Yaklaşık bir asırdır arkeolojik çalışmalardan uzak kalan antik Sebastia kentinde yeniden başlatılan kazılar, tarih araştırmacılarını ve uzmanları heyecanlandıran bulgulara sahne oluyor. İsrailli arkeologlar tarafından iki hafta önce başlatılan çalışmalar, antik Samiriye’nin mimari ve kültürel zenginliklerini gözler önüne seriyor.
Kazı alanında ortaya çıkarılan taş döşeli tören yolu ve çevresindeki süslü sütunlar, bölgenin Herodian dönemine ait mimari özelliklerini yansıtıyor. Arkeologlar, bu yolun kentin merkezinden ana kapıya kadar uzandığını ve geçmişte önemli bir geçit olarak kullanıldığını belirtiyor. Ayrıca şehir kapısına yakın konumda bulunan süslü taş kaidenin, bir zamanlar büyük bir anıt yapıyı taşıdığı; bu yapının muhtemelen bir kule ya da tapınak girişi olabileceği değerlendiriliyor.
Bu kazılar, 115 yıl önce Harvard Üniversitesi tarafından yürütülen ilk bilimsel araştırmalardan bu yana bölgede gerçekleştirilen en kapsamlı arkeolojik çalışmalar olarak öne çıkıyor. Uzun yıllar boyunca ihmal edilen ve molozla örtülen kalıntılar, bu proje sayesinde yeniden gün yüzüne çıkarılıyor.
Sebastia’nın korunmasına yönelik kamuoyu ilgisi, 2023 yılında yaşanan tahribat olaylarının ardından artış gösterdi. İsrail hükümeti, bölgenin korunması ve turizme kazandırılması amacıyla yaklaşık 30 milyon şekel (8.5 milyon dolar) bütçe ayırdı. Projenin amacı, Herodium örneğinde olduğu gibi Sebastia’yı yıllık yüzbinlerce ziyaretçiyi ağırlayabilecek bir tarih ve kültür merkezi hâline getirmek.
İsrail Kültürel Miras Bakanı Amichai Eliyahu, yürütülen çalışmalardan duyduğu memnuniyeti şu sözlerle dile getirdi: “Sebastia, ulusal ve tarihî mirasımızın en kıymetli unsurlarından biridir. Yapılan yatırımlar sayesinde Samiriye’nin geçmiş ihtişamı yeniden ortaya çıkıyor.”
Şu an yalnızca özel izinli ziyaretlerle gezilebilen bölgenin, restorasyon ve altyapı çalışmaları tamamlandığında halkın genel erişimine açık bir kültürel destinasyon olması planlanıyor. İsrail Arkeoloji Birimi yetkilisi Benjamin Har Even, projenin hem koruma hem de tanıtım boyutuyla bütüncül bir yaklaşımla ilerlediğini vurguladı: “Tarihî mirasımızı yalnızca korumakla kalmıyor, aynı zamanda gelecek nesillere aktarılmasını sağlıyoruz.”
Sebastia’daki bu yeni dönem, yalnızca arkeolojik bir başarı değil; aynı zamanda kültürel mirasın yeniden inşası ve kimlik hafızasının güçlendirilmesi adına da önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Kapak Fotoğrafı: Judea and Samaria/Tour Shomron
