6 December 2022 Gelecek Geçmişin Ürünüdür

Beşparmak Dağlarının 8000 Yıllık Gizemi

Günümüzde “Beşparmak” adıyla bilinen Latmos Dağı Söke ve Milas ilçeleri arasında yer almakta ve Antik dönem’de Karia Bölgesi’nin kuzeybatı köşesini oluşturmaktaydı. Kuzey kısmı Aydın, güney kısmı ise Muğla ili sınırları içerisinde kalan Latmos Dağı Türkiye’nin en güzel manzaralarına ve en zengin arkeolojisine sahip bölgelerinden biridir.

Bugün denizden 30 km içerde yer alan bu dağ tarih öncesi devirlerde Ege denizinin kıyısında bir körfezdi. Zaman içinde menderes alüvyonlarının bölgede yığılması nedeniyle Bafa gölü oluştu. Bafa gölü ve deniz bağlantısı ortaçağa kadar devam etse de günümüzde bu bağlantıyı yitirmiş durumdadır.

1900 ve 1950 yılları arasında bir çok batılı arkeolog Anadolu’da Prehistorik ve Neolitik yerleşmelerin olmadığını iddaa etmekteydi. 1940 lı yıllardan sonra bölgede yapılan araştırmalar bir çok bilim insanını şaşırtmıştır. Anadolu da ki bir çok kazı süprizlerle arkeologları şaşırtmaya devam etmektedir.

Resim: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü

Beşparmak yani antik ismiyle Latmos dağları son yılların en büyük prehistorik buluntu yerlerinden biridir. Bugüne kadar bulunan resim sayısı ise 170’e ulaşmıştır. Bu resimler Küçük Asya’nın batısında prehistorik kaya resimlerinin ilk örnekleridir.

Bu mağara resimleri ilk olarak 1994’te Anneliese Peschlow-Bindokat tarafından keşfedilmiş.1994 yılında Anneliese Peschlow-Bindokat ile birlikte araştırma yapan Murat Ertuğrul Gülyaz ise bulunan kaya resimlerinin kopyalarını çıkartarak çalışmalara destek vermiştir. Araştırmalar Alman Arkeoloji Enstitüsü ve Gerda Henkel Vakfı’nın destekleri ile gerçekleştirilmiştir.

Beşparmak dağlarındaki kaya resimleri geç neolitik dönemden (Yeni Taş Devri`nden) kalkolitik döneme (Bakır Çağı`na) kadar (M.Ö. 6000 – 5000) süren bir zaman içerisine tarihlendirilebilmiştir ve Ön Asya`da yeni bir kaya resimleri mahalli oluşturmaktadır.

 

Resim: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü

Buzul çağda batı Avrupa`da genellikle hayvan resimleri ağırlıklı olan, Frenk mağara resimlerine nazaran, Beşparmak resimlerinin ana teması insandır. Fakat resimler insanı birey olarak değil, toplumun bir üyesi olarak göstermektedir. Kadın ve erkek resimlerine bakıldığında bunların aileyi ön planda tutan resimler oldukları görülmektedir. Anadolu’da bir yağmur ve bereket kültünün merkezi olan Beşparmak dağının çevresinde bulunmaktadır.

Resimlerin bazılarında düğün sahnesine benzer resimler bulunmaktadır. Bazılarında ise daha küçük olan insanlar vardır ki muhtemelen bu resimdekiler çocuklardır hepsinin aile unsurları olarak değerlendirmek mümkündür. Kadın ve erkekten oluşan çiftler diğer bir deyişle verimlilik simgesi olarak da görülebilir.

İnsanların dışında bu resimlerde hayvan tasvirlerine de rastlanmıştır. Ama burada yine bulunan bir çok mağara resminden farklı olarak av yada avcı sahneleri yerine muhtemelen evcil hayvanlarını resmetmişlerdi. Çevrede bulunan ve o zamanın şartlarında tükettikleri hayvanlardan olduklarını bilinen alageyik ve yabani keçilerden resimler yoktur. Çoğunlukla kuşbakışı çizilmiş hayvanlardır bunlar.

Beşparmak kaya resimleri arasında Karadere Mağarası’nda bulunan resimlerin konu bakımından özel bir yeri bulunmaktadır. Bu resimler katılığı ve büyüleyici etkisiyle diğer aile sahnelerinden çok farklı bir öneme sahiptir. Bu resimde bir kadın ve hayvan dışında hepsi uzun boyunlu çizilmiş erkek figürlerden oluşmakta. Bir çok figürde T biçimli ve anten biçimde kafa süsleri mevcut. Boynuz olarak çizilmiş olabilir. Kaya sanatında boynuz kullanımının yaygınlığı bilindiği için bu olağan bir görüntü. Büyücü yada bir şaman olarak nitelendiriliyorlar. Karaderede’ki resmin dağın tepesindeki iklim tanrıçasının kültü ile ilgili olduğu düşünülüyor.

Bu resimde dördüncü figürün elleri yumruk biçimde yukarı doğru kalkmış durumda. Diğerlerinden daha yüksekte durması ile bir çok araştırmacıya acaba bu figür dağın tepesinin temsilcisi ve iklim tanrısı mıdır? diye düşündürüyor. Tabii bu durum doğruysa bu figür Anadolu iklim tanrısının en erken tasviridir.

İklim tanrısı veya büyücü olan kaya resminin detayı.

Vadide bulunan çok sayıda ve çok çeşitli taş aletler ve seramikler, insanların bu bölgede uzunca bir süre yaşadıklarını gösteriyor.

Kaynak :Peschlow-Bindokat, A. (2006). Tarihöncesi Kaya Resimleri “Latmos Dağları’ndaki Prehistorik Kaya Resimleri”. İstanbul: Vehbi Koç Vakfı Sadberk Hanım Müzesi.

Resimler: https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/aydin/gezilecekyer/latmos—besparmak-daglari

Banner
Benzer Yazılar

Aigai kazılarında bulunan 1800 yıllık mermer yazıt çözüldü

2 Ekim 2022

2 Ekim 2022

2005 yılında Aigai Antik Kenti’nde bulunan 3 parça mermerden oluşan 1800 yıllık yazıt çözüldü. Tercümesi yapılan mermer yazıt, Aigai halkının...

Köpeği, sığırı, koyunu ve 4 atı ile birlikte gömülmüş Urartulunun mezarı ortaya çıkarıldı

5 Eylül 2021

5 Eylül 2021

Eski çağlarda ölüler sahip oldukları canlı cansız varlıkları ile birlikte gömülüyorlardı. Ölü hediyesi olarak konulan sunular kültürlere göre değişiklik gösteriyordu....

Roma İmparatoru Hadrianus heykeline ait parçalar ortaya çıkarıldı

10 Eylül 2021

10 Eylül 2021

Alabanda Antik Kenti’nde, Roma İmparatoru Publius Aelius Traianus Hadrianus heykeline ait bazı parçalar gün yüzüne çıkarıldı. Roma İmparatorluğu’nun “beş iyi...

Kutsal Havariler Kilisesi’nde bir köle tarafından Tanrıya adanmış mozaik ortaya çıkarıldı

10 Ocak 2022

10 Ocak 2022

Hatay’ın Arsuz ilçesinde tesadüfen bulunan Kutsal Havariler Kilisesi’nde kazı çalışmaları devam ediyor. 2007 yılında Hataylı çiftçi Mehmet Keleş sahip olduğu...

Smyrna Antik Tiyatrosu’nun kulisinde latrina bulundu

3 Kasım 2021

3 Kasım 2021

2400 yıllık Smyrna Antik Kenti’nin kazı çalışmalarında ortaya çıkarılan ilginç buluntular heyecan yaratmaya devam ediyor. İzmir’in Kadifekakale semti yakınlarında yer...

Tarihteki ilk kadın parfümörü Tapputi’nin 3 bin 200 yıllık parfümü yeniden hayat buldu

24 Temmuz 2022

24 Temmuz 2022

Mezopotamya ve Anadolu kültüründe çiçek ve baharatlardan elde edilen kokular tanrılara sunu olarak kullanıldığı için önemli bir madde idi. Soyluların...

Hitit Toplumunda Ensest İlişkiye Nasıl Bakılıyordu?

28 Kasım 2020

28 Kasım 2020

Anadolu topraklarında uzun yıllar hüküm süren Hititler, kanunlar ile toplumsal yapıyı koruyan dönemin üst medeniyeti idi. Hititler, aile, kadın, erkek,...

Ege Bölgesi’nin ilk çiftçilerine ev sahipliği yapan Ulucak Höyük’te bereket sembolü kadın figürlü heykelcik bulundu

8 Ağustos 2022

8 Ağustos 2022

8 bin 850 yıl önce Ege Bölgesi’ne yerleşen ilk çiftçilere ev sahipliği yapan Ulucak Höyük kazılarında bu yıl bereket ve...

Mersin’de 8 Bin Yıllık Kaya Resimleri Bulundu

28 Şubat 2021

28 Şubat 2021

Son günlerde birçok kaya resmi bulundu haberleri ile karşılaştık. Bu haberlerden Avustralya’da bulunan 17 bin 500 yıllık gerçek boyutlu kanguru...

Aizanoi Antik Kenti kazılarında 2 bin yıllık güneş saati ortaya çıkarıldı

19 Eylül 2022

19 Eylül 2022

Aizanoi Antik Kenti arkeolojik kazı çalışmalarında Roma Dönemine ait 2 bin yıllık güneş saati ortaya çıkarıldı. UNESCO Dünya Miras Geçici...

Patara’da 2 bin 600 yıllık köpek balığı kemikleri bulundu

12 Ağustos 2022

12 Ağustos 2022

Patara Antik Kenti’nde 2 bin 600 yıllık köpek balığı ve vatoz omurga kemikleri bulundu. Kemikler Patara’da yaşayan halkın beslenme alışkanlıkları...

Porsuk Höyük kazılarında yeni surlar ortaya çıkarıldı

10 Ağustos 2021

10 Ağustos 2021

Yerleşim kalıntı izlerinin Neolitik çağla görüldüğü ve önemli bir Hitit yerleşim yeri olan Porsuk Höyük kazılarında demir çağına ait surlar...

Trian Çeşmesi 1900 Yıl Sonra Tekrar Canlandırılacak

17 Nisan 2021

17 Nisan 2021

Denizli’de yer alan Laodikeia antik kenti içindeki Trian çeşmesi 1900 yıl sonra tekrar canlandırılacak. Trian çeşmesi için gerçekleştirilecek çalışmalara  CHP’li...

Anadolu’da ilk kez Türk adının geçtiği yazıt bulundu

3 Eylül 2022

3 Eylül 2022

Konya’nın Karatay ilçesinde bulunan Savatra Antik Kenti kazı sahasında Anadolu’da ilk kez Türk adının geçtiği yazıt bulundu. Anadolu’da 1071 Malazgirt...

Tozkoparan Höyüğü 50 Yıl Aradan Sonra Tekrar Kazılıyor

28 Haziran 2021

28 Haziran 2021

Tunceli’nde yer alan Tozkoparan Höyüğü’nde yapılacak arkeolojik kazıların , Tunceli kentini binlerce yıllık keşfedilmeyi bekleyen Doğu Anadolu’nun tarihi turizm merkezlerinden...

Yorumlar
Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

[mc4wp_form id=”621″]