Sivas ‘da yer alan Hititlerin önemli bir kült merkezi olan Samuha’da (günümüzde Kayalıpınar) önemli bir keşif yapıldı. Arkeologlar, Hititlerin manevi uygulamalarına ışık tutan nadir bir kuş kehanet metni içeren çivi yazılı tablet buldu.
Kazılar, Koç Üniversitesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü’nden Doç. Dr. Çiğdem Maner başkanlığında, Türkiye Kültür ve Turizm Bakanlığı denetiminde yürütülüyor. Ortaya çıkarılan eser, iki yüzü yazılı, ortasında delik bulunan ve oldukça iyi korunmuş küçük bir kil tablet. Delikli olması, tabletin muhtemelen ritüel amaçlı takıldığı ya da asıldığı izlenimini veriyor.
Kuş Uçuşları İlahi Bir Mesaj mı?
Metnin ilk okumaları, kuş uçuş desenlerine atıfta bulunuyor. Bu, Hitit dini uygulamalarında kehanet amacıyla kullanılan geleneksel bir yöntemdi. Falcılar ve kahinler, tanrıların iradesini doğal işaretler aracılığıyla bu metinlerle yorumlardı.
Doç. Dr. Maner, “Bu buluntu, yalnızca iyi korunmuş olmasıyla değil, aynı zamanda ortasındaki delik ve ip iziyle de olağanüstü. Tablet muhtemelen ritüel ortamlarında kullanılmış ya da koruyucu, manevi amaçlarla taşınmış,” dedi.
Samuha: Hitit İmparatorluğu’nun Kutsal Kenti
Anadolu ve Mezopotamya kaynaklarında adı geçen Samuha, tanrıça İştar’a adanmış önemli bir kült merkeziydi. Stratejik ve dini önemi nedeniyle törenlerin, ritüellerin ve ilahi iletişimin merkeziydi.
Kayalıpınar kazılarında Asur Ticaret Kolonileri, Hitit, Roma ve Bizans dönemlerine ait kalıntılar bulunmakla birlikte, son dönemde özellikle Hitit dönemi dini yapılar ve metinler üzerinde duruluyor.
50’den Fazla Mühür ve İdari Uygulamalara Dair İpuçları
Kuş kehanet tabletinin yanında, arkeologlar krallara ve idari görevlilere ait 50’den fazla mühür baskısı buldu. Ekip, yakın zamanda mühürleme ya da arşiv binası olduğu düşünülen bir yapıyı ortaya çıkaracaklarını düşünüyor. Şu anda, bu yapıya ulaşmak için üzerindeki Erken Hristiyanlık dönemi mezar tabakaları dikkatle kaldırılıyor.
Kültürel Miras ve Gelecek Araştırmalar
Tablet, Hititlerin doğadan gelen işaretleri nasıl yorumladığını ve inanç sistemlerine nasıl entegre ettiğini anlamada önemli bir kaynak olarak öne çıkıyor. Araştırmacılar, mühürlerin kil örneklerini diğer Hitit yerleşimleriyle karşılaştırarak eski ticaret ve iletişim ağlarını haritalamayı hedefliyor.
Kazıların 2024 Eylül ortasına kadar sürmesi planlanıyor ve alanın ileride ziyaretçilere açılması için çalışmalar devam ediyor.
Kapak fotoğrafı: Serhat Zafer/AA
