Amida Höyükte yapılan kazı çalışmaları neticesinde 1800 yıllık ısıtma sistemi ve sulama kanalları ortaya çıkarıldı.
Diyarbakır’ın Sur ilçesine bağlı Amida Höyük’te yerleşmenin M.Ö. 6100 yıllarında Geç Neolitik döneminde başlandığı tespit edildi. İlk çağlardan günümüze kadar kesintisiz yerleşimin olduğu bir yerdir. Diyarbakır’ın ilk yerleşim yeridir. Tarihsel geçmişinin günümüzden 8000 bin yıl öncesine kadar gittiği düşünülmektedir.
Bir çok Medeniyete ev sahipliği yapan Amida Höyük, Kazı başkanı Prof. Dr. İrfan Yıldız, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Amida Höyüğünün Diyarbakır ve Mezopotamya’nın kalbi olduğunu söyledi.
Ünlü müslüman bilge El Cezeri (Ebû’l İz İsmail İbni Rezzaz El Cezerî ) çalışmalarını burada gerçekleştirmiştir.
Yapılan çalışmalarda Roma döneminde açılan tünellerin hem bir kaçış hem de sulama tünelleri olduğu belirlendi. El Cezerinin geliştirdiği sistemle bu tünellerde ki su dışarı atıldı.
Prof. Dr. İrfan Yıldız sözlerine, MS 200 yılında kurulan ve suyun havuza ve başka yerlere dağıtılmasına yardımcı olan taş kanalların da ortaya çıkarıldığını ve hamamlarda ki sıcak suyu taşıyan kanallar olduğuna dair kanıtlar ortaya çıktı. Suyun sıcaklığını kaybetmemesi için kanallarda tuğla kullandılar ”diye konuştu.
El Cezeri Kimdir?
Dünya bilim tarihi açısından bugünkü sibernetik ve robot biliminde çalışmalar yapan ilk bilim insanı olan Cezeri’nin yaptığı otomatik makineler günümüz mekanik ve sibernetik bilimlerinin temel taşlarını oluşturmaktadır. “Mekanik Hareketlerden Mühendislikte Faydalanmayı İçeren Kitap” (El Câmi-u’l Beyn’el İlmî ve El-Amelî’en Nâfi fî Sınâ’ati’l Hiyel, isimli kitabın yazarıdır.
1136 yılında Cizre’nin Tor mahallesinde doğmuştur. Sibernetik alanın kurucusu kabul edilen, fizikçi, robot ve matrix ustası bilim insanı El-Cezeri 1206’te Cizre’de öldü. Lakabını yaşadığı şehirden alan El Cezeri, öğrenimini Camia Medresesi’nde tamamlayarak, fizik ve mekanik alanlarında yoğunlaştı ve pek çok ilke ve buluşa imza attı.
El Cezeri’nin Leonardo da Vinci’ye ilham kaynağı olduğu düşünülür.
Kaynak: AA Haber Ajansı
