...

Polonyalı Arkeologdan, Arkeolojide Devrim Yaratacak Yapay Zeka Projesi

5 Nisan 2021

5 Nisan 2021

Polonyalı bilim insanları arkeolojide yeni bir çağ açıyor. Tarih öncesi mezarlıkları, kaleleri ve yerleşim yerlerini tespit etmek için yapay zeka...

Kaçakçılar Roma Antik Kentini Tarumar Ettiler

19 Nisan 2021

19 Nisan 2021

Anadolu’nun eşsiz kültürel değerlerini heba eden kaçakçılar bu seferde Antalya’nın Manavgat ilçesindeki Hisarcıklı Kalesi bölgesinde bulunan Roma döneminden kalma antik...

Çin’de Han İmparatoru Wendi’nin mozolesi ortaya çıkarıldı

16 Aralık 2021

16 Aralık 2021

Çin’de MÖ 202-MS 25 yılları arasında hüküm süren Batı Han Hanedanı imparatoru Wendi’nin mozolesi bulundu. Çin’in kuzeybatısındaki Shaanxi Eyaletinin başkenti...

Yorumlar
Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

[mc4wp_form id=”621″]