12 August 2022 Gelecek Geçmişin Ürünüdür

Avrupa’da mumyalama düşünülenden daha eski olabilir

Portekiz’in Sado Vadisi’nde yer alan 8 bin yıl öncesine tarihlenen avcı-toplayıcı mezarlık alanları üzerine yapılan yeni araştırma, Avrupa’da mumyalama işleminin düşünülenden daha eski olabileceğini gösterdi.

İsveç’teki Uppsala Üniversitesi ve Linnaeus Üniversitesi ile Portekiz’deki Lizbon Üniversitesi’ndeki arkeologlar tarafından yönetilen yeni bir çalışma, daha önce Avrupa Mezolitik için önerilmeyen mumyalama yoluyla kurutma gibi gömme öncesi tedaviler için yeni kanıtlar sunuyor.

Şimdiye kadar, en eski kasıtlı mumyalama vakaları, yaklaşık 7000 yıl önce Şili’nin kuzeyindeki Atacama Çölü’nün kıyı bölgesinde yaşayan Chinchorro avcı-toplayıcılarından biliniyordu. Mumyaların çoğu daha yenidir ve birkaç yüz yıl ile 4.000 yıl arasında tarihlenmektedir.

Tarihöncesinde mumyalama, bilim insanları için araştırılması zor bir konudur, çünkü yumuşak doku artık belirgin olmadığında bir vücudun mumyalama ile korunup korunmadığını belirlemek imkansızdır. Bu erken dönemler için belgelenmiş belgelerin kıtlığı, zorluğa katkıda bulunur.

Bununla birlikte, 1960’larda Sado Vadisi’ndeki kazılardan yakın zamanda keşfedilen fotoğraflar, arkeologların cesetlerin gömüldüğü konumları yeniden yapılandırmasına izin vererek, 8.000 yıl önce gerçekleşen cenaze törenleri hakkında daha fazla bilgi edinmek için eşsiz bir fırsat sağladı.

Portekiz Sado Vadisi
Portekiz, Sado Vadisi’ne doğru bir görünüm. Fotoğraf: Rita Peyroteo Stjerna

Araştırmacılar, çalışmalarında archaeotheatology yaklaşımını insan ayrıştırma deneyleriyle birleştirdiler. Archaeotheatology, arkeologlar tarafından arkeolojik alanlardaki insan kalıntılarını belgelemek ve analiz etmek için kullanılan, mezardaki kemiklerin mekansal dağılımına ilişkin gözlemleri, insan vücudunun ölümden sonra nasıl ayrıştığına ilişkin bilgilerle birleştiren bir yaklaşımdır.

Arkeologlar daha sonra, birkaç bin yıl geçmiş olsa bile, ölü bedenin ölümden sonra nasıl ele alındığını ve gömüldüğünü yeniden yapılandırabilir. Bu çalışmada archaeotheatology, Texas State Üniversitesi Adli Antropoloji Araştırma Tesisi’nde mumyalama ve gömme üzerine insan bozunma deneylerinden elde edilen sonuçlarla da bilgilendirildi.

Deneylerden elde edilen sonuçlara dayanarak, birkaç gözlemi birleştiren bir mumya için gözlemlenebilir işaretler; uzuvların aşırı bükülmesi, iskeletin önemli kısımlarında bir dezartikülasyonun olmaması ve kemiklerin etrafındaki tortunun hızlı bir şekilde doldurulması görülür. Bunların hepsi, bu çalışmadaki gömülerden en az birinde açıkça mevcuttu. Analiz, bazı cesetlerin, bacakları dizlerden bükülü ve göğsün önüne yerleştirilerek aşırı fleksiyon pozisyonlarında gömüldüğünü gösterdi.

Ayrışma sırasında, kemikler genellikle ayaklar gibi zayıf eklemlerde parçalanır, ancak bu durumlarda eklemler korunmuştur. Araştırmacılar, bu hiperfleksiyon ve dezartikülasyon eksikliği modelinin, ceset mezara taze bir kadavra olarak değil, mumyalanmış bir ceset olarak kuru bir halde yerleştirildiğinde açıklanabileceğini öne sürüyorlar. Kurutma işlemi, yalnızca zayıf olan eklemlerin bazılarını korumakla kalmaz, aynı zamanda yumuşak doku hacmi küçüldüğünde hareket aralığı arttığından vücudun güçlü bir fleksiyonuna da izin verir. Cesetler gömülmeden önce kurutulduğundan, kemikler arasında çok az tortu bulunur veya hiç yoktur ve eklemler, kemikleri destekleyen ve eklemlerin çökmesini önleyen çevreleyen toprağın sürekli olarak doldurulmasıyla korunur.

Araştırmacılar, gözlemlenen modellerin rehberli bir doğal mumyalama sürecinin ürünü olabileceğini öne sürüyorlar. Mumyalama sırasında vücudun manipülasyonu, vücut bütünlüğünü korumak için kademeli olarak kuruduğu ve aynı anda onu istenen bir konuma sıkıştırmak için ip veya bandajlarla bağlayarak büzüldüğü uzun bir süre boyunca gerçekleşecekti. İşlem bittiğinde cenazenin taşınması daha kolay olurdu (taze kadavraya göre daha büzüşmüş ve çok daha hafif) ve gömülmesini sağlarken görünümünü ve anatomik bütünlüğünü korurdu.

Avrupa’da mumyalama bilinenden daha eskiyse, Mezolitik toplulukların cenaze uygulamalarıyla ilgili, vücudun bütünlüğünü korumaya ve kadavradan küratörlüğünü yapılmış bir mumyaya fiziksel dönüşümüne yönelik merkezi bir endişe de dahil olmak üzere bir dizi anlayış ortaya çıkar. Bu uygulamalar aynı zamanda mezar yerlerinin önemini ve ölüleri bu yerlere cesedi içerecek ve koruyacak şekilde, kültürel olarak düzenlenmiş ilkeleri takip ederek, hem cenazenin hem de mezar yerinin önemini vurgulayacaktır.

Sonuçlar, European Journal of Archeology‘de yayınlanmanmıştır.

Kapak Fotoğrafı: José Paulo Ruas

UPSALLA ÜNİVERSİTESİ

Banner
Benzer Yazılar

İnsan Ne Zaman Dik Yürümeye Başladı

25 Şubat 2021

25 Şubat 2021

Darwin’in, insanların şempanzeler ve goriller arasında yakın bir evrimsel ilişki olduğu teorisi bilim dünyasında hararetli tartışmaların devam ettiği bir alandır....

Hırvat Kıyılarında 6 Bin Yıllık Ada Yerleşimi Bulundu

25 Haziran 2021

25 Haziran 2021

Uydu görüntüleri, Hırvat kıyılarında 6 bin yıllık bir ada yerleşimini ortaya çıkardı. Zadar Üniversitesi’nde profesör olan arkeolog Mate Parica ,...

Tibet Buzullarında Yüzlerce Yeni Mikrop Türü Keşfedildi

12 Temmuz 2022

12 Temmuz 2022

Dünya da, Kuzey ve Güney Kutup bölgelerinin dışında en çok buzul kütlesi Tibet platosunda bulunuyor. Tibet platosunda bulunan 46 bin...

Ölü Şehirler

30 Ocak 2021

30 Ocak 2021

İçindekiler1 Serjilla2 Qalb Loze3 Aziz Simeon Stylites Kilisesi4 Bara “Unutulmuş Şehirler” olarak da adlandırılan Ölü Şehirler, Halep platosunda Kuzey-Batı Suriye’de...

Kyme Antik Kenti Kaderine mi Terkedildi?

22 Mayıs 2021

22 Mayıs 2021

İçindekiler1 “GELECEK KUŞAKLARA HAKSIZLIK, UYGARLIK TARİHİNE SAYGISIZLIKTIR”2 “KAZILARDA GÜN IŞIĞINA ÇIKAN PEK ÇOK ESER VAR”3 “KİMSE SORUMLULUK ÜSTLENMEDİ”4 “MADDE BAĞIMLILARININ...

Hristiyanlık Öncesi İskandinav Dinine Yeni Yorum

26 Şubat 2021

26 Şubat 2021

Hristiyanlıktan önceki İskandinav dini hakkında yapılan araştırmalar İskandinav dininde düşünülenden çok fazla çeşitlilik olduğunu gösterdi. Stockholm Üniversitesinin yaptığı 10 yıllık...

Arkeoloji Kazı Çalışmaları İçin 64 Milyon TL Destek

20 Haziran 2021

20 Haziran 2021

2021 yılı arkeoloji kazı çalışmaları için Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ile Türk Tarih Kurumu Başkanlığı tarafından 64 milyon...

Antik Dünya’nın en büyük lahdi Sidamara yıllar sonra Eros’una kavuştu

1 Temmuz 2022

1 Temmuz 2022

Karaman’ın Ambar Köyü’nde 140 yıl önce ortaya çıkartılan Antik Dünya’nın en büyük lahdi olarak kabul edilen Sidamara lahdinin eksik parçası...

Topkapı Sarayı’nda 500 Yıllık Saz Yolu Bulundu

8 Aralık 2020

8 Aralık 2020

Fatih Sultan Mehmet‘in İstanbul’u fethettikten sonra inşaa edilen Topkapı Sarayı’nda 500 yıllık “Saz Yolu” bezemesi bulundu. İstanbul’un görkemli Osmanlı eserlerinden...

Sular çekilince Kura-Aras Kültürü izlerini taşıyan Pulur Sakyol ve Yeniköy höyükleri gün yüzüne çıktı.

7 Aralık 2021

7 Aralık 2021

Kura Nehri ile Aras Nehri arasında kalan alanda kurganlarla temsil edilen Kura-Aras Kültürü izlerini taşıyan önemli kültürel alanları Pulur Sakyol...

Yıkım çalışmaları sırasında 2 bin 500 yıllık boğa figürlü kırlent ortaya çıktı

20 Nisan 2022

20 Nisan 2022

Sinop’ta Kent Meydanı Millet Bahçesi projesi için tarihi surların önünde bulunan yapıların yıkım çalışmaları sırasında 2 bin 500 yıllık boğa...

8 bin yıllık benzersiz “balık figürlü” ev aleti bulundu

19 Ekim 2021

19 Ekim 2021

İzmir tarihini 8 bin 500 yıl geriye taşıyan Yeşilova ve Yassıtepe höyüklerindeki kazı çalışmalarında, şimdiye kadar rastlanılmamış benzersiz “balık figürlü”...

Shigir İdolü, Stonehenge’den Yaşlı Çıktı

24 Mart 2021

24 Mart 2021

1890’da Rusya’da bir turba bataklığında keşfedilen ahşap bir heykelin düşünülenden tam 12.100 yıllık olduğunu öner sürüyorlar. Bu tarihe göre ahşap...

Leonardo Da Vinci, Niçin Adana’ya Geldi

8 Haziran 2021

8 Haziran 2021

Ortaçağın en önemli bilim ve sanat insanı olan gerçekleştirdiği icatlarla ve çizdiği Mona Lisa tablosu ile hafızalara kazınan Leonardo Da...

Diyarbakır Amida Höyük’te Yeni Gelişmeler

8 Ocak 2021

8 Ocak 2021

Geçtiğimiz aylarda Amida höyükle ilgili gelişmeleri sizler için kaleme almıştık. Diyarbakır’ın tarihi sur ilçesinde bulunan Amida höyükte kazı çalışmaları heyecanlı...

Yorumlar
Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Mail bültenimize katılmak için e-posta adresinizi yazınız.