İranlı arkeologlar, İran’ın doğusundaki Horasan eyaletinde 6.000 yıl önce yaşayan insanlar hakkında yeni bilgiler sağlayacağını düşündükleri erken idari yönetimin ilk kanıtlarını keşfettiklerine inanıyorlar.
Keşif, Güney Horasan ilinin Sarayan ilçesinde yer alan Kale Kub’da halen sürmekte olan üçüncü arkeolojik kazı sezonunda yapıldı.
Kale Kub, İran’ın doğusunda, Güney Horasan Eyaleti, Sarayan Bölgesi’ndeki Ayask kasabasında bulunan tarih öncesi bir sitedir.
Bu keşif çok önemlidir çünkü Doğu İran, özellikle tarih öncesi dönemde, İran arkeolojik haritasında tamamen bilinmeyen bir bölgedir. İran’da arkeolojik kazıların başlamasından yüz yıldan fazla bir süre sonra, doğu bölgeleri çeşitli nedenlerle arkeologlardan çok az ilgi gördü veya hiç ilgi görmedi ve bu nedenle bölge hakkında çok sınırlı yayın bulunuyor.
CHTN’den alıntı yapan arkeolog Mohammad-Hossein Azizi Kharanaghi, “Kazı başlangıcından on günden fazla bir süre sonra, endüstriyel mimari, kerpiç duvarlar ve çömlek kalıntıları bulduk, bunlar sosyal karmaşıklığın ve idari bir yönetim sisteminin kanıtlarını sunuyor” dedi.
Araştırmayı yöneten Azizi Kharanaghi, Kale Kub’un, M. Ö. beşinci yüzyıldan ikinci binyıla kadar farklı kültürlerin dizilimlerine dair arkeolojik kanıtlara sahip bölgedeki birkaç tarihi yerden biri olduğunu açıkladı.
Arkeolog, çalışmalarının, bulunan çanak çömleklerin sınıflandırılması ve tipolojisi aracılığıyla “Eğimli ağızlı çanak çömlek stilinin” dağılım bölgesini belirlemek için Kale Kub alanının önemini ve ardından bu alandaki çanak çömlek stilini diğerleriyle karşılaştırması yönünde olacak.”
“Ayrıca, bu çömlek tarzının Doğu’ya ve İran’ın doğusu ile batısı arasındaki etkileşime olası rotalarını izlemeye çalışıyoruz. Kale Kub’daki kazıdan çıkan çanak çömlek koleksiyonunda yüksek miktarda eğimli ağızlı kaseler, Banesh tepsisi ve M. Ö. 4. binyıldan itibaren iyi bilinen burun sapı ve emzikli çanak çömlek çeşitleri yer alıyor” dedi.
Modern İran’da, bu çanak çömlek stilleri güneybatı, orta Zagros, merkezi plato ve güneydoğudan çıkarılmaktadır. Uzmanlar, Kale Kub’daki bulguların bu kültürün İran’ın doğusuna kadar uzandığını gösterdiğine inanıyor.
M. Ö. 4. binyılın sonlarına ait Mezopotamya eğimli ağız kenarlı kase: iki elle kolayca kavranan ve eğimli bir ağızda sona eren düz kenarları olan ham bir çanak çömlek parçası. Eğimli ağız kenarlı kaseler (kısaltılmış BRB), tekerlek yerine bir kalıpla yapıldıkları için çirkin, sağlam ve ucuz bir yapıya sahiptir. Çömleğin kaba olması nedeniyle kase gözeneklidir ve sıvı tutmaz. Boyutları şaşırtıcı derecede kararlıdır.
Arpa ve yağın porsiyonlarını ölçmek için eğimli ağızlı kaseler kullanıldığı sanılmaktadır. Arpa ve yağlar, hizmetleri için işçilere ödeme olarak verilecekti. Ayrıca Mezopotamya’da Uruk döneminde bulunan en ikonik seramik türlerinden biri de Eğimli ağızlı kaselerdir.
Bölgeler arası etkileşimler, geniş alanda hammadde ve üretim hareketi üzerinde önemli bir etkiye sahipti. Kale Kub’un İran’ın doğusundaki coğrafi konumu ve bölgedeki metal madenlerinin varlığı nedeniyle, bu site muhtemelen M. Ö. 4. binyılda İran’ın güneybatısındaki etkileşim ağlarında bir tedarikçi yer olarak ortaya çıktı.
II. Susa ufkuna ya da geç Uruk kültürlerine ait olduğu düşünülebilecek bu kültürel deliller arasında eğimli ağızlı kaseler, kaba Banesh tepsileri, boru biçimli ve burun kulplu çömlekler, ince ve boyalı çarklı çömlekler gibi bu dönemin tipik çanak çömleği sayılabilir. İran’ın güney-batı, batı, kuzey-batı, güney-doğu bölgelerinde ve orta platosunda iyi bilinen, ancak şimdi doğu İran’da ilk kez tanımlanıp tanıtılan çanak çömlek yapımı.
Bu sitede şimdiye kadar üç kültürel dönem tespit edilmiştir. Bakir toprağın alt seviyesinden ve üst seviyesinden sınıflandırılmışlardır: 1: KALE KUB I (Kalkolitik dönem, MÖ beşinci binyıl), 2: KALE KUB II (Susa II horizonu, MÖ dördüncü binyıl) ve 3: KALE KUB III (Bronz çağı, MÖ üçüncü ve ikinci binyıl).
