Paleolitik Dönem araştırmalarında elde edilen verilere bakıldığında insanların tek yönlü beslenmeyi seçtiği görülür.
Özellikle, mağaralarda ele geçen kemik ve taştan yapılmış kesici aletler bu kanıyı destekler. Meyve kalıntılarına ulaşılmış değildir. Bunun nedeni organik besinlerin çürümüş olmasıdır.
Organik besinlere dair kalıntılara ulaşılmaması Paleolitik insanının tek yönlü beslenme alışkanlığında olduğunu gösterir mi?
Bu soruya Arkeolog Emanuela Cristiani, “Atalarımız dengeli bir diyetin mamut etinden daha fazlası olduğunu biliyorlardı. Ve yiyecek seçimleri, dünyanın her köşesini yutmamızı sağladı” diye cevap veriyor.
İtalya’daki Diyet ve Antik Teknoloji Laboratuvarı’nda (DANTE) çalışan arkeolog Cristiani, “Eski insan diyeti-Paleo diyeti- hakkında konuşurken büyük bir sorun yaşadık. Bunun bir nedeni, organik maddenin çürümesidir. Bu yüzden erken tarih öncesi sitelere rastladığımızda, bulma eğiliminde olduğumuz tek şey korunmuş kemikler ve belki de kasap aletleridir” diyor.
Tarih öncesi arkeologların kaynaklarını bu tür ipuçlarını aramaya odaklama eğiliminde olmalarının bir nedeni de budur. Bu da, tarih öncesi diyetlerin öncelikle hayvansal proteinlerden oluştuğu popüler fikrini besledi.
Diyetteki gelişimimiz
Eski insanların gerçekte ne yediği ve diyetimizin nasıl geliştiğinin hikayesi çok daha zengindir. Bu, yaklaşık 2,5 milyon yıl önce, Homo habilis’in taş aletler kullanmaya başlamasıyla başladı. En eski atalarımız, etin yağma yoluyla diyetlerine girmesinden önce büyük olasılıkla vejetaryendi. Taş aletlerin icadı ve sosyal işbirliğinin büyümesiyle, kendimiz için avlanmayı öğrenmiş olurduk.
Cristiani, “Ateşin kontrollü kullanımı, yemek pişirmemize izin veren harika bir icattı” diye devam ediyor. “Daha önce çiğ eti ve hatta çiğ sebzeleri sindirmek için ihtiyaç duyduğumuz enerji, beynimizi besleyebilir.”
Sürekli artan diyet karmaşıklığının bir resmi, daha gelişmiş araçlar ve diğer türlerden daha fazla rekabet etmemizi sağlayan ateş kullanımı ile takip ediyor. Bitki örtüsü, tahıl ve et karışımına dayanan bu diyet karmaşıklığı, çok farklı iklimlerde gelişmemizi de sağlardı.
Cristiani, “Bizi diğer primatlardan gerçekten ayıran şey buydu” diyor. “Diğer türler ekolojik bir niş içinde sıkışıp kalırken, çeşitli diyetlerimiz nedeniyle araçlarımızı ve beyinlerimizi kullanarak dünya çapında göç edebiliriz.”
Dengeli beslenmenin kanıtı
Yine de, bugüne kadar eski insanların dengeli bir diyet yediğine dair somut bir kanıt eksikliği olmuştur. Bunu ele almak için Cristiani, binlerce yıl boyunca sertleşmiş diş plağında (diş taşı olarak adlandırılır) sıkışıp kalabilen gıdalardan nişasta granüllerini tanımlamanın bir yolunu geliştirdi.
Cristiani’nin koordinatörü olduğu HIDDEN FOODS projesi, yumru kökleri ve tahılları işlemek için kullanılmış olabilecek aletlerden mikroskobik nişasta izleri de elde etti. Proje, Avrupa’daki bir dizi siteden 40.000 ila 8.000 yıllık kalıntılara odaklandı.
Cristiani, “Balık veya ete dayandığı düşünülen eski toplumların da yabani tahıllar yediğini gördük” diye ekliyor. “Diyetleri çok daha dengeliydi. Nişastaların dişlerinde ve aletlerinde korunma şeklinden, bir çeşit yulaf lapası yapmayı sevdiklerini de söyleyebiliriz. “
Teknik ayrıca, bronzlaşmak için ağzın kullanılması ve tıbbi özellikleri ile bilinen bitkilerin kullanımı gibi diğer davranışları da gösterebildi. Cristiani, “Bu diş taşı gerçekten kazıdığımız geçmişten gelen bir hazine” diyor.
Paleo diyeti nedir?
Paleo Diyeti, avcı-toplayıcı insanların beslenme alışkanlıklarının temelini oluşturan karbonhidratlı besinlerin tüketilmediği ağırlıklı olarak hayvansal gıdaların alındığı diyet türüdür.
Sebzeler, Paleolitik insanın yaptığı gibi çiğ tüketilir. Ateş kullanılması gerekirse sadece buharda pişirilir.
Diyette, küçükbaş, büyükbaş, kanatlı hayvan etleri, balıklar, deniz ürünleri, yumurta, kuru yemişler, tohumlar, baharatlar, sağlıklı yağlar (zeytinyağı, kanola yağı, Hindistan cevizi yağı, avokado yağı gibi) besinler tüketilir.
Paleo diyette olmayan besinler arasında ise; tüm tahıllar (makarna, pirinç, nişasta, un), kuru baklagiller, yer fıstığı, işlenmiş ambalajlı yiyecekler, süt ve süt ürünleri, meşrubatlar, hazır meyve suları, alkol, rafine şeker, tuz, yapay tatlandırıcılar, mısır şurubu, bal, margarin, trans yağlar yer alır.
