Medeniyetin yeşerdiği topraklar olarak bilinen Mezopotamya’da 3400 yıllık Mitanni Kenti ortaya çıkarıldı.
Mezopotamya’yı oluşturan iki nehirden biri olan Dicle nehrinin kenarında M. Ö. 1550-1350 tarihleri arasında Mitanni İmparatorluğu’nun önemli bir merkezi Zakhiku kentinin izlerine ulaşıldığı düşünülüyor.
Uzun zamandır kuraklık yaşanan Irak Kürdistan Bölgesi’ndeki Kemune’de suların çekilmesi ile ortaya çıkan Tunç Çağı antik Zakhiku kentinin tekrar sular altında kalmaması için Alman ve Kürt arkeologlardan oluşan bir ekip kazı çalışmalarına başladı.
Kısa bir süre içinde, araştırmacılar şehri büyük ölçüde haritalamayı başardılar. 2018’deki kısa bir kampanya sırasında zaten belgelenmiş olan bir saraya ek olarak, duvarları ve kuleleri olan devasa bir tahkimat, anıtsal, çok katlı bir depo binası ve bir sanayi kompleksi gibi birkaç büyük bina daha ortaya çıkarıldı. Kapsamlı kentsel kompleks, kuzey Mezopotamya ve Suriye’nin büyük bölümlerini kontrol eden Mitanni İmparatorluğu dönemine (yaklaşık M. Ö. 1550-1350) dayanmaktadır.
Ivana Puljiz, “Devasa bina özel bir önem taşıyor, çünkü içinde büyük miktarda mal depolanmış olmalı, muhtemelen bölgenin her yerinden getirilmiş olmalı” diyor.
Hasan Qasim’de, kazı sonuçlarının, bölgenin Mitanni İmparatorluğu’nda önemli bir merkez olduğunu gösterdiğini belirtiyor.
Araştırma ekibi, duvarların güneşte kurutulmuş kerpiçten yapılmış olmasına ve 40 yılı aşkın bir süredir su altında kalmasına rağmen, duvarların iyi korunmuş durumu -bazen birkaç metre yüksekliğe kadar- karşısında hayrete düştü. Bu iyi koruma, kentin M. Ö. 1350 civarında bir depremde yıkılması ve bu sırada surların çöken üst kısımlarının binaları gömmesi gerçeğinden kaynaklanmaktadır.
Mitanni dönemi ile ilgili önemli bilgiler verecek çivi yazılı tabletlere ulaşıldı
Özellikle ilgi çekici olan, 100’den fazla çivi yazılı tabletten oluşan bir arşiv içeren beş seramik kabın keşfidir. Orta Asur dönemine tarihleniyorlar. Bazı kil tabletlerin hala kil zarflarında durduğu görülüyor.
Araştırmacılar, bu keşfin Mitanni dönemi kentinin sonu ve bölgede Asur egemenliğinin başlangıcı hakkında önemli bilgiler sağlayacağını umuyorlar. Peter Pfälzner, “Pişmemiş kilden yapılmış çivi yazılı tabletlerin onlarca yıl su altında hayatta kalması bir mucizeye yakın” diyor.
Yükselen suyun önemli alana daha fazla zarar vermesini önlemek için, Gerda Henkel Vakfı tarafından finanse edilen kapsamlı bir koruma projesinin parçası olarak, kazılan binalar tamamen sıkı oturan plastik örtü ile kaplandı ve çakıl dolgu ile kaplandı. Bu, taşkın zamanlarında harabelerde gizlenmiş, pişmemiş kilden duvarları ve diğer buluntuları korumayı amaçlamaktadır. Site şimdi bir kez daha tamamen sular altında kaldı.
Kürdistan Arkeoloji Teşkilatı Başkanı Kürt arkeolog Dr. Hasan Ahmed Kasım ve Alman arkeologlar Jun.-Prof. Ivana Puljiz (Freiburg Üniversitesi) ve Prof. Dr. Peter Pfälzner (Tübingen Üniversitesi) kendiliğinden Kemune’de ortak kurtarma kazıları yapmaya karar verdiler. Çalışmalar, Duhok’taki (Irak Kürdistan Bölgesi) Eski Eserler ve Miras Müdürlüğü ile işbirliği içinde Ocak ve Şubat 2022’de gerçekleşti.
Kaynak phys.org
