Van’ın İpekyolu ilçesindeki Kevenli Kalesi’nde yürütülen arkeolojik kazılarda, Urartu Krallığı dönemine ait 76 adet dev pithos (depo küpü) bulundu. Üzerlerinde çivi yazılı hacim işaretleri taşıyan bu küpler, Urartuların tarımsal organizasyonu ve lojistik ağına ışık tutuyor.
Çivi Yazılı Depo Küpleri Urartu Lojistiğini Ortaya Koyuyor
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın izniyle Van Müzesi başkanlığında ve Iğdır Üniversitesi’nden Doç. Dr. Rıfat Kuvanç’ın bilimsel danışmanlığında yürütülen kazılarda, Kevenli Kalesi’nin güney kısmında simetrik düzenlenmiş 76 büyük pithos gün yüzüne çıkarıldı.
Küplerin üzerinde depolanan ürünlerin miktarlarını gösteren çivi yazıları tespit edildi. Doç. Dr. Kuvanç, “Kevenli Kalesi küçük bir yapı olmasına rağmen ortaya çıkan depo küplerinin sayısı, burayı Van için bilinen en büyük tahıl ve sıvı depolama merkezi konumuna getiriyor,” dedi.
Antik DNA Çalışmaları ile 2.700 Yıllık Tarım Verileri
Kazı ekibi, pithosların içinden alınan örnekleri antik DNA analizleri ile inceleyerek Urartu döneminde Van Ovası’nda yetiştirilen tarım ürünlerini belirlemeyi hedefliyor. İlk açılan küpte sınırlı sayıda tohum bulundu; diğer küplerin incelenmesiyle daha geniş veri toplanması bekleniyor.
Su İletim Sistemi ve Duvar Resimleri
Kazılarda ayrıca pişmiş topraktan yapılmış bir künk (su borusu) parçası ve kırmızı-siyah renklerde duvar resimleri ortaya çıkarıldı. Urartu saray seramikleri arasında yer alan ve üzerinde aslan figürü işlenmiş bir parça da dikkat çekti. Bu buluntular, Kevenli Kalesi’nin yalnızca bir depo merkezi değil, aynı zamanda mimari açıdan zengin bir yapı olduğunu gösteriyor.
Urartu Krallığı’nda Kevenli Kalesi’nin Stratejik Önemi
Van Ovası’nın doğusunda, Erek Dağı eteklerinde konumlanan Kevenli Kalesi, Urartu Krallığı’nın (MÖ 9.–6. yüzyıl) kaleyi çevreleyen güçlü savunma ve lojistik ağının bir parçasıydı. Van Kalesi (Tuşpa) gibi büyük merkezlere kıyasla daha küçük ölçekte olan kale, tarım ürünleri depolama ve dağıtım üssü olarak işlev görüyordu. Çivi yazılı pithoslar, Urartuların gelişmiş yönetim sisteminin somut kanıtları niteliğinde.
