2400 yıllık Smyrna Antik Kenti’nin kazı çalışmalarında ortaya çıkarılan ilginç buluntular heyecan yaratmaya devam ediyor.
İzmir’in Kadifekakale semti yakınlarında yer alan Smyrna Antik Kenti tiyatrosunun kazısı sırasında kulis içinde latrina (tuvalet) bulundu.
Antik tiyatroların çevrelerinde seyirciler için tuvaletlerin yapıldığının görüldüğü ancak Smyrna’da bulunan latrina yapısının kulis içerisinde yer almasının ilk olduğunu dile getiren kazı başkanı Doç. Dr. Akın Ersoy, Akdeniz’de ilk kez bir tiyatro sahne binası içerisinde bir mekanın tuvalet olarak kullanılmış olduğuna şahitlik ettiklerini söyledi.
Ersoy; “Kulis içerisinde bulunan latrina bir ilk“
Smyrna Antik Kenti Kazı Başkanı, İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Türk-İslam Arkeolojisi Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Akın Ersoy, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın izniyle İzmir Katip Çelebi Üniversitesi adına yürütülen çalışmalarda hiç beklemedikleri buluntularla karşılaştıklarını, heyecanlı olduklarını söyledi. Kazı esnasında latrinaya rastladıklarını ifade eden Doç. Dr. Ersoy, “Bizim bildiğimiz tiyatroların yakınlarında, gelen izleyicilere hizmet eden latrinalar var ama böyle tiyatronun sahne binası içerisinde bir mekanın tuvalet olarak kullanılıyor olması bir ilk” dedi.
Doç. Dr. Ersoy buldukları latrinanın özelliklerini şöyle anlattı:
“12-13 kişinin birlikte kullanabileceği, Anadolu’da daha sık gördüğümüz şekliyle U planlı oturma düzenine sahip bir tuvalet. Çok sayıda kişinin bir arada bu tuvalet mekanını kullanması aynı zamanda sosyalleşmeyi de beraberinde getiriyordu. Sadece sahne binasında çalışan ve yine tiyatroda performans gösteren sanatçılar tarafından kullanıldığını düşünüyoruz. Çünkü sahne binası izleyiciye kapalı. Kapalı alanda bulunduğu için bunu ‘sanatçı tuvaleti’ olarak değerlendirmek mümkündür. Bu da Akdeniz coğrafyasındaki tiyatrolarda bir ilk olarak karşımıza çıkıyor.”
Tiyatronun tarihinin M.Ö. 2inci yüzyıla dayandığını, latrinanın ise M.S. 2’inci yüzyılda tiyatroda yapılan büyük çaplı değişiklikler sırasında inşa edildiğini değerlendirdiklerini belirten Doç. Dr. Ersoy, latrina ve tiyatronun M.S. 5’inci yüzyıla kadar kullanıldığı da sözlerine ekledi.
Romalıların tuvalet temizlik anlayışı görülüyor
Smyrna Antik Tiyatrosu’nda bulunan latrina, yaklaşık 40 santimetre yüksekliğinde, 60 ile 70 santimetre aralıklarla kişilerin yan yana oturabilecekleri bir yapıya sahip. Bankın önünde taban seviyesinde sürekli temiz su akan, U planlı 8-10 santimetre derinliğinde bir su oluğu yer alıyor. Sürekli akan temiz su oluğu kişilerin sopaya bağlı bir sünger yardımıyla temizlenmesini sağlıyor. Oturma bankları çoğunlukla olduğu gibi Smyrna örneğinde de ahşap. Tuvalet delikleri ise anahtar kilidi formunda.
Öte yandan, Smyrna Antik Kenti’ndeki kazı çalışmalarının ana destekçisi olan İzmir Büyükşehir Belediyesi‘nin 2012 yılından bu yana kazıya verdiği destek miktarının 12 milyon lirayı aştığı bildirildi.
