İzmir’in Kemalpaşa ilçesinde yer alan ve kentin bilinen en eski yerleşim alanı kabul edilen Ulucak Höyüğü’nde yürütülen kazılarda, 8 bin yıl öncesine tarihlenen sıra dışı bir figür bulundu. Kilden yapılmış 9 santimetre boyundaki erkek figür, üzerinde taşıdığı tilki postu ve törensel başlığıyla Anadolu Neolitiği’nin inanç dünyasına dair yeni ipuçları sunuyor.
Neolitik köyde ritüel izleri
Kazı Başkanı Prof. Dr. Özlem Çevik, figürün kostüm detaylarıyla diğer örneklerden ayrıldığını belirterek özellikle başındaki törensel şapkaya benzeyen unsurun dikkat çekici olduğunu vurguladı. Uzmanlara göre, tilki postunun seçilmesi rastlantı değil. Anadolu’nun erken tarım toplumlarında tilki, kurnazlık ve doğaüstü güçlerle ilişkilendirilen bir hayvan olarak görülüyordu. Bu nedenle figür, tarım köylerinde toplumsal kimlik, ritüel ya da şamanik pratiklerle bağlantılı bir temsiliyet taşıyor olabilir.
Ulucak: İzmir’in ilk köyü
1995’te başlayan ve 2009’dan bu yana Prof. Dr. Çevik başkanlığında devam eden Ulucak Höyük kazıları, kentin Neolitik çağdaki yaşamını gözler önüne seriyor. Yaklaşık 8 bin 850 yıl öncesine uzanan yerleşim, Batı Anadolu’nun en erken çiftçi köylerinden biri olarak biliniyor. Çömlek yapımından tarımsal üretime, hayvan evcilleştirmesinden ritüel alanlara kadar pek çok buluntu, burada yaşayan toplulukların gündelik hayatını ve inanç sistemini aydınlatıyor.
Anadolu Neolitiği’nde yeni bir sayfa
Ulucak Höyüğü’nde şimdiye kadar kadın figürinleri yoğunlukla ortaya çıkarılmıştı. Erkek betimli bu yeni örnek ise toplumsal rollere ve dini ritüellere dair bakışı değiştirebilecek nitelikte. Özellikle tilki postu detayı, bölgedeki Neolitik sembolizm üzerine yürütülecek yeni tartışmaların önünü açıyor.
Kapak fotoğrafı: AA
