1 December 2022 Gelecek Geçmişin Ürünüdür

Taş Devrinin Bilinmeyen Müzik Aletleri

Müzik dünyanın evrensel dilidir. Atalarımızın bizden binlerce yıl önce güzel seslerin cazibesine kapılıp kapılmadığını bilmemiz mümkün değil. Ama bildiğimiz ve emin olduğumuz bir şey var ki onlarda güzel seslere en az bizim kadar meraklıydılar. Yaptıkları müzik aletlerinin bu şekilde tanımlandığını bilmeseler de.

Slovenyalı arkeologlar tarafından bulunan “Neandertal flütü” en az 60.000 yaşında olabilir. Araştırmacılar 1995 yılında bulunmuş olan bu eşyanın Neandertaller tarafından yapılmış olduğuna inanıyor. Almanya’da bilim adamları , bir Homo sapiens’in ellerinin yaklaşık 42.000 yıl önce yapmış olabileceği “kuş kemiği flütlerini” ortaya çıkardılar.

Bugün kullanılan nefesli enstürümanlara çok benzeyen bu eşyaların tanımlanmasına bazı bilim adamları halen karşı çıkmaktadır. Fakat günümüzde kullandıklarımızın neredeyse aynı mantıkla yapılmışlardır. Düzgünce delinmiş ve parmak delikleriyle tamamlanmıştır.

Slovenya da bulunan bu kemiklerin Neandertallere ait olduğu düşünülüyor. Neandertal flütü.

Müzikle etkileşim için sadece nefesli flütlerden bahsetmek doğru olmasada bu eşyaların tam olarak neyi ifade ettiklerini çıkarımlıyoruz. Fakat bazı eşyaların gerçekten müzik için yapılıp yapılmadığını anlayamadığımız da oluyor.

Örneğin isveçte bulunan “vızıltı kemikleri” buna en güzel örnek. Bu ilginç nesne, ortasında bir delik bulunan küçük, dikdörtgen bir domuz kemiğinden yapılmıştır. Bir kişi, kemiğin içinden bir ilmeğe bağlı bir ip geçirir, böylece uçları tutabilir ve kemiği havada asılı tutabilir. İpleri bükün ve sonra gerin ve kemik dönerek havanın titremesine ve alçak, hırıltılı bir bzzzz oluşturmasına neden olur.

Bızz kemikleri adı verilen bu alet Isveç’te bulunmuştur. Iskandinav ülkelerinde genel olarak bilinen bir alettir.

Johannesburg’daki Witwatersrand Üniversitesi’nden arkeolog Joshua Kumbani ve meslektaşlarının çalışmalarında eski insanların müziği nasıl kullandıklarına dair bir araştırma yürütüyor.

Kumbani, danışmanı arkeolog Sarah Wurz ile birlikte, bir zamanlar insanların, 9.600 ila 5.400 yıl öncesine ait insan kalıntıları ve kemik, kabuk ve yumurta kabuğu süslemeleriyle zengin bir katmana gömülü ses çıkarmak için kullandıkları bir enstrüman belirlediklerine inanıyor. Bu keşif pek çok düzeyde önemlidir. Kumbani, “İnsanların onu müzikal amaçlarla kullanmaları veya bu eserlerin cenazelerde ölülerini gömdüklerinde kullanılmış olma ihtimali olabilir” diye varsayıyor.

Çalışma, yaklaşık 2000 yıl önce metal işlemenin tanıtılmasıyla sona eren bir dönem olan Taş Devri’nden Güney Afrika’da ses üreten eserlerin ilk bilimsel kanıtını sunuyor. Bu “ilk” biraz şaşırtıcı. Güney Afrika, arkeolojiye erken dönem insan yaratıcılığına hitap eden çok sayıda bulgu sağladı. Örneğin, bölgede 100.000 yıl önce yaşayan insanların , sanatsal çabalar sağlamış olabilecek aşı boyası, kemik ve değirmen taşlarından oluşan küçük ” boya fabrikaları” yarattığına dair kanıtlar var.  Aynı sitede bulunan ve 70.000 yıldan daha eski bir tarihe dayanan kazınmış nesneler , yaratıcılarının sembolik düşüncesine işaret ediyor.

Yine de konu müzik olduğunda, arkeolojik kayıtlar gizemli bir şekilde sessiz kaldı. Yine Witwatersrand Üniversitesi’nden Wurz, “Müzik hepimiz için çok ortaktır” diyor. “Temeldir.” Öyleyse, geçmiş bin yıllık insanların müziği olmasaydı bu tuhaf olurdu.

Bunun yerine, Güney Afrika’nın müzik aletlerinin fark edilmemiş olması mümkündür. Sorunun bir kısmı tanımlamada. Bir şeyin gürültü yapıp yapmadığını ve yaratıcıları için “müzikal” olarak kabul edilip edilmediğini belirlemek küçük bir başarı değil.

Ek olarak, bu bölgedeki ilk arkeologlar   birçok yerde temel teknikler kullandılar. Wurz, birçok arkeologun o dönemde mevcut olan yaklaşımlarla ellerinden gelenin en iyisini yaptığını, ancak bir zamanlar eski insanların yaşadığı sitelerdeki müzik kanıtlarını dikkate almadığını ileri sürüyor. Kısacası, yeraltında hapsolmuş bir ses bilgisi korosu olabileceğinin farkında değildiler.

Güney Afrika’da arkeologlar, Taş Devri bölgelerinde bir dizi kemik tüpü keşfettiler, ancak bu nesnelerde parmak delikleri bulunmadığından, araştırmacılar eserleri boncuk veya kolye olarak etiketlediler. Kumbani, bu öğelerin ses çıkarmış olabileceğini düşünüyor – ancak olası bir enstrümanı belirlemek zor. Ne de olsa modern müzik akademisyenleri, çeşitli kültürlerin neyin armonik, melodik veya müzikal göründüğüne dair oldukça farklı kavramlara sahip olduğuna işaret edeceklerdir.

Öyleyse, herhangi bir nesnenin bir enstrüman olarak tasarlanıp tasarlanmadığını veya hatta ses üretmek için kullanılıp kullanılmadığını nasıl bilebilir?

Lund, belirli bir nesnenin kasıtlı olarak ses üretmek için kullanılmasının ne kadar olası olduğunu belirlemek için bir sınıflandırma sistemi geliştirdi. Delikli açık uçlu bir silindir, başka hiçbir amacı açık olmaksızın bir oluk gibi görünmektedir. Ama bir halka halkası bir bilezik, bir çıngırak veya her ikisi de olabilirdi. Lund’un deneysel çabaları, başka türlü tanıdık görünen eserler için yeni olası geçmişleri aydınlattı.

Bızz kemikleri.

Lund vızıltı kemiği için “Bu harika bir enstrüman” diyor. “İskandinav ülkelerinde hala yaşayan insanlar var, en eski kuşak, büyükanne ve büyükbabalarının onlara nasıl ‘vızıltı kemikleri’ yapacaklarını söylediklerinde size bunu anlatabilecek insanlar var. Yine de Lund’un çalışmasından önce arkeologlar bunların sadece düğme olduklarını varsaymışlardı.

Lund’un öncü çabaları bu alandaki diğer kişiler için bir şablon oluşturdu. Müzik arkeologları, tarihi nesnelerin titiz kopyalarını oluşturarak bu öğelerden ses oluşturmayı deneyebilir ve ardından belirli bir öğenin bu gürültüyü üretmek için kullanılmış olma olasılığını sınıflandırabilir.

Yeni teknolojik gelişmeler, bir müzik arkeoloğunun bir nesnenin ses üretip üretmediğine ilişkin durumunu da destekleyebilir: Tekrarlanan kullanım nesneler üzerinde anlatı işaretleri bırakır, tarihlerini mırıldanan mikroskobik sürtünme izleri.

2017’de Kumbani ve Wurz, güney Cape’deki Taş Devri sitelerinde bulunan eserleri kullanarak Lund’a benzer bir projeye girişmeye karar verdiler. 40 yıldan fazla bir süre önce Lund gibi, bölgenin zengin arkeolojik kayıtlarında diğer arkeologlar tarafından gözden kaçan sağlam araçlar olup olmadığını merak ettiler.

Kumbani ve meslektaşları bulunan eşyaların müzikal özellikler taşıyıp taşımadığını anlamak için deneyler yaptılar. Buldukları sonuçlarda seslerin müzikal olmadığını onayladılar. Ama bu onları yeniden ilk soruya geri götürdü “ama şu soruya geri dönüyor:” Müzik nedir? İnsanlar müziği farklı şekillerde algılıyor.”

İnsanlığın ilk yeniliklerinin birçoğunun kalıntılarının bulunduğu Güney Afrika’da, yüzlerce tanınmayan ses üreten eser olabilir.

Makalenin tamamını okumak isterseniz https://www.sapiens.org/archaeology/archaeology-sound-tools/ sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Banner
Benzer Yazılar

Petri Kaplarında İnsan-Neandertal Melezi “Mini Beyinler”

5 Mart 2021

5 Mart 2021

Bilim insanları uzun zamandır insan beyninin nasıl nasıl evrimleştiği ve bu denli geliştiği ile ilgili soruları merak ediyordu. Bu merak...

Galloway Viking Hazinesinin Orta Asya İşçiliği Herkesi Şaşırttı

27 Mayıs 2021

27 Mayıs 2021

Uzmanlar bir metal detektörü tarafından keşfedilen Viking Çağı hazinesinin büyüleyici sırlarını ortaya çıkardı. Altın, gümüş, mücevher, nadir bir Anglo-Sakson haçı...

Yeni bulgular, Klaros Antik Kenti’nin Hıristiyanlıktan sonra da bir kahin merkezi olarak hizmet vermeye devam ettiğini gösteriyor

14 Eylül 2022

14 Eylül 2022

Milattan sonra beşinci ve yedinci yüzyıllara tarihlenen oyun tahtaları ve çatallı haç motifleri, İyonya’nın en önemli pagan kutsal alanlarından biri...

Katar Müzesi Asaila’da Yaptığı Yeni Keşifleri Duyurdu

13 Ocak 2021

13 Ocak 2021

Katar Müzeleri Arkeoloji Bölümü (QM), Katar’ın batısında, Umm Bab’ın yaklaşık 12 kilometre doğusunda yer alan ve ülkenin en eski arkeolojik...

Hititlere ait 3.500 yıllık “Kutsal Evlilik” tableti ziyarete açıldı

13 Aralık 2021

13 Aralık 2021

Bin tanrılı devlet olarak bilinen Hititler, kutsallık üzerinde hassasiyetle duran bir medeniyetti. Hititler, Tanrıların öfkesini üzerlerine çekmemek, onları mutlu etmek...

Çin’de kucaklaşan aşıkların 1600 yıllık mezarı bulundu

17 Ağustos 2021

17 Ağustos 2021

Jilin Üniversitesi’ne göre, arkeologlar yakın zamanda Kuzey Wei Hanedanlığı’na (386-534) tarihlenen kucaklaşan aşıkların mezarı hakkında bir çalışma yayınladılar. Mezar, 2020...

Suriye’de 4000 Yıllık Savaş Anıtı “Beyaz Anıt” Ortaya Çıkarıldı

28 Mayıs 2021

28 Mayıs 2021

Arkeologlar, Suriye‘de Mısır Sakkara’da bulunan Eski Mısır Basamaklı Piramidine benzeyen 4.000 yıllık bir savaş anıtı ortaya çıkardılar. Yapımında kullanılan malzemelerin...

Çatalhöyük’te bulunan iskeletler üzerinde yapılan yeni bir çalışma ilginç bulgular ortaya çıkardı

18 Mart 2022

18 Mart 2022

Anadolu’da Erken Neolitik Çağ’ın ilk yerleşik düzen kültürüne ev sahipliği yapan Çatalhöyük’te yapılan kazılarda ele geçen iskeletler üzerinde gerçekleştirilen yeni...

Akdeniz Tunç Çağı batığında 3600 yıllık kurşun ağırlıklar çıkarıldı

27 Kasım 2022

27 Kasım 2022

Dünyanın en eski batıklarından biri olan Antalya Kumluca açıklarındaki Tunç Çağı batığında su altı arkeolojik çalışmalar devam ediyor. MÖ 16....

Balawat (Imgur Enlil) Kapı Kabartmaları

2 Mart 2021

2 Mart 2021

Balawat, Dicle ve Zap Irmağının keşiştiği yani Assur üçgeni adı verilen bölgede yer almaktadır. Birinci başkent Kalhu güneyde, Durşarrukin en...

Klazomenai Antik Kenti’ne iş makinesi girdi kazı başkanı suskun

8 Haziran 2022

8 Haziran 2022

İzmir Urla ilçesinde bulunan Klazomenai Antik Kenti’nde İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’ndan alınan izinle, İzmir Arkeoloji Müzesi...

Çin’in Hunan Eyaletinde Keşfedilen Antik Mezar Kompleksi

12 Ekim 2020

12 Ekim 2020

Çin’in Hunan eyaletindeki bir otobanda Han hanedanlığına ait (MÖ 202 – MS 220) tarihlenen bir grup antik mezar keşfedildi. Süregelen...

2500 Yıllık Afrodit Tapınağı Keşfedildi

2 Ocak 2021

2 Ocak 2021

Arkeologlar, İzmir iline bağlı Çeşme ve Urla ilçesi civarında Tanrıça Afrodit adına yapılmış 2500 yıllık bir tapınak keşfettiler. İzmir’e bağlı...

Yeni Arkeogenetik Araştırma Orta Çağ’da Kıta Avrupası’ndan İngiltere’ye Yaşanan Büyük Göç Dalgasını Gösteriyor

21 Eylül 2022

21 Eylül 2022

Roma İmparatorluğu’nun İngiltere topraklarını terk etmesi sonrası bölgeye Kıta Avrupası’ndan özellikle Hollanda, Almanya ve Danimarka da dahil olmak üzere Kuzey...

Augsburg’da nadir Roma gümüş hazinesi bulundu

12 Kasım 2021

12 Kasım 2021

Almanya’nın Augsburg kentindeki arkeologlar, Roma İmparatorluğu döneminden kalma 15 kg gümüş sikke içeren tarihi bir hazineyi ortaya çıkardılar. Augsburg’daki tarihi...

Yorumlar
Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

[mc4wp_form id=”621″]