Eskiden sevdiklerimize yazdığımız mektupları “Seni Allah’a emanet ediyorum. Sağlıklı, huzurlu, mutluluk dolu uzun ömürler dilerim. Hayat boyu sağlık, huzur ve mutluluk dolu günlerin geçsin. Uzun ve sağlıklı bir ömür sürmeniz dileğiyle. Allah sağlık, sıhhat, afiyet versin. Uzun ömürler sürersin inşallah” gibi iyi dileklerle, dualarla bitirirdik.
Anadolu insanının birbirlerine sağlıklı ve uzun bir yaşam sürdürmek için sunduğu bu dilekleri, Anadolu kadim halkı Hititler de kullanıyordu.
Hitit çivi yazılı tabletlerde sıklıkla görülen iyi dilek kalıplarından birisi DINGIR.MEŠ TI-an harkandu “tanrılar
(seni) hayatta tutsun” ifadesidir.
Bu ifade çoğunlukla rütbece denk olan memurlar ya da krallar arasındaki yazışmalarda görülür.
Hastalıkların, kötülüklerin, iyiliklerin, bereketin kaynağının Tanrılar olduğuna inanan Hititler, resmi yazışmaları içeren tabletlerini özellikle; tanrıların uzun yıllar yaşatma temennisi ile bitiriyorlardı.
“Tanrılar Seni Hayatta Tutsun” temennisine Maşat Höyük mektuplaşmalarında karşılaşıyoruz.
Bu mektuplardan bir örnek Sedat Alp’ın Hethitische Briefe aus Maşat- Höyük adlı kitabında şu şekilde geçiyor.
32 UM-MA m DU-mi-ya
33 A-NA mUz-zu-u ŠEŠ.[DÙ]G.G[A-Y]A
34 QÍ-BÍ-MA
Üst k.
35 DINGIRMEŠ TI-an har-kán-du
36 nu-ut-ta aš-šu-li
37 pa-ah-ša-an-da-ru
32 Tarhunmiya şöyle (der)
33 Sevgili kardeşim Uzzu’ya
34 söyle!
35 Tanrılar (seni) hayatta tutsunlar
36 ve seni iyilikle
37 korusunlar!
Bu iyi dileğin gündelik hayatta kullanıldığına dair bir bilgi yok. Ancak günümüzde bu tarz dilek kalıplarını kullanıyor olmamız Hitit halkı arasında da kullanıldığını düşündürür.
Gülgüney Masalcı Şahin Boğazkale arşivinden bir tablet fragmanı (Bo 7929) ve Hitit yazışmalarında bir iyi dilek: DINGIRMEŠ TI-an harkandu ‘TANRILAR HAYATTA TUTSUN’ adlı makalesinden yararlanılmıştır.
doi.org/10.22520/tubaar2022.31.008
Kapak Fotoğrafı temsilidir. Fotoğraf Gianni Dagli Orti/Corbis
