İzmir Torbalı ilçesi’nde yer alan Metropolis Antik Kenti’nde Roma dönemi hamamın merkezi ısıtma sistemi “Hypocaust” ortaya çıkarıldı.
Temeli 5 bin yıl öncesine dayanan Metropolis Antik kenti kazı çalışmalarında bu yıl kentin Roma döneminden kalan hamamına ait merkezi ısıtma sistemi “hypocaust” bulundu.
Kazı Başkanı Prof. Dr. Serdar Aybek, “Romalıların kurdukları merkezi ısıtma sistemi olan “Hypocaust” yöntemi kullanılmış. Hamamlar hem tabandan hem duvara yerleştirilen delikli tuğlalar vasıtasıyla ısıtılıyor. Burada ısıtmanın ilk basamağında oluşturulan kazanlar yer alıyor” dedi.
Tarihi hamamın kazan dairesi işlevini gören ısı kaynağı tonoz bölümü 2 yıl süren çalışmalar sonunda ortaya çıkarıldı.
“Hamamın yer aldığı bina, 6 bin metrekarelik büyük bir alana sahip. Burası son derece geniş bir alan, özenle çalışmak gerekiyor. İçinde bulunduğumuz tonozlu galeri de binanın en önemli salonlarından biri” olduğunu söyleyen Metropolis Antik Kenti Kazı Başkanı Prof. Dr. Serdar Aybek, “Servis koridoru” olarak kullanılan alan. Anadolu’da taş ve tuğla mimarinin terasıyla birlikte, korunduğu en özgün örneklerden biri. Burası günümüzden 1800 yıl önceye kadar gidiyor. Hamam, farklı evrelerde inşa edilmiş. İlk olarak M.S. 1. yüzyılda küçük bir alana sahipken; M.S. 2. yüzyılda genişletilmiş, salonları büyütülmüş. Yeni büyütülen salonların da ısıtılması için tonoz bölümü gibi ek binalar plana dahil edilmiştir” dedi.
Gün yüzüne çıkarılan tonoz bölümünün modern tabir ile hamamın ısı kaynağını sağlayan ‘kazan dairesi’ olarak görülebileceğini belirten Prof. Dr. Aybek, “Romalıların kurdukları merkezi ısıtma sistemi olan “Hypocaust” yöntemi kullanılmış. Hamamlar hem tabandan hem duvara yerleştirilen delikli tuğlalar vasıtasıyla ısıtılıyor. Burada ısıtmanın ilk basamağında oluşturulan kazanlar yer alıyor. Hamamın ana mekanında yer alan 3 havuzun arkasında, daha düşük zemin kotunda yer alan fırınlarda, bölgedeki kızılçam ağaçlarının yakılmasıyla hamam ısıtılıyor” diye konuştu.
Metropolis’in Roma Dönemi en önemli eseri
Tonoz bölümünün terasıyla birlikte hala ayakta kalmasının hoş sürpriz olduğunu aktaran Prof. Dr. Aybek, “Binanın teras seviyesinde ve tümüyle korunmuş olduğunu gördük. Bu kısım tamamen arkeolojik kazılarla ortaya çıkarıldı. Yaklaşık 9 metrelik toprak dolgusunun kazınmasıyla çok iyi korunan yapıyı ortaya çıkardık. Bu kısım, hamamın sadece bir bölümünü ortaya çıkarıyor. Burası aslında Metropolis’in Roma döneminde, nüfusunun genişlemesiyle kentin en önemli yapılarından birisi. Spor ve yemek salonu gibi tesislere ve yönetim birimlerine sahip. Kentin en önemli çekim merkezini oluşturan yer burası” dedi.
Metropolis Antik Kenti
İzmir Torbalı ilçesi sınırları içinde kalan Yeniköy ve Özbey mahalleleri arasında bir tepenin üzerinde kurulu Metropolis Antik Kenti, Antik Ionia Bölgesi içinde yer alıyor.
Efes’e 30 km, İzmir’e ise 40 km uzaklıkta olup, Küçük Menderes (Kaystros) havzası içindedir.
“Ana Tanrıça Kenti” olarak tanınan Metropolis, Μετηρ Δαλλησια (Meter Gallesia) isimli Ana Tanrıça’ya adanmış bir kült yeri işlevi gören kutsal mağaraya ev sahipliği yapar.
Geç Neolitik-Erken Kalkolitik dönemine ait ilk yerleşim izlerinin görüldüğü Metropolis’te, Arkaik ve Klasik Çağ, Helenistik dönem ile Roma, Bizans, Beylikler ve Osmanlı dönem kültür buluntuları görülüyor.
Metropolis Antik Kenti arkeolojik kazı çalışmaları İzmir Büyükşehir Belediyesi, Torbalı Belediyesi ve Sabancı Vakfı’nın desteğiyle sürüyor.
