Etiyopya’da bulunan Homo sapiens fosillerin yaşı bölgede bulunan volkanik küllerin incelenmesi ile bilinenden daha geriye tarihlendi.
Etiyopya’da ele geçen fosiller üzerinde yapılan incelemelerde Homo sapiens’in yaşı 197.000 yıl öncesine dayandığı hesaplanmıştı.
1960 yılının sonlarında volkanik kül tortu katmalarında bulunan fosiller üzerinde yapılan en son araştırmada Homo sapiens’in yaşı 233.000 yıl kadar geriye çekildiği raporlandı.
OMO I olarak bilinen kalıntıların yeni tarihlendirmesi, bölgeden ve uzak volkanlardan gelen külün ayrıntılı bir incelemesi sonucu ortaya çıkarıldı.
Araştırmanın sonuçları Nature dergisinde yayınladı.
Londra’daki Doğa Tarihi Müzesi’nde paleoantropolog olan ve aynı zamanda kalıntıları inceleyen Chris Stringer, bir e-postada, “Bu çalışma, Omo I iskeletinin kesinlikle 230,000 yaşından büyük olduğunu göstermek açısından önemlidir” dedi.
Cambridge Üniversitesi’nde volcanologist olan Céline Vidal, kalıntılar, erken insan atalarının yaşadığı dönemde volkanik olarak çok aktif olan bir bölge olan güney Etiyopya’daki aşağı Omo vadisinin Kibish Formasyonu’nda bulundu.
Bununla birlikte, yarık vadisi, göller ve ormanlık alanlarla dolu olduğu için bu çağda yaşamak için çekici bir yer olurdu. Volkanlar, alet yapmak için verimli topraklar ve bol miktarda obsidyen kaya yaratmış olurdu. Vidal, vadinin “türlerin gelişmesi için kaynaklar sağladığını” söylüyor.
Vidal, kötü korunmuş kemiklerin yaşını doğrudan belirlemenin zor olduğunu söylüyor. Bunun yerine, araştırmacılar Omo I’in çevresini araştırdılar. Daha önceki çabalar, 200.000 yaşın biraz altında bir yaş veren, fosillerin üstünde veya altında olmayan ancak yakınında bulunan bir volkanik kül tabakasına odaklanmıştı. Vidal, “Fakat büyük belirsizlik, bu kül tabakasının fosillere göre konumudur” diyor.
Omo I’i çevreleyen tortulların çok üzerinde olmayan bir buçuk metre kalınlığındaki kül tabakası daha da heyecan verici. Bu tortu, açıkça altındaki fosillerden biraz daha genç, ancak yaşını saptamak zor oldu. Malzemenin hamur gibi bir kıvamı var, bu da bilim adamlarının radyometrik tarihleme adı verilen bir teknik kullanarak analiz etmesini çok ince yapıyor .
Ancak külün bileşimini belirleyebilirler diyen Vidal, “Her volkanik tortunun kendi parmak izi, kendi kimyasal imzası vardır” diyor. Araştırmacılar serpintiden sorumlu yanardağı tespit edebilirlerse, aynı patlamadan başka yerlerde daha kolay yaşlanabilecek daha büyük kayalar bulabilirler.
Vidal ve diğer araştırma üyeleri, Etiyopya’da 300.000 ila 60.000 yıl önce meydana gelen büyük volkanik patlamaları araştırarak bu sorunun üstesinden geldi. “Bu projenin daha geniş anlamı, bu büyük patlamaların o zamanlar Homo sapiens’in evrimi ve göç kalıpları üzerinde bir etkisi olup olmadığını anlamaktı ” diyor.
Vidal ve ekibi, püskürmelerin boyutunu ölçmek için, Kibish Formasyonu da dahil olmak üzere ülkenin çeşitli bölgelerinden kül örnekleri aldı. Omo I’in üzerindeki kül tabakasının kimyasal parmak izlerinin, yaklaşık 217 mil kuzeydoğudaki Shala yanardağının patlayıcı patlamasından elde edilenle eşleştiğini buldular.
Araştırmacılar, radyometrik tarihleme ile yanardağın çevresindeki yumruk büyüklüğündeki pomza taşlarını analiz ederek, patlamanın yaklaşık 233.000 yıl önce gerçekleştiğini hesapladılar. Bu, Omo I’in üzerindeki kül tabakasının da 233.000 yaşında olduğunu gösterir, bu nedenle atalara ait fosiller daha da yaşlı olmalıdır. Vidal, patlamanın ne kadar büyük olduğu göz önüne alındığında, taze, ince külün yüzlerce kilometre uzağa taşınmasının şaşırtıcı olmadığını söylüyor.
Genetik verilere dayanarak, bilim adamları Homo sapiens’in 350.000 ila 200.000 yıl önce diğer erken homininlerden ayrıldığını tahmin ettiler. Vidal, Omo I için minimum 233.000 yaşında olması “bu modelle mantıklı” diyor. Vidal, Omo I’de ve daha sonra insanlarda bulunan, uzun kafatası ve çene de dahil olmak üzere belirli özelliklere sahip olmadıklarını söylese de, Fas’tan başka bir fosil grubu 315.000 yıl öncesine tarihlendirildi.
Bir sonraki adımın, alt katmanlardan alınan ince kül örnekleriyle analizi tekrarlayarak fosiller için maksimum bir yaş belirlemek olacağını belirtiyor. Araştırmacılar ayrıca, kuzey Etiyopya’dan gelen ve yaklaşık 160.000 yaşında olduğu tahmin edilen, Herto fosilleri olarak bilinen, bölgedeki en eski ikinci modern insan kalıntılarının yaşı için tahminlerde ince ayar yapmayı umuyorlar.
Kaynak populer since
