Diyarbakır merkez Sur ilçesinde bulunan Amida Höyük’te Halaf dönemi ev planı görüldü. Höyük’te ayrıca, 3 tabakada yanık izleri ile karşılaşıldı.
Hurri, Mitanni, Asur, Med, Pers, Roma, Selçuklu, Artuklu ve Osmanlı medeniyetlerinin izlerini taşıyan Amida höyük kazı çalışmalarına devam ediliyor.
Kazı başkanlığını yürüten Dicle Üniversitesi Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. İrfan Yıldız, höyük ile sur arasında devam edilen çalışmalarda 3 tabakada yoğun yanık izlerinin görüldüğüne işaret ederek, “Geç Neolitik ve Kalkolitik döneme ait olan bu tabakalarda şehrin 3 kez yandığını görüyoruz. Bu yanık tabakaları milattan önce 6500 ile 5500 yılları arasındaki tarihtedir. Günümüzden yaklaşık 8 bin 500 ile 7 bin 500 yıl öncesine ait. Bu tabakalar için şimdilik tahmini bir tarih veriyoruz” diye konuştu.
Halaf Dönemi ev planı
Yanık izlerinin bulunduğu tabakalardan alınan numunelerin TÜBİTAK’a gönderildiğini ve buradan gelen sonuçlarla tarihlendirmenin yapılabileceğini dile getiren İrfan Yıldız, DHA muhabirine, kazı çalışmalarında Halaf dönemine ait ev planının ortaya çıktığını söyledi. Yıldız, “Halaf dönemine ait o günkü ev mimarisinin özelliklerini yansıtan bir evin planı ortaya çıktı. Daire planlı evlere Tholos, onun önündeki dikdörtgen mekana da Doromos diyoruz. Tabi bu çıkan Tholos yapısı dönemin sivil mimarisine örnek olması açısından önem arz ediyor. Dönemin sivil mimarisi hakkında bize bilgi vermesi bakımından önemli. Genel itibarıyla baktığımız zaman milattan önce 6100 ile 5500 yılları arasında Halaf dönemi dediğimiz dönemde bu tür evlerin kullanıldığını görüyoruz” dedi.
Halaf Kültürü hakkında kısa bir not
Halaf, Kuzey Mezopotamya’da Tell Halaf’ta görülen erken Neolitik Çağ kültür katmanıdır. Yaklaşık olarak M. Ö. 5400 ile 5200 yılları arasında görülmeye başlayan Halaf kültürü, üç kültür varlığı ile dikkat çeker. Bunlar, “yüksek ısıda fırınlanmış zengin boya bezemeli özgün çanak çömleği ve tolos olarak adlandırılan dairesel planlı yapıları ve Neolitik Çağ’a göre daha gelişkin bir sosyal yapılanmaya işaret eden mühürleridir.
Halaf Dönemi mimarisi, “tolos” adı verilen, dairesel planlı, taş temel üzerine kerpiç duvarlı, ahşap malzemeden kubbe tavanlı yapılarla özdeş tutulmaktadır. Bazı toloslarda, bitişik inşa edilmiş “dromos” adı verilen, yapıya eklenmiş dörtgen planlı yapılar görülmektedir.
Halaf kültürü için kaynak; Vildan Gürdil, Güneydoğu Anadolu’da Halaf Kültürü’ne Kadar Boya Bezemeli Çanak Çömlek’in Gelişimi, Yüksek Lisans Tezi – İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Arkeoloji Anabilim Dalı Prehistorya Bilim Dalı, (2006), Sh.: 3
