3 July 2022 Gelecek Geçmişin Ürünüdür

İlk Kadın Paleontolog Mary Anning’in Keşifleri ve Hayatı

İlk kadın Paleontolog Mary Anning, keşifleriyle yaşadığı dönemin tüm bilim insanlarını şaşkına çevirdi ama hiç birinden takdir yada övgü duymadı. Modern patolojinin önünü açan kadın olarak da bilinen Mary Anning, kendi kendini yetiştirmiş biriydi.

Özenle belgelenmiş buluntuları sayesinde, eski yaşama dair insan bilgisini genişletti, ancak yakın zamana kadar cinsiyeti ve sosyal statüsü nedeniyle çalışmaları gözden kaçırıldı veya reddedildi.

1799’da İngiltere’nin Lyme Regis sahil kasabasında doğan Mary Anning ilgi alanını geliştirmesini birazda doğduğu bu sahil şeridine borçluydu. Çünkü bu sahil şeridi jura döneminden bir çok tarihi canlıyla dolu bir yaşam alanıydı. Sular çekilince deniz tabanına gömülü hayvanlarda yavaş yavaş taşa dönüştüler. Bu sayede bölge bolca fosilin bulunduğu bir yatağa dönüştü.

Mary Anning biyografi yazarı Shelley Emling’e göre, bir marangoz olan Richard, deniz havasına girmek isteyen zengin turistleri çekme potansiyeli nedeniyle Lyme Regis’i seçti. Ama tatillerini hatırlamak isteyen turistlere kısa sürede küçük fosiller satan bir sahilci oldu. Anning 6 yaşındayken, babasının yanında düzenli olarak bulunup fosil bulmasına, kazmasına ve temizlemesine yardımcı oldu.

Babasının 1810 tarihinde ani ölümüyle birlikte Mary okumaya yöneldi. Anning’i babasının ölümünden sonra plajlara geri dönmeye iten şeyin ne olduğu net değil. Belki de fosiller onun ilgisini çekmiştir ya da babasıyla birlikte hazine avladığı günleri özlemişti. Bazı tarihçiler onun babasının işine devam ettiğinide söylüyor. Babasının ölümünden birkaç ay sonra Mary Anning büyük bir ammonit (soyu tükenmiş deniz yumuşakçalarından biridir) ortaya çıkardı. Muhtemelen turist olan bir kadın, ondan yarım krona, Richard’a fosil için hiç kimsenin ödemediği bir fiyata satın aldı. Anning, fosil avcılığı yoluyla ailesi için para kazanabileceğini anlayınca, düzenli olarak plaja gitti.

Lyme regis sahil
Anning’in evi olan Lyme Regis yakınlarındaki bunun gibi aşınmış uçurumlar, yüz milyonlarca yıl önce çökmüş tortul kaya katmanlarını ortaya çıkarıyor.

Bir yıldan kısa bir süre sonra Anning, erkek kardeşinin yardımıyla bilim adamlarını şaşırtan bir fosili ortaya çıkardı. 17 fit (5,2 metre) uzunluğundaydı, 60 omur vardı ve kazılması aylar sürdü ve Annings bittiğinde, kasabada bir canavar keşfettiği haberi yayılmıştı. Bir kısmı balığa benziyordu ama bir kısmı timsah gibi görünüyordu – böyle bir şey daha önce hiç görülmemişti ya da en azından Londra bilim kurumu tarafından görülmemişti. Sonunda balık-kertenkele anlamına gelen ichthyosaur olarak adlandırılacaktı. Ichthyosaur fosilleri daha önce bulunmuştu, ancak Anning’in örneği ilk tam iskeletti ve bilim dünyasını kargaşaya sürükledi.

Sir Everard Bir İngiliz cerrah olan Home, fosili ilk kez 1814’teki bir bilim dergisinde tanımlarken yazdı . Anning’den bahsetmedi, bunun yerine arazisinin uçurumun yüzünü içeren toprak sahibinin adını not etti.

(Charles Darwin’in çığır açan “Türlerin Kökeni Üzerine” adlı kitabı 48 yıl daha yayınlanmayacaktı.)

Anning’in fosil keşfiyle ilgili akademik heyecana hiç karışmamıştı. Ancak İchthyosaur fosilinde olağanüstü bir şey bulduğunu biliyordu; 23 sterline zengin bir koleksiyoncuya sattı.

Anning, gençlik yılları boyunca fosil avına devam etti. Emling, 1815 ile 1819 arasında, çoğu yerel müzelerde sona eren veya bir konferans turunda dolaşan “birkaç” daha eksiksiz iktiyozor iskeleti bulduğunu yazıyor. İktiyozor anatomisi veya kökeni hakkındaki teorileri hakkında ders veren erkekler, bu kadar ünlü yapan fosilleri bulan, çıkaran ve temizleyen kadından bahsetmeyi nedense ihmal ettiler.

Anning’in bir sonraki büyük bulgusu, ilk iktiyozor’dan daha da tartışmalıydı: 1823’te İngiltere Doğa Tarihi Müzesi tarafından yayınlanan bir biyografiye göre , dört kollu soyu tükenmiş bir deniz sürüngeni olan bir plesiosaurus’un tam iskeletini keşfetti. Sadece birkaç yıl sonra, 1828’de, Almanya dışında bulunan dinozor çağında yaşayan kanatlı bir sürüngen olan ilk pterozoru  keşfetti . Yaşamı boyunca, çok sayıda soyu tükenmiş balık türünü ve diğer bazı deniz canlılarını keşfetmeye devam edecekti. O, İngiliz paleontolog William Buckland ile birlikte fosilleşmiş dışkı olan koprolitlerin araştırılmasına da öncülük etti.

İktiyozor fosili
Anning’in fosil keşfiyle ilgili akademik heyecana hiç karışmamıştı. Ancak İchthyosaur fosilinde olağanüstü bir şey bulduğunu biliyordu; 23 sterline zengin bir koleksiyoncuya sattı.

Tamamen erkek olan bilimsel kurum, Anning’in başarılarını kabul etmekte oldukça yavaştı. Anning’in ömrü boyunca, aldığı en büyük övgü yine bir kadından gelecekti. 1824 yılında Anning ziyaret eden Leydi Harriet Silvester:

Bu kesinlikle ilahi lütufun harika bir örneğidir – bu zavallı, cahil kız öylesine kutsanmış olmalıdır, çünkü okuyarak ve uygulayarak profesörlerle ve diğer zeki adamlarla yazma ve konuşma alışkanlığı kazanacak kadar bilgi seviyesine ulaşmıştır. Konuyla ilgili ve hepsi de onun bu krallıktaki herkesten daha çok bilimden anladığını kabul ediyorlar” demiştir.

Sadece cinsiyeti değil, resmi eğitim eksikliği, güçlü ülke aksanı ve yoksulluğu, akademinin görmezden gelmesini kolaylaştırdı. Dahası, Torrens, o zamanlar bir müzeye fosil bağışlayan varlıklı kişi hakkındaki bilgileri kaydetmek daha yaygındı – genel olarak fosil avcıları, bilim kuruluşunun umursadığı insanlar değildi.

Anning, bir fosil avcısı olarak biraz tanındı, ancak kanıtlar onun antik kalıntıları bulup hazırlamaktan daha fazla bilgiye sahip olduğuna işaret ediyor. Ödünç alabildiği kadar çok bilimsel literatür okudu ve sık sık titizlikle kağıtları kopyaladı. Kendi kopyalarını saklayabilmek için elle çıkarıldı. Orijinal çizimleri de sık sık kopyaladı. Bir zoolog ve omurgalı paleontoloğu olan McGowan, bir makale Anning hakkında yazarken: “Orijinali kopyadan ayırmakta zorlanıyorum” diyecektir.

Anning, 1847’de 47 yaşında göğüs kanserinden öldü. Londra Jeoloji Derneği Üç Aylık Dergisi ölüm ilanını yayınladı; Dernek üyesi olmayanları ilk kez böyle onurlandırmışlardı. 1904’e kadar yani onun ölümünde 57 yıl sonrasına kadar bile toplum kadınları kabul etmiyordu.

Bir süreliğine, erkek bilim adamlarının Mary Anning’e ödediği tanıma eksikliği nedeniyle, Anning neredeyse unutulmuştu. Ama adı geri dönüş yapıyor. Mary Anning’in fosil dükkanının bulunduğu yere inşa edilen Lyme Regis Müzesi, 2017 yılında Mary Anning bölümü açarak adını yeniden herkese hatırlattı.

Mary Anning hakkında daha fazla bilgi edinmek isterseniz Lyme Regis Müzesi’nde Mary Anning sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Banner
Benzer Yazılar

Arkeologlar Van İremir Höyük’te Erken Tunç Çağına Ait Yaşam Alanı Buldu!

11 Ekim 2020

11 Ekim 2020

Van’ın Gürpınar ilçesindeki İremir Höyük’te (Höyük) Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş kazılarda, muhtemelen erken Tunç Çağı’na ait bir dizi...

Cennet İbadethanesi 1500 Yıl Önceki Göçebe İnsanların İnancına Işık Tutuyor

30 Ekim 2020

30 Ekim 2020

İç Moğolistan Özerk Bölgesi’nde ortaya çıkarılan bir cennet ibadethanesi, 1500 yıl önce göçebe insanların inançlarına ışık tutuyor. 10.000 metrekarelik alan,...

Bu Müzede Çalışacak Direktör Aranıyor! Maaşı 1.000.000 TL

5 Aralık 2020

5 Aralık 2020

İşsizlik her zaman dünyanın ve ülkemizin birinci sorunu oldu. Hele birde içinde bulunduğumuz Covid-19 pandemi süreci bu soruna daha çok...

Assos Antik Kenti 500 Gün Boyunca Ziyarete Kapalı

28 Nisan 2021

28 Nisan 2021

Çanakkale’nin Ayvacık ilçesinde bulunan Assos Antik Kenti, 500 gün boyunca ziyaretçilere kapalı olacak. Assos’un uzun bir süre kapalı olmasına antik...

Polonya’da Roma Döneminden Kalma Devasa Çanak Çömlek Üretim Merkezi Bulundu

2 Nisan 2021

2 Nisan 2021

Polonya’da Roma döneminden kalma büyük bir çanak çömlek üretim merkezi bulundu. Üretim merkezi Küçük Polonya Voyvodalığı içinde yer alan Wrzepia...

Babil Kulesi inşasında kullanıldığı düşünülen tuğla bulundu

4 Kasım 2021

4 Kasım 2021

Dünya’nın 7 harikasından biri olan Babil’in Asma Bahçeleri içinde bulunan Babil Kulesi’nin inşasında kullanıldığı tahmin edilen tuğla bulundu. Babil’i işgal...

Antikythera mekanizmasının bulunduğu yerde devasa mermer kafa ortaya çıktı

20 Haziran 2022

20 Haziran 2022

Yunanistan Kültür Bakanlığı, dünyanın ilk analog bilgisayarı olarak kabul edilen Antikythera mekanizmasının çıkarıldığı yerde devasa mermer kafanın bulunduğunu bildirdi. 1900’lü...

Polonya’da Mısır Tarlasında Bulunan Ortaçağ Hazinesi

22 Aralık 2020

22 Aralık 2020

Polonya’nın Słuszków köyünde 12. yüzyıldan kalma Polonya kralı Bolesław’un kayınbiraderi ve Ruthenian bir prensese ait olduğu söylenen madeni paralar ve...

Spartacus’un Gladyatör Olduğu Capua Şehrinde Roma Mezarları Keşfedildi

7 Ocak 2021

7 Ocak 2021

İtalya’nın Capua kenti yakınlarında kazı yapan arkeologlar Spartacus’un Gladyatör Olduğu Capua Şehrinde iki antik mezar ortaya çıkardılar. Merkezi Piazza San...

Satyros Kabartması ve Heykeller Ziyarete Açılıyor

2 Temmuz 2021

2 Temmuz 2021

İzmir’de bulunan Smyrna Antik Kenti’nin agora ve tiyatro bölümünde yapılan kazı çalışmalarında bulunan Satyros kabartması ve çeşitli heykeller ziyarete açılıyor....

Knidos Antik Kenti’nde Emevi dönemine ait kitabeler bulundu

4 Nisan 2022

4 Nisan 2022

2016 yılından bu yana devam eden Knidos Antik Kenti kazılarında MS 685-711 yılları arasında bölgede hakimiyet kuran Emevilere ait kitabeler...

Dendera Tapınağının İkinci Restorasyon Aşaması Tamamlandı

10 Mart 2021

10 Mart 2021

Tanrıça Hathor’a adanmış olan Dendera Tapınağı kompleksi uzun bir süredir restorasyon görmekteydi. Yukarı Mısır’da bulunan Dendera tapınağı, tanrıça Hathor’a adanmış...

Bir Battaniye Yapmak İçin Kaç Hindi Tüyü Gerekir?

30 Kasım 2020

30 Kasım 2020

Atalarımızın bizim kadar şanslı olmadıkları dönemlerde kendilerini sıcak tutabilmek için alternatif bir çok şeye ihtiyaçları vardı. Bu alternatiflerden bazıları da...

Taşa oyulmuş 2000 yıllık Antik Yunan ‘okul yıllığı’ bulundu

6 Haziran 2022

6 Haziran 2022

Tarihçiler , İskoçya Ulusal Müzeleri koleksiyonundaki bir mermer levha üzerindeki eski bir Yunanca yazıtın nadir bulunan bir “Antik Yunan okul yıllığı”...

Afrika’nın Unutulmuş Krallığı “Kush”

6 Ocak 2021

6 Ocak 2021

Sudan’da kurulmuş olan en eski krallıklardan biridir. Bu krallık 5000 yıl önce muhteşem bir krallık kurmuş ve nedense akabinde unutulmuştur....

Yorumlar
Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Mail bültenimize katılmak için e-posta adresinizi yazınız.