Sümerlilerin ekonomik hayatın bir gereği olarak buldukları yazı tarihsel süreç içerinde birçok aşama geçirmiştir. Bu aşamalardan birisi de Minos uygarlığının geliştirdiği Linear A yazı sistemidir.
Üretim fazlası ürünlerin muhasebesinin tutulması, kral ve tapınak envanterlerinin oluşturulmasında kullanılan işaretlerle başlayan yazının tarihine baktığımızda birkaç yazı sisteminin kullanıldığını görmekteyiz.
Sümerlerden Minos Uygarlığına Yazı
Yazının icadı Sümer medeniyetine dayanır. Yerleşik düzenin kurumsallaşmasının görüldüğü Sümer medeniyetinde ihtiyaçtan ortaya çıkan yazı, piktogram (resimsel) bir başka deyişle logogram yazı sistemi ile başlar.
Piktogram yazı, bir nesneyi, eşyayı ya da basit duygusal hareketi göstermek için temsili grafiksel anlatım biçimi olarak tanımlanabilir. Günümüzde de piktogramları kullanmaya devam ediyoruz. Trafik işaretlerinde, eşyaların kullanım ve kurulum broşürlerinde, toplumsal hayat içinde yer alan yerlerde (tuvalet, çıkış, mekan gösterme, sigara içilmez v. b.) piktogramları görüyoruz.
Çivi yazı sistemi ve hiyeroglif yazı sisteminde piktogramlar kullanılmaktadır.
Ancak, Sümerlilerin kullandığı çivi yazısında sadece piktogramlar kullanılmamıştır. Sözcükleri aktarmak için çizgisel işaretler diyebileceğimiz ve çoğunlukla piktogramlarla karıştırılan ideogramlar ve hece veya ses belirten diğer imgeler de kullanılmıştır. Sözcüklerin sonuna eklenen fonetik eklerle tamlanabilir, yönelme ve iyelik, çoğaltma yapılabilmektedir.
Sümerlilerin bulup geliştirdiği çivi yazı sistemini Anadolu’da Hititler ve Urartular, Mezopotamya’da Asurlular‘da kullanmıştır.
Yazı tarihinin bir başka halkasını Linear A ya da çizgi yazısı A olarak tanımlanan yazı sistemi oluşturmaktadır.
Linear A, Girit Adası’nda varlık gösteren Minos Uygarlığı’nın Orta Minos III ila Geç Minos I evrelerinde(M. Ö. 2500-1500) kullanılmış bir yazı sistemidir. Yazının kullanıldığı materyallerin eksikliği yüzünden bugün hala çözülebilmiş değildir.
Yazının soldan sağa doğru yazıldığı düşünülmektedir.
Minos uygarlığında kullanılan Linear A, Girit adasının birçok noktasında ele geçen arkeolojik varlıkların üzerinde görülmektedir.
Linear A yazısında kullanılan bir işaretin yer aldığı buluntuyu twitter hesabından Theo Nash paylaştı.
Nash, Kea’da bulunan kilden yapılmış bir kupa üzerinde Linear A işaretinin varlığını gösteren fotoğrafı “The cup incised on the cup is a Linear A sign, though normally the handle is on the other side: it’s been flipped here to match the support. Found on Kea and made of coarse local clay, it defies conventional narratives of the spread of literacy through the Bronze Age Cyclades.” açıklamasıyla paylaştı.
Nash’ın paylaştığı tweetin tercümesi ise şöyle; “Kupa üzerine oyulmuş kap bir Lineer A işaretidir, ancak normalde kulp diğer taraftadır: desteğe uyması için buraya çevrilmiştir. Kea’da bulunan ve kaba yerel kilden yapılmış olan bu eser, Tunç Çağı Kikladları boyunca okuryazarlığın yayılmasına dair geleneksel anlatılara meydan okuyor.”
