19 April 2021 Gelecek Geçmişin Ürünüdür

İlk Kadın Paleontolog Mary Anning’in Keşifleri ve Hayatı

İlk kadın Paleontolog Mary Anning, keşifleriyle yaşadığı dönemin tüm bilim insanlarını şaşkına çevirdi ama hiç birinden takdir yada övgü duymadı. Modern patolojinin önünü açan kadın olarak da bilinen Mary Anning, kendi kendini yetiştirmiş biriydi.

Özenle belgelenmiş buluntuları sayesinde, eski yaşama dair insan bilgisini genişletti, ancak yakın zamana kadar cinsiyeti ve sosyal statüsü nedeniyle çalışmaları gözden kaçırıldı veya reddedildi.

1799’da İngiltere’nin Lyme Regis sahil kasabasında doğan Mary Anning ilgi alanını geliştirmesini birazda doğduğu bu sahil şeridine borçluydu. Çünkü bu sahil şeridi jura döneminden bir çok tarihi canlıyla dolu bir yaşam alanıydı. Sular çekilince deniz tabanına gömülü hayvanlarda yavaş yavaş taşa dönüştüler. Bu sayede bölge bolca fosilin bulunduğu bir yatağa dönüştü.

Mary Anning biyografi yazarı Shelley Emling’e göre, bir marangoz olan Richard, deniz havasına girmek isteyen zengin turistleri çekme potansiyeli nedeniyle Lyme Regis’i seçti. Ama tatillerini hatırlamak isteyen turistlere kısa sürede küçük fosiller satan bir sahilci oldu. Anning 6 yaşındayken, babasının yanında düzenli olarak bulunup fosil bulmasına, kazmasına ve temizlemesine yardımcı oldu.

Babasının 1810 tarihinde ani ölümüyle birlikte Mary okumaya yöneldi. Anning’i babasının ölümünden sonra plajlara geri dönmeye iten şeyin ne olduğu net değil. Belki de fosiller onun ilgisini çekmiştir ya da babasıyla birlikte hazine avladığı günleri özlemişti. Bazı tarihçiler onun babasının işine devam ettiğinide söylüyor. Babasının ölümünden birkaç ay sonra Mary Anning büyük bir ammonit (soyu tükenmiş deniz yumuşakçalarından biridir) ortaya çıkardı. Muhtemelen turist olan bir kadın, ondan yarım krona, Richard’a fosil için hiç kimsenin ödemediği bir fiyata satın aldı. Anning, fosil avcılığı yoluyla ailesi için para kazanabileceğini anlayınca, düzenli olarak plaja gitti.

Lyme regis sahil
Anning’in evi olan Lyme Regis yakınlarındaki bunun gibi aşınmış uçurumlar, yüz milyonlarca yıl önce çökmüş tortul kaya katmanlarını ortaya çıkarıyor.

Bir yıldan kısa bir süre sonra Anning, erkek kardeşinin yardımıyla bilim adamlarını şaşırtan bir fosili ortaya çıkardı. 17 fit (5,2 metre) uzunluğundaydı, 60 omur vardı ve kazılması aylar sürdü ve Annings bittiğinde, kasabada bir canavar keşfettiği haberi yayılmıştı. Bir kısmı balığa benziyordu ama bir kısmı timsah gibi görünüyordu – böyle bir şey daha önce hiç görülmemişti ya da en azından Londra bilim kurumu tarafından görülmemişti. Sonunda balık-kertenkele anlamına gelen ichthyosaur olarak adlandırılacaktı. Ichthyosaur fosilleri daha önce bulunmuştu, ancak Anning’in örneği ilk tam iskeletti ve bilim dünyasını kargaşaya sürükledi.

Sir Everard Bir İngiliz cerrah olan Home, fosili ilk kez 1814’teki bir bilim dergisinde tanımlarken yazdı . Anning’den bahsetmedi, bunun yerine arazisinin uçurumun yüzünü içeren toprak sahibinin adını not etti.

(Charles Darwin’in çığır açan “Türlerin Kökeni Üzerine” adlı kitabı 48 yıl daha yayınlanmayacaktı.)

Anning’in fosil keşfiyle ilgili akademik heyecana hiç karışmamıştı. Ancak İchthyosaur fosilinde olağanüstü bir şey bulduğunu biliyordu; 23 sterline zengin bir koleksiyoncuya sattı.

Anning, gençlik yılları boyunca fosil avına devam etti. Emling, 1815 ile 1819 arasında, çoğu yerel müzelerde sona eren veya bir konferans turunda dolaşan “birkaç” daha eksiksiz iktiyozor iskeleti bulduğunu yazıyor. İktiyozor anatomisi veya kökeni hakkındaki teorileri hakkında ders veren erkekler, bu kadar ünlü yapan fosilleri bulan, çıkaran ve temizleyen kadından bahsetmeyi nedense ihmal ettiler.

Anning’in bir sonraki büyük bulgusu, ilk iktiyozor’dan daha da tartışmalıydı: 1823’te İngiltere Doğa Tarihi Müzesi tarafından yayınlanan bir biyografiye göre , dört kollu soyu tükenmiş bir deniz sürüngeni olan bir plesiosaurus’un tam iskeletini keşfetti. Sadece birkaç yıl sonra, 1828’de, Almanya dışında bulunan dinozor çağında yaşayan kanatlı bir sürüngen olan ilk pterozoru  keşfetti . Yaşamı boyunca, çok sayıda soyu tükenmiş balık türünü ve diğer bazı deniz canlılarını keşfetmeye devam edecekti. O, İngiliz paleontolog William Buckland ile birlikte fosilleşmiş dışkı olan koprolitlerin araştırılmasına da öncülük etti.

İktiyozor fosili
Anning’in fosil keşfiyle ilgili akademik heyecana hiç karışmamıştı. Ancak İchthyosaur fosilinde olağanüstü bir şey bulduğunu biliyordu; 23 sterline zengin bir koleksiyoncuya sattı.

Tamamen erkek olan bilimsel kurum, Anning’in başarılarını kabul etmekte oldukça yavaştı. Anning’in ömrü boyunca, aldığı en büyük övgü yine bir kadından gelecekti. 1824 yılında Anning ziyaret eden Leydi Harriet Silvester:

Bu kesinlikle ilahi lütufun harika bir örneğidir – bu zavallı, cahil kız öylesine kutsanmış olmalıdır, çünkü okuyarak ve uygulayarak profesörlerle ve diğer zeki adamlarla yazma ve konuşma alışkanlığı kazanacak kadar bilgi seviyesine ulaşmıştır. Konuyla ilgili ve hepsi de onun bu krallıktaki herkesten daha çok bilimden anladığını kabul ediyorlar” demiştir.

Sadece cinsiyeti değil, resmi eğitim eksikliği, güçlü ülke aksanı ve yoksulluğu, akademinin görmezden gelmesini kolaylaştırdı. Dahası, Torrens, o zamanlar bir müzeye fosil bağışlayan varlıklı kişi hakkındaki bilgileri kaydetmek daha yaygındı – genel olarak fosil avcıları, bilim kuruluşunun umursadığı insanlar değildi.

Anning, bir fosil avcısı olarak biraz tanındı, ancak kanıtlar onun antik kalıntıları bulup hazırlamaktan daha fazla bilgiye sahip olduğuna işaret ediyor. Ödünç alabildiği kadar çok bilimsel literatür okudu ve sık sık titizlikle kağıtları kopyaladı. Kendi kopyalarını saklayabilmek için elle çıkarıldı. Orijinal çizimleri de sık sık kopyaladı. Bir zoolog ve omurgalı paleontoloğu olan McGowan, bir makale Anning hakkında yazarken: “Orijinali kopyadan ayırmakta zorlanıyorum” diyecektir.

Anning, 1847’de 47 yaşında göğüs kanserinden öldü. Londra Jeoloji Derneği Üç Aylık Dergisi ölüm ilanını yayınladı; Dernek üyesi olmayanları ilk kez böyle onurlandırmışlardı. 1904’e kadar yani onun ölümünde 57 yıl sonrasına kadar bile toplum kadınları kabul etmiyordu.

Bir süreliğine, erkek bilim adamlarının Mary Anning’e ödediği tanıma eksikliği nedeniyle, Anning neredeyse unutulmuştu. Ama adı geri dönüş yapıyor. Mary Anning’in fosil dükkanının bulunduğu yere inşa edilen Lyme Regis Müzesi, 2017 yılında Mary Anning bölümü açarak adını yeniden herkese hatırlattı.

Mary Anning hakkında daha fazla bilgi edinmek isterseniz Lyme Regis Müzesi’nde Mary Anning sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Bir önceki yazımız olan Tunç Çağında Görülen Nadir Hastalıkların İlginç Sosyal Boyutları başlıklı makalemizde Antik Nadir Hastalıklar, Antropoloji ve eski nadir hastalıklar hakkında bilgiler verilmektedir.

Banner
Benzer Yazılar

Kudüs de Erken İslam Dönemine Ait 4 altın sikke bulundu.

12 Kasım 2020

12 Kasım 2020

Kudüs Golan Bölge Konseyi tarafından Hispin’de yeni bir mahalle inşası yapımı planı dahilinde İsrail Eski Eserler Kurumu tarafından yapılan arkeolojik...

Stonehenge Tüneline Tepkiler Büyüyor

6 Aralık 2020

6 Aralık 2020

Tarihin en güzel ve ünlü tanıklarından olan Stonehenge dün tünel karşıtı protestestolara ev sahipliği yaptı. Geçtiğimiz aylarda İngiliz Hükümetinin anıtın...

Afrika Timsahları Altı Milyon Yıl Önce İspanya’da Yaşadı mı?

25 Ekim 2020

25 Ekim 2020

Milyonlarca yıl önce, farklı cins ve özelliklere sahip birkaç timsah türü Avrupa’da yaşadı ve hatta bazen bir arada yaşadı. Ancak...

Hititlerden Selçukluya Ev Sahipliği Yapan Beyşehir Müze İstiyor

3 Şubat 2021

3 Şubat 2021

Tarihi M.Ö. 7 bine dayanan Hitit, Selçuklu, Bizans ve Osmanlıya ev sahipliği yapmış birçok tarihi kültürel mekana sahip Konya’nın ilçesi...

Taş Devri Avcılarının Şaşırtan Dengeleri

18 Kasım 2020

18 Kasım 2020

Leeds Beckett Üniversitesi’nde yapılan araştırmalar, tarih öncesi avcılar tarafından toplanan taş nesnelerin hayvanları avlamak için silah atmak kadar etkili olduğunu...

Burdur Kuruçay Höyüğün Benzersiz Savunma Sistemi

14 Kasım 2020

14 Kasım 2020

Kuruçay Höyük, Burdur gölü civarına güneyden basamaklı inen tepelerin yamacına kurulmuştur. Burdur iline bağlı Kuruçay köyünün yakınındadır. Adını da zaten...

9 Yaşında ki Çocuk Süleyman Tapınağına Ait Altın Bir Boncuk Buldu

1 Aralık 2020

1 Aralık 2020

Bar-Ilan üniversitesinin gönüllüler için düzenlemiş olduğu Temple Mount Eleme Projesi (TMSP) kapsamında çalışan 9 yaşındaki bir çocuk 3000 yıllık altın bir...

Girnavaz Höyüğün Cinleri

30 Kasım 2020

30 Kasım 2020

Girnavaz höyük Mardin iline bağlı Nusaybin ilçesinin kuzeyinde ve 4 km uzaklığındadır. Suriye sınırına çok yakın bir konumdadır. Kuzey Mezopotamya’dan...

Spartacus’un Gladyatör Olduğu Capua Şehrinde Roma Mezarları Keşfedildi

7 Ocak 2021

7 Ocak 2021

İtalya’nın Capua kenti yakınlarında kazı yapan arkeologlar Spartacus’un Gladyatör Olduğu Capua Şehrinde iki antik mezar ortaya çıkardılar. Merkezi Piazza San...

Antandros Antik Kentinde ki Kazılar Yıl Boyu Devam Edecek

28 Ocak 2021

28 Ocak 2021

Antandros Antik Kenti Balıkesir’in Edremit ilçesine bağlı Altınoluk Mahallesi’ne 2 km uzaklıkta yer almaktadır. Mysia ile Troas şehirleri arasında önemli konumda...

Hz. Adem İle Havva’nın Cennet Bahçesi Su Altında mı?

7 Kasım 2020

7 Kasım 2020

Hz. Adem ile Havva‘nın kovuldukları cennet bahçeleri hakkında yeni bir teori öne sürüldü. RAB Tanrı doğuda, Eden‘de bir bahçe dikti....

Berenike Antik Kenti Volkanik Bir Patlama Sonucu Terkedilmiş

30 Mart 2021

30 Mart 2021

Mısır’ın antik dönemlerdeki en önemli limanlarından olan Berenike antik şehrinin kaynağı bilinmeyen bir volkanik patlama sonucu şehrin terkedildiği öne sürülüyor....

Ayazini Mağaraları Turistlerin Yeni Gözdesi Olmaya Aday

11 Mart 2021

11 Mart 2021

Ayazini mağaraları, artan potansiyeli ile Peribacalarına rakip olmaya hazırlanıyor. Frig Vadisi içerisinde bulunan Ayazini mağaraları son dönemlerde turistlerinde oldukça ilgisini çekiyor....

Kayıp Olduğu Bilinmeyen Da Vinci Kopyası Bulundu

20 Ocak 2021

20 Ocak 2021

Leonardo da Vinci’nin ünlü “Salvator Mundi” tablosunun önemli bir kopyasının, geçen yıl kaybolduğu ve bugüne kadar da kimsenin haberinin olmadığı...

Nüfus Dinamikleri ve İç Asya’da İmparatorlukların Yükselişi

11 Kasım 2020

11 Kasım 2020

Geç Bronz Çağı’ndan Orta Çağ’a kadar, doğu Avrasya Bozkırları bir dizi organize ve son derece etkili göçebe imparatorluklara ev sahipliği...

Yorumlar
Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Mail bültenimize katılmak için e-posta adresinizi yazınız.