Norveç’te arkeologlar Oslo’da Medieval Park’ta runik yazıtlı üzerinde Hz.İsa’nın sözleri olarak bilinen tahta parçası buldu. Buluntu yerinde ayrıca yine runik yazıtlı kemik parçası ele geçti.
Kemik parçası üzerinde İskandinav dili, tahta parçası üzerinde ise Latince ve İskandinav dilinde üç tarafında da yazıt görülüyor.
Buluntular üzerinde neler okundu
Norveç Kültürel Miras Araştırmaları Enstitüsü’nün (NIKU) arkeologları tarafından bulunan parçaların üzerinde ki yazıtları inceleyen UiO’da yazı kültürü (runoloji) ve ikonografi profesörü olan Kristel Zilmer, “yazıtları yorumlamak her zaman kolay değildir. Yazıtlar eksik olabilir ve yazıldıkları bağlam genellikle bizim için bilinmemektedir” dedi.
Bununla birlikte, metnin büyük bir kısmı okunaklı olduğunu ifade eden Zilmer, “rün çubuğunun geniş bir tarafında Latince “manus Domine / i”, diğer geniş tarafında ise kadın adı “Bryngjerd, er det / som det…” yazmakta kısa tarafta ise, hem Latince bir ifade hem de İskandinav dilinde bir devam olarak anlamlı olabilecek, muhtemelen “Doğrudur” ifadesi olan sekiz küçük işaret vardır” dedi.
Geniş bir tarafta, Latince’de iki kelime görüyoruz. Domine veya Domini ve Manus. Manus “el” ve Dominus “efendim, Tanrım” anlamına gelir ve bu, iyi bilinen bir Latince duanın bir parçasıdır. Hz. İsa’nın sözleri olarak bilinen; In manus tuas, Domine, commendo spiritum meum, “Ellerinde, Tanrım, ruhumu teslim ediyorum” yazılıdır.
Rün çubuğunun kısa tarafı bu duanın devamı olarak yorumlanabilir ancak ilk rün ne olduğuna göre değişir. Bir þ olabilir ve Þat er satt, «Deter er sant», İskandinav destan edebiyatından ve bazı runik yazıtlardan bilinen bir ifadeye atıfta bulunabilir.
Aynı veya benzer ifade, Norveç ve Gotland’dan bazı kilise yazıtlarında kullanılmaktadır. En ilginç örnek, İskandinav dilindeki runik yazıtın dediği Urnes stave kilisesindendir: “Kutsal Lord’un elini Brynjolv’un ruhu üzerinde tutun.” Bu mesaj, rune çubuğundaki kelimeleri çok andırıyor.
Diğer geniş tarafta, Bryngærðr yazıyor, ardından fiillerle kısmen hasarlı bir ifade geliyor. Bir olasılık, onu takip ettiği, yani gizlemek veya gizlemek, aynı zamanda teslim olmak veya boyun eğmek anlamına gelen fela fiili ile ifade edilmiş olmasıdır. İkincisi, diğer taraftaki dua ile iyi anlaşabilir.
Rün araştırmacısı, Tanrı’nın ellerine teslim olanın Bryngjerd olduğunu söyledi.
Kemik üzerinde yer alan yazıt hakkında iki yorum yapılıyor
Runik yazıtlı kemiğin at ya da ineğe ait olduğu düşünülüyor. Zilmer, üzerinde ki yazıt da “basmarşærbæin” okunduğunu söyledi.
Bu okunuş iki yorum getiriyor. Bu yorumlardan ilki, yazıtın kişisel ismi ya da takma bir ismi barındırdığı diğer yorum ise sadece kemiği tanımladığı yönündedir.
