Anadolu’da yer alan en eski neolitik dönem yerleşim alanlarından biri olan Hasankeyf Höyük’te devam eden kazılarda 800 yıllık şifa tası ile okçuların kullandığı akik ve kemikten yapılmış iki zihgir bulundu.
Hasankeyf Höyük, Batman’ın Hasankeyf ilçesinde yer alıyor.
Neolitik (Çanak Çömleksiz (PPNA) dönemine ait bulgulara ulaşılan Hasankeyf Höyük’te ayrıca Demir Çağı ve Helenistik döneme ait bulgulara da rastlanıldı.
Ilısu Barajı projesi ile birlikte 2008 yılında başlatılan kurtarma kazıları Mardin Artuklu Üniversitesi (MAÜ) Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Zekai Erdal’ın başkanlığında devam ediyor.
Dünya üzerinde sadece 22 adet bulunan şifa tasının Hasankeyf ile birlikte 23’e ulaştığını belirten Doç. Dr. Zekai Erdal, Orta Çağ İslam dünyasında halk hekimliğinde kullanılmış bronz malzemeden imal edilmiş bir şifa tasını gün yüzüne çıkardıklarını söyledi.
Doç. Dr. Erdal, “Üzerinde tılsım, mühür ve ayetlerin yer aldığı şifa tasının aslında Hasankeyf ile bir yönüyle bağlantısı var. Hasankeyf’teki yerel halk inancına göre orta kapıda bir akrep ve yılan kabartması vardır. Bu inanışa göre Hasankeyflileri veya kaleye çıkan insanları akrep veya yılanın sokmadığı kabul edilir” dedi.
Çift başlı ejder, köpek, yılan ve akrep motiflerinin işlendiği tasın iki yönden koruma sağladığına inanıldığını dile getiren Erdal, “Şifa tasından su içilmesinin kişiyi köpek ısırmasına, yılan ve akrep sokmasına karşı koruduğuna inanılmakta. Köpek ısırması, yılan ve akrep sokmasına maruz kalan kişilerin şifa bulması yönünde kullanılan bir malzeme”
“Hasankeyf’te ele geçen şifa tasının örneklerini Topkapı Sarayı Müzesi’nde, Kayseri Müzesi’nde ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi Müzesi’nde görmek mümkün. Aslında halk hekimliği noktasında tası değerlendirmek lazım. Neticede İslam kültüründe büyü, muska, tılsım gibi uygulamalar var. Yine şifa tası üzerinde bu tarz tılsım, büyü uygulamaları yapılarak bir nevi hayvanların zararlarından korunma amaçlanmıştır” diye konuştu.
Şifa tası ile birlikte önceki dönem kazılarda benzer örneklerine rastlamadıkları iki zihgir buldukları bilgisini veren Erdal, şunları kaydetti:
“Zihgirlerin biri bir türbede yapılan kazıda bulundu. Bundan da türbede yatanın önemli bir kişi olduğu anlaşılmaktadır ancak kimliği tespit edilememiştir. Zihgirler akik ve kemikten imal edilmiş. Zihgir, Orta Çağ’da İslam dünyasında ve Türk İslam sanatlarında özellikle okçuluk alanında kullanılan en önemli unsurlardan biri. Okçuluk esnasında kirişin parmağa zarar vermemesi için parmağa takılan yüzük şeklinde bir alet.”
Eserler, Hasankeyf Müze Müdürlüğüne teslim edilerek muhafaza altına alındı.
