14 June 2024 Gelecek Geçmişin Ürünüdür

Kraliçe Kubaba: Yaklaşık 4.500 yıl önce, bir kadın iktidara geldi ve eski Mezopotamya’daki en büyük uygarlıklardan birinde hüküm sürdü

Tarihteki ilk kraliçenin kim olduğunu söylemek mümkün mü? İnsan uygarlığının büyüklüğü ve çeşitliliği göz önüne alındığında, belki de bunun cevabı hala bilinmemektedir. Bununla birlikte, belgelenen ve tüm insanlar tarafından bilinen tarihe göre, Kraliçe Kubaba, eski Sümer Hanedanlığı’nı yöneten ilk kadındı.

Yakın Doğu, Asya ve Avrupa’da kurulan krallıklarda ve imparatorluklarda çok az kadın iktidara geldi. Bu kadınlar genellikle güçlerine ilk önce erkekler (babalar, kocalar, erkek kardeşler ve oğullar) aracılığıyla eriştiler.

Ancak Sümer kraliçesi Kubaba gerçek bir hükümdardı – sadece hükümdarın karısı olan bir kraliçe eşinden ziyade kendi başına hüküm süren bir kraliçe naibi. Kral Listesi ondan Eresh (kraliçe eşi) olarak değil, Lugal (kral) olarak bahseder. Bu unvanı taşıyan tek kadındır.

Antik çağda güçlü kadınlarla ilgili hikayeler için ortak bir ortam, firavunlar Sobekneferu, Hatshepsut ve Kleopatra’nın ülkesi Mısır’dır. Bununla birlikte, Kubaba, muhtemelen MÖ 2400 dolaylarında, hepsinden çok önce Sümer tahtına yükseldi.

Dünya çapında bilinen kayıtlı tarihte Kubaba, eski Sümer Hanedanlığı’nı yüz yıl boyunca yöneten ilk kadın hükümdardı. Sümer Kral Listesi’nde yüzlerce hükümdar yer alıyor, ancak listede tek bir kadın adı var: Kubaba veya Kug-Bau. O yalnız bir kadındı – ilahi hükümdarlığı taşıdığı kaydedilen tek kraliçe naibiydi.

Genellikle tarih ve efsane arasındaki sınırı aşan bir hükümdarlar kroniği olan bu liste, bize onun hakkında bildiğimiz çok az bilgiyi sağlar. Örneğin, Enmen-lu-ana’nın 43.200 yıl hüküm sürdüğü söylenir. Kubaba’nın saltanatı daha mantıklı olsa da, yine de Sümer’i imkansız bir yüz yıl boyunca yönettiği kabul ediliyor.

Irak. (Tel-Uhaimir). Kiş kalıntıları. Fotoğraf: Wikipedia

Sümer Kral Listesi’ne göre Kubaba, Mezopotamya’nın Sümer kentinin antik bir şehir devleti olan MÖ 100-2500 yılları arasında Kiş’in üçüncü hanedanının ilk günlerinde 2330 yıl hüküm süren tek kadın hükümdardır.

Kral Listesi’nde Kubaba’dan ilk olarak “kadın meyhaneci” olarak bahsedilir. Bir bar/han işletmekten bir şehri yönetmeye nasıl geçti? Emin olamayız ama kadın meyhaneciler Sümer mitolojisinde ve günlük yaşamda önemli figürlerdi. Belki de bu, biranın Sümer kültüründeki muazzam öneminden kaynaklanmaktadır. Kadınlar genellikle tavernalar işletiyorlardı, belki de eski Sümer’deki tek bağımsız kadın iktidar pozisyonlarından birine sahiptiler.

Yeraltı Dünyasında bir han işleten meyhaneci Siduri, Gılgamış Destanı’nda önemli bir karakterdir. Yaşadığı yerde yaşamak için bir tür ölümsüz olmalı ve Gılgamış’a “Ölümlüler arasında kim sonsuza kadar yaşayabilir?” gibi akıllıca tavsiyeler veriyor. “İnsanın ömrü kısa… Zevk ve dans olsun.” Bu nedenle, antik çağda bile, bir kadın meyhaneci, tehlikeli yollarda bir rehber ve muhtemelen çok önemli bir destan olan şeyde hürmete değer bir figür olarak görülüyordu.

Ama mesleğini tanımlamanın amacı neydi? Kral Listesi’nin kaydedicisi, onu efsanevi Siduri ve önde gelen bir kadınsı meslekle ilişkilendirerek Kubaba’yı kelimenin tam anlamıyla ölümsüzleştirdi ve onu dünyanın en bağımsız kadınlarından biri yaptı.

Sıfatı çoğundan daha uzundur, bu da eski yazarların onu özellikle dikkate değer bulduğunu gösterir. Adının yanında “Kish’in temellerini sağlamlaştıran kadın meyhaneci” yazıyor.

Kubaba veya Kug-Bau, Sümer dilinde Sümer Kralı listesine göre adlandırıldığı gibi ve Mari Sharrumiter’in yenilgisinin ardından Büyük Tufan’dan sonra hüküm sürdü. Bazı tarihçiler onu Kish hanedanının Dördüncü hanedanı ile ilişkilendirir.

Sümer geleneği, krallığın kalıcı bir başkente bağlı olmadığını savunur. Bir yerden bir yere taşınır, tanrılar tarafından bir şehre bahşedilir ve birkaç nesil sonra kendi takdirlerine bağlı olarak başka bir yere aktarılır. Mari, Kish’in Dördüncü hanedanının yalnız üyesi Kubaba’dan önce bir asırdan fazla bir süre tahtta kaldı. Kubaba’dan sonra Akshak’a taşındı. Kish, şehrin dördüncü ve son hanedanının ilk iki hükümdarı olarak görev yapan Kubaba’nın oğlu Puzer-Suen ve torunu Ur-Zababa ile yeniden öne çıktı.

Rivkah Harris, “Gender and Aging in Mesopotamia: The Gilgamesh Epic and Other Ancient Literature“, adlı kitabında, belirsiz bir şekilde Kubaba’nın tahtı “ele geçirdiğini” iddia ediyor.

Queen-Kubaba
Sağ elinde nar tutan tanrıça Kubaba’nın kabartması; Herald’ın duvarından ortostat kabartması, Karkamış; MÖ 850-750; Arami etkisi altında Geç Hitit üslubu. Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Ankara, Türkiye. Fotoğraf: Commons

Kanadalı Asurolog Albert Kirk Grayson, “anlatının tüm amacı, [tanrı] Marduk’u ihmal eden veya hakaret eden ya da Esagil tapınağı için balık sunuları sağlamayan yöneticilerin mutsuz bir son yaşadığını göstermektir” diye yazdı.

Metne göre, Kubaba bir balıkçıyı besler ve onu avını Esagila’ya sunmaya ikna eder. Marduk’un buna karşılık iyiliği sürpriz değil: “Öyle olsun,” dedi tanrı ve bununla birlikte “meyhaneci Kubaba’ya tüm dünya üzerindeki egemenliği emanet etti.” Bu doğru – dünya hakimiyeti için kampanya masrafları bir somun ekmek ve biraz su tutarındaydı. Tesadüfen, ekmek ve su (Sümer birasının malzemeleri) hükümdar öncesi yaşamının da temeliydi.

Görünüşe göre ilahi çağrışımlar zamanla daha belirgin hale geldi ve insan Kubaba yavaş yavaş hafızadan kayboldu. Sonraki bin yılda Hitit döneminde Suriye’nin Karkamış kentinin koruyucusu olarak ibadet edildi. Yine de, tarihsel figür ile tanrı arasındaki bağlantı belirgin değildir.

Kapak Fotoğrafı: Wikipedia

Etiketler: , in HABER
Banner
Benzer Yazılar

Erzurum’da Taşbaba Heykeli Bulundu

3 Haziran 2021

3 Haziran 2021

Orta Asya’da Okunyev kültüründen itibaren başlayan ve Andronova kültür çağı boyunca tüm Avrasya kıtasına yayılan taşbaba heykeli Erzurum’da bulundu. Türk...

Bizans sikkelerinde SN 1054 yıldızının patlamasına mı yer veriliyordu?

25 Haziran 2022

25 Haziran 2022

Bundan tam 968 yıl önce gökyüzünde büyük bir astronomik olay meydana geldi. SN 1054 yıldızı patlamış ve M1 Yengeç Bulutsusu’nun...

Doç. Dr. Erkan Fidan “Luvilere ait bir kent olabilir”

27 Kasım 2021

27 Kasım 2021

Anadolu üzerinde birçok medeniyete ev sahipliği yapmış eşsiz bir coğrafyadır. Prehistorya ve Protohistorya dönemlere ait Hatti, Hitit, Urartu, Frig, Lidya...

Arnavutluk’ta kayıp 2 bin yıllık antik kent Bassania bulunmuş olabilir

19 Haziran 2022

19 Haziran 2022

Arnavutluk’un kuzeybatısında İşkodra köyü yakınlarında 2018 yılında bir antik kentin izleri tespit edilmişti. Kazılarda ele edilen ilk bulgular 2 bin...

Yuvarlak hendek içinde görkemli nesnelerle birlikte bulunan Orta Çağ’dan kalma çifte mezar

23 Ağustos 2022

23 Ağustos 2022

Almanya’nın güneyindeki Kirchheim am Neckar Friedrichstrasse’de, Stuttgart’taki bölge konseyinde Devlet Anıtları Koruma Dairesi (LAD) tarafından denetlenen ve AAB şirketi tarafından...

Macaristan Gümrüğünde Yakalanan 412 Adet Tarihi Eser Türkiye’ye Getiriliyor

20 Şubat 2021

20 Şubat 2021

Kültür ve Turizm Bakanlığının, tarihi eser kaçakçılığıyla olan mücadelesi hız kesmeden devam ediyor. Ülkemizden yasadışı yollarla yurtdışına kaçırılan eserler için çalışmalar...

Hansel ve Gretel Masalının Ardındaki Acımasız Tarihi Gerçekler

11 Şubat 2021

11 Şubat 2021

1314 ve 1317 yılları arasında Avrupa’nın büyük bir kısmını etkileyen bir kıtlık süreci başladı. 1322 yılına kadar devam eden kıtlık...

Altın sikke bilinmeyen bir İngiliz Kralını ortaya çıkardı

21 Ekim 2023

21 Ekim 2023

İngiltere’nin güneydoğusundaki Hampshire’da unutulmuş bir Demir Çağı hükümdarının adını taşıyan bir madeni paranın olağanüstü keşfi sayesinde İngiliz tarihinin az bilinen...

Polonyalı metal dedektör kullanıcısı beş Bronz Çağı baltası keşfetti

6 Aralık 2023

6 Aralık 2023

Polonyalı metal dedektör kullanıcısı, Kociewie’de bulunan Starogard Orman Bölgesi’nde araştırma yaparken beş Tunç Çağı baltası keşfetti. Denis Konkol adlı bir...

Ankara’dan Diyarbakır’a uzanan turistik Mezopotamya Ekspresi yolculuğuna başlıyor

7 Nisan 2024

7 Nisan 2024

Ankara’dan hareket ederek İç Anadolu ve Doğu Anadolu’dan geçip Diyarbakır’da duracak turistik Mezopotamya Ekspresi, 19 Nisan’da seferlerine başlayacak. TCDD, 19...

Çek arkeologlar, Avarlar’ın kullandığı eşsiz bronz kemer tokası keşfettiler

12 Aralık 2023

12 Aralık 2023

Çek arkeologlar, Orta Çağ’ın başlarından kalma bronz bir kemer tokası keşfettiler. Keşfi, Brno Masaryk Üniversitesi duyurdu. Kemer tokası, Hıristiyanlık öncesi...

Mimar Sinan eseri Ayakapı Hamamı internette satışa çıkarıldı

19 Mayıs 2022

19 Mayıs 2022

Mimar Sinan tarafından yapılan 440 yıllık Ayakapı Hamamı emlak sitesinde satışa çıkarıldı. 33 milyon TL. satış fiyatı ile satışa çıkarılan...

Simferopol yakınlarında bir İskit höyüğü keşfedildi

5 Mayıs 2022

5 Mayıs 2022

Rusya Bilimler Akademisi Arkeoloji Enstitüsü arkeologları, Kırım Piedmont’ta yaptıkları keşif gezisinde M. Ö. 4. yüzyıla ait bir mezar höyüğü keşfettiler....

Tanrıça Kibele’nin Bulunduğu Kurul Kalesi Taş Ocağı Tehdidi Altında

20 Nisan 2021

20 Nisan 2021

2.100 yıllık Tanrıça Kibele’nin bulunduğu Kurul Kalesi arkeolojik çalışma alanının alt kesiminde yer alan taş ocağı işletmesinin patlattığı dinamitler yüzünden...

İtalyan Sanat Polisi Çalınan Roma Heykelini Ele Geçirdi

12 Nisan 2021

12 Nisan 2021

İtalyan sanat polisi Belçika’da arkeolojik alandan çalınan Roma heykelini ele geçirdi. İtalyan polisi, 2011 yılında Roma eteklerindeki arkeolojik kazı alanından...

Yorumlar
Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

[mc4wp_form id=”621″]