2 April 2025 Gelecek Geçmişin Ürünüdür

Taş Devrinin Bilinmeyen Müzik Aletleri

Müzik dünyanın evrensel dilidir. Atalarımızın bizden binlerce yıl önce güzel seslerin cazibesine kapılıp kapılmadığını bilmemiz mümkün değil. Ama bildiğimiz ve emin olduğumuz bir şey var ki onlarda güzel seslere en az bizim kadar meraklıydılar. Yaptıkları müzik aletlerinin bu şekilde tanımlandığını bilmeseler de.

Slovenyalı arkeologlar tarafından bulunan “Neandertal flütü” en az 60.000 yaşında olabilir. Araştırmacılar 1995 yılında bulunmuş olan bu eşyanın Neandertaller tarafından yapılmış olduğuna inanıyor. Almanya’da bilim adamları , bir Homo sapiens’in ellerinin yaklaşık 42.000 yıl önce yapmış olabileceği “kuş kemiği flütlerini” ortaya çıkardılar.

Bugün kullanılan nefesli enstürümanlara çok benzeyen bu eşyaların tanımlanmasına bazı bilim adamları halen karşı çıkmaktadır. Fakat günümüzde kullandıklarımızın neredeyse aynı mantıkla yapılmışlardır. Düzgünce delinmiş ve parmak delikleriyle tamamlanmıştır.

Slovenya da bulunan bu kemiklerin Neandertallere ait olduğu düşünülüyor. Neandertal flütü.

Müzikle etkileşim için sadece nefesli flütlerden bahsetmek doğru olmasada bu eşyaların tam olarak neyi ifade ettiklerini çıkarımlıyoruz. Fakat bazı eşyaların gerçekten müzik için yapılıp yapılmadığını anlayamadığımız da oluyor.

Örneğin isveçte bulunan “vızıltı kemikleri” buna en güzel örnek. Bu ilginç nesne, ortasında bir delik bulunan küçük, dikdörtgen bir domuz kemiğinden yapılmıştır. Bir kişi, kemiğin içinden bir ilmeğe bağlı bir ip geçirir, böylece uçları tutabilir ve kemiği havada asılı tutabilir. İpleri bükün ve sonra gerin ve kemik dönerek havanın titremesine ve alçak, hırıltılı bir bzzzz oluşturmasına neden olur.

Bızz kemikleri adı verilen bu alet Isveç’te bulunmuştur. Iskandinav ülkelerinde genel olarak bilinen bir alettir.

Johannesburg’daki Witwatersrand Üniversitesi’nden arkeolog Joshua Kumbani ve meslektaşlarının çalışmalarında eski insanların müziği nasıl kullandıklarına dair bir araştırma yürütüyor.

Kumbani, danışmanı arkeolog Sarah Wurz ile birlikte, bir zamanlar insanların, 9.600 ila 5.400 yıl öncesine ait insan kalıntıları ve kemik, kabuk ve yumurta kabuğu süslemeleriyle zengin bir katmana gömülü ses çıkarmak için kullandıkları bir enstrüman belirlediklerine inanıyor. Bu keşif pek çok düzeyde önemlidir. Kumbani, “İnsanların onu müzikal amaçlarla kullanmaları veya bu eserlerin cenazelerde ölülerini gömdüklerinde kullanılmış olma ihtimali olabilir” diye varsayıyor.

Çalışma, yaklaşık 2000 yıl önce metal işlemenin tanıtılmasıyla sona eren bir dönem olan Taş Devri’nden Güney Afrika’da ses üreten eserlerin ilk bilimsel kanıtını sunuyor. Bu “ilk” biraz şaşırtıcı. Güney Afrika, arkeolojiye erken dönem insan yaratıcılığına hitap eden çok sayıda bulgu sağladı. Örneğin, bölgede 100.000 yıl önce yaşayan insanların , sanatsal çabalar sağlamış olabilecek aşı boyası, kemik ve değirmen taşlarından oluşan küçük ” boya fabrikaları” yarattığına dair kanıtlar var.  Aynı sitede bulunan ve 70.000 yıldan daha eski bir tarihe dayanan kazınmış nesneler , yaratıcılarının sembolik düşüncesine işaret ediyor.

Yine de konu müzik olduğunda, arkeolojik kayıtlar gizemli bir şekilde sessiz kaldı. Yine Witwatersrand Üniversitesi’nden Wurz, “Müzik hepimiz için çok ortaktır” diyor. “Temeldir.” Öyleyse, geçmiş bin yıllık insanların müziği olmasaydı bu tuhaf olurdu.

Bunun yerine, Güney Afrika’nın müzik aletlerinin fark edilmemiş olması mümkündür. Sorunun bir kısmı tanımlamada. Bir şeyin gürültü yapıp yapmadığını ve yaratıcıları için “müzikal” olarak kabul edilip edilmediğini belirlemek küçük bir başarı değil.

Ek olarak, bu bölgedeki ilk arkeologlar   birçok yerde temel teknikler kullandılar. Wurz, birçok arkeologun o dönemde mevcut olan yaklaşımlarla ellerinden gelenin en iyisini yaptığını, ancak bir zamanlar eski insanların yaşadığı sitelerdeki müzik kanıtlarını dikkate almadığını ileri sürüyor. Kısacası, yeraltında hapsolmuş bir ses bilgisi korosu olabileceğinin farkında değildiler.

Güney Afrika’da arkeologlar, Taş Devri bölgelerinde bir dizi kemik tüpü keşfettiler, ancak bu nesnelerde parmak delikleri bulunmadığından, araştırmacılar eserleri boncuk veya kolye olarak etiketlediler. Kumbani, bu öğelerin ses çıkarmış olabileceğini düşünüyor – ancak olası bir enstrümanı belirlemek zor. Ne de olsa modern müzik akademisyenleri, çeşitli kültürlerin neyin armonik, melodik veya müzikal göründüğüne dair oldukça farklı kavramlara sahip olduğuna işaret edeceklerdir.

Öyleyse, herhangi bir nesnenin bir enstrüman olarak tasarlanıp tasarlanmadığını veya hatta ses üretmek için kullanılıp kullanılmadığını nasıl bilebilir?

Lund, belirli bir nesnenin kasıtlı olarak ses üretmek için kullanılmasının ne kadar olası olduğunu belirlemek için bir sınıflandırma sistemi geliştirdi. Delikli açık uçlu bir silindir, başka hiçbir amacı açık olmaksızın bir oluk gibi görünmektedir. Ama bir halka halkası bir bilezik, bir çıngırak veya her ikisi de olabilirdi. Lund’un deneysel çabaları, başka türlü tanıdık görünen eserler için yeni olası geçmişleri aydınlattı.

Bızz kemikleri.

Lund vızıltı kemiği için “Bu harika bir enstrüman” diyor. “İskandinav ülkelerinde hala yaşayan insanlar var, en eski kuşak, büyükanne ve büyükbabalarının onlara nasıl ‘vızıltı kemikleri’ yapacaklarını söylediklerinde size bunu anlatabilecek insanlar var. Yine de Lund’un çalışmasından önce arkeologlar bunların sadece düğme olduklarını varsaymışlardı.

Lund’un öncü çabaları bu alandaki diğer kişiler için bir şablon oluşturdu. Müzik arkeologları, tarihi nesnelerin titiz kopyalarını oluşturarak bu öğelerden ses oluşturmayı deneyebilir ve ardından belirli bir öğenin bu gürültüyü üretmek için kullanılmış olma olasılığını sınıflandırabilir.

Yeni teknolojik gelişmeler, bir müzik arkeoloğunun bir nesnenin ses üretip üretmediğine ilişkin durumunu da destekleyebilir: Tekrarlanan kullanım nesneler üzerinde anlatı işaretleri bırakır, tarihlerini mırıldanan mikroskobik sürtünme izleri.

2017’de Kumbani ve Wurz, güney Cape’deki Taş Devri sitelerinde bulunan eserleri kullanarak Lund’a benzer bir projeye girişmeye karar verdiler. 40 yıldan fazla bir süre önce Lund gibi, bölgenin zengin arkeolojik kayıtlarında diğer arkeologlar tarafından gözden kaçan sağlam araçlar olup olmadığını merak ettiler.

Kumbani ve meslektaşları bulunan eşyaların müzikal özellikler taşıyıp taşımadığını anlamak için deneyler yaptılar. Buldukları sonuçlarda seslerin müzikal olmadığını onayladılar. Ama bu onları yeniden ilk soruya geri götürdü “ama şu soruya geri dönüyor:” Müzik nedir? İnsanlar müziği farklı şekillerde algılıyor.”

İnsanlığın ilk yeniliklerinin birçoğunun kalıntılarının bulunduğu Güney Afrika’da, yüzlerce tanınmayan ses üreten eser olabilir.

Makalenin tamamını okumak isterseniz https://www.sapiens.org/archaeology/archaeology-sound-tools/ sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Banner
Benzer Yazılar

Ayasuluk Tepesi kazılarında bulunan Miken figürünü Arzava Krallığı’nın başkentinin Selçuk olduğunu kuvvetlendiriyor

11 Haziran 2022

11 Haziran 2022

Ayasuluk Tepesi kazılarında, Anadolu Tunç Çağı krallıklarından Arzava Krallığı’nın başkenti Appasas’ın Selçuk olduğunu kuvvetlendiren 3 bin 200 yıllık Miken figürünü...

8.000 yıllık Yarmukian dönemi Ana Tanrıça heykelciği keşfedildi

8 Temmuz 2022

8 Temmuz 2022

İsrail Eski Eserler Kurumu, Sha’ar Hagolan Yarmukian arkeolojik alanında devam eden kazılarda 8.000 yıllık Yarmukian dönemi Ana Tanrıça heykelciği keşfedildiğini...

LiDAR Teknolojisi ile Romanya Ormanlarında 5.000 Yıllık Kale Keşfedildi

21 Mart 2025

21 Mart 2025

Romanya’nın Neamț bölgesindeki yoğun ormanların derinliklerinde, arkeologlar LiDAR teknolojisinin yardımıyla 5.000 yıllık bir kalenin kalıntılarını ortaya çıkardılar. Bu önemli keşif,...

Bizans sikkelerinde SN 1054 yıldızının patlamasına mı yer veriliyordu?

25 Haziran 2022

25 Haziran 2022

Bundan tam 968 yıl önce gökyüzünde büyük bir astronomik olay meydana geldi. SN 1054 yıldızı patlamış ve M1 Yengeç Bulutsusu’nun...

Şerif Yaşar ”Böyle giderse Ayasofya 2050’yi göremez!”

29 Mayıs 2022

29 Mayıs 2022

Ayasofya Müzesi, 2020 yılında Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile  Ayasofya-i Kebîr Câmi-i Şerîfi adı ile ibadete açıldı. Açılışı üzerinden 2 yıl geçen Ayasofya...

2 Bin 700 Yıllık Dikilitaş Assur Kralı Sanherip’in Zafer Anıtı mı?

10 Şubat 2021

10 Şubat 2021

Mersin’in Akdeniz ilçesinde 2 bin 700 yıllık dikilitaş hakkında belirsizlik hala sürüyor. Portakal bahçesi içerisinde kalan 9 metre yüksekliğindeki anıtın...

Siloa Yazıtı’nın İsrail’e iadesi mümkün mü?

12 Mart 2022

12 Mart 2022

İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’un Türkiye ziyareti sırasında İbrani tarihinin en önemli yazıtlarından biri olan Siloa Yazıtı’nın İsrail’e iade edilmesini istediği...

Arkeologlar Düzce’de 1500 yıllık Bizans su havuzu ortaya çıkardı

11 Kasım 2024

11 Kasım 2024

Düzce’nin Konuralp Mahallesi’ndeki antik tiyatroda yapılan arkeolojik kazılarda Bizans dönemine ait olduğu tespit edilen yaklaşık 1500 yıllık su havuzu bulundu....

Korku Mağarası’nda Yeni Ölü Deniz Parşömenleri Bulundu

16 Mart 2021

16 Mart 2021

İsrail’de Korku Mağarası’nda tarihlenen en eski ölü deniz parşömenleri bulundu. İsrailli arkeologların keşfettikleri ölü deniz parşömenler yaklaşık 2000 yılına tarihlendi....

Suriye Sahili Açıklarında Antik Roma Limanı Keşfedildi.

19 Şubat 2021

19 Şubat 2021

Rus ve Suriyeli arkeologlar, Suriye sahili açıklarında Antik Roma döneminden kalma liman keşfetti. Suriye, yaşadığı iç savaş ile boğuşmaya devam...

Yeni araştırmanın sonucu Neolitik Avrupa’da kadınların geleneksel olarak kurban edildiği bir düzineden fazla cinayet kanıtı bulundu

11 Nisan 2024

11 Nisan 2024

Yeni bir araştırma, Neolitik Avrupa’da 2.000 yıllık bir dönem boyunca kadınların geleneksel olarak kurban edildiği bir düzineden fazla cinayet tespit...

Diyarbakır’daki 1900 yıllık kaya kilisesinde Pasifik Okyanusu kıyılarında yaşayan canlının fosili bulundu

4 Mart 2024

4 Mart 2024

Diyarbakır’ın Eğil ilçesinde Hıristiyan dünyası için önemli bir yapı olan 1900 yıllık kaya kilisesinde yapılan çalışmalarda Pasifik Okyanusu kıyılarında yaşayan...

Ulucak Höyüğü’nde 7 bin 700 yıllık kostüm giymiş insan figürleri bulundu

5 Ekim 2023

5 Ekim 2023

İzmir’in Kemalpaşa ilçesindeki Ulucak Höyüğü’nde yapılan kazı çalışmalarında, 7 bin 700 yıllık ikisi aynı kostümü giymiş üç insan figürü bulundu....

Bilim insanları, dünyanın en eski üç boyutlu (3D) haritası olabilecek eşsiz bir gravür tespit etti

5 Ocak 2025

5 Ocak 2025

Paris’in güneyindeki ünlü kumtaşı masifinde yer alan Ségognole 3 mağarasında çalışan bilim insanları, dünyanın en eski üç boyutlu (3D) haritası...

Ömür Harmanşah, “7 bin yıllık buğday safsatadan ibaret”

3 Haziran 2022

3 Haziran 2022

Asur Ticaret Koloni Çağı’nın en önemli yerleşimlerinden biri olan Kültepe yine “7 bin yıllık buğday yeşerdi” haberleri ile sosyal medya...

Yorumlar
Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

[mc4wp_form id=”621″]